Wat moet je kunnen?
- Een grafiek beschrijven in vier alinea's, in de juiste volgorde
- Beschrijven (Resultaten) en verklaren (Discussie) uit elkaar houden
- Woorden kiezen die zeggen wat je ziet, en woorden vermijden die meer beweren dan je weet
- Een figuur opmaken volgens APA, met nummer, titel en noot
Vandaag
- Je leert het schrijfkader: vier alinea's om een grafiek te beschrijven.
- Je leert welke woorden je wel en niet gebruikt.
- Je maakt taak 4, opdracht 1 tot 3.
Wat denk jij?
Bekijk de uitleg
Nee. De eerste zin beschrijft wat je ziet: die hoort in Resultaten. De tweede verklaart waarom: die hoort in Discussie, en dan voorzichtig ("een mogelijke verklaring is ..."). Wie die twee door elkaar haalt, verliest punten in allebei de hoofdstukken.
De belangrijkste regel
Beschrijven en verklaren zijn twee verschillende dingen, en in je rapport staan ze zelfs in twee verschillende hoofdstukken:
- in Resultaten schrijf je wat er te zien is. Alleen dat: geen "omdat", geen "dit komt doordat", geen "dit bewijst";
- in Discussie schrijf je wat je denkt dat het betekent, en waarom.
Vier alinea's
Figuur 1
Aantal keer onderling praten tijdens de uitleg, per les en per conditie
Elke bespreking van een grafiek of tabel volgt dezelfde vier stappen: het schrijfkader. Houd die volgorde aan: dan vergeet je niets, en je lezer kan je volgen.
| Alinea | Wat zet je erin? | Voorbeeld van een openingszin |
|---|---|---|
| 1. Wat zie ik? | Welk type figuur, wat toont ze, en waar komen de gegevens vandaan? Met de bron volgens APA. | Figuur 1 toont het aantal keer dat leerlingen onderling praten tijdens de uitleg, in acht geobserveerde lessen. |
| 2. Hoe lees ik het? | Wat staat er op de x-as en de y-as, of wat betekenen de kolommen en rijen? In welke eenheid? Om hoeveel waarnemingen gaat het? | Op de horizontale as staan de acht lessen; op de verticale as het aantal waargenomen keren, in absolute aantallen. |
| 3. Wat valt op? | Eerst het algemene beeld, dan het hoogste en het laagste, dan de uitschieters. Telkens met het cijfer erbij. Nog steeds geen verklaringen. | In de eerste vier lessen ligt het aantal telkens boven 25; in de laatste vier lessen telkens onder 16. |
| 4. Wat betekent het? | Nu pas mag je interpreteren: wat zou dit kunnen betekenen, en hoe verhoudt het zich tot de literatuur? Blijf voorzichtig. | Dit patroon komt overeen met wat Hattie en Dogger-Stigter (2014) beschrijven over het effect van feedback op klasgedrag. |
Schrijf alinea 3 met je vinger op de grafiek. Wijs de hoogste staaf aan en schrijf op wat je ziet, met het getal erbij. Dan de laagste. Dan het verschil tussen de twee groepen. Staat er in je zin geen enkel getal, dan is hij nog niet af.
Bekijk de uitleg
Alinea 1 zegt wat de figuur is en waar de gegevens vandaan komen. Alinea 2 zegt hoe je ze leest. Alinea 3 geeft cijfers, zonder verklaring. Alinea 4 verklaart, voorzichtig ("mogelijk"): die hoort in de discussie.
Woorden die je bespreking beter maken
| Woord | Betekenis | Zo gebruik je het |
|---|---|---|
| prominent | duidelijk aanwezig, springt eruit | Het verschil tussen beide condities is prominent aanwezig in alle lessen. |
| stagneren | gelijk blijven, niet meer stijgen of dalen | Na 2022 stagneert het percentage rond 57 %. |
| fluctueren | schommelen zonder duidelijke richting | Binnen elke conditie fluctueren de aantallen met enkele eenheden. |
| een lichte / scherpe daling | een kleine of juist grote afname | Tussen les 4 en les 5 is er een scherpe daling. |
| minimaal verschil | een verschil dat verwaarloosbaar klein is | Tussen les 6 en les 8 is er een minimaal verschil van één eenheid. |
| een gelijkaardige tendens | een verandering die op dezelfde manier verloopt | Beide leeftijdsgroepen vertonen een gelijkaardige tendens. |
| een uitschieter | één waarde die duidelijk afwijkt van de rest | Les 7 is met negen keer de laagste waarde en vormt een uitschieter. |
Woorden die je beter niet gebruikt
| Niet dit | Waarom niet? | Wel dit |
|---|---|---|
| "significant" als je "opvallend" bedoelt | In statistiek betekent significant iets heel precies: het verschil is zo groot dat toeval als verklaring onwaarschijnlijk wordt (p < α). Dat mag je alleen schrijven als je het echt getoetst hebt. | opvallend, duidelijk, groot |
| "de grafiek bewijst" | Een grafiek toont een patroon. Of dat door toeval komt, weet je pas na een toets, en zelfs dan spreek je niet van bewijs. | de grafiek toont, suggereert, wijst op |
| "de grafiek verklaart" | Een grafiek beschrijft; de verklaring komt van jou, of uit de literatuur. | een mogelijke verklaring is ... |
| "enorm veel", "bijna niks" | Spreektaal, en niemand weet hoeveel je bedoelt. | het getal zelf, of een percentage |
| "de meeste mensen" | Alleen met het cijfer erbij. En als je per les mat, weet je niets over individuele personen. | 61 % van de deelnemers |
| "dit komt doordat ..." in je resultaten | Dat is een verklaring, en die hoort in de discussie. | bewaar het voor je discussie |
| "hangt samen met" = "wordt veroorzaakt door" | Twee dingen die samen bewegen, hoeven elkaar niet te veroorzaken. | hangt samen met, gaat gepaard met |
In de lessen statistiek gebruik je significant in zijn strikte betekenis. Schrijf je het in je rapport om "opvallend" te zeggen, dan lijkt het alsof je een toets uitvoerde die je niet uitvoerde. Dat is een van de weinige fouten die echt zwaar doorwegen.
Een figuur volgens APA
In APA staat bij een figuur:
- het nummer, vet, op een eigen regel: Figuur 1;
- daaronder de titel, cursief, die zegt wat de figuur toont;
- dan de figuur zelf;
- en daaronder een noot, met de toelichting en de bron.
Alles staat dus boven de figuur, behalve de noot. Word zet een bijschrift standaard onder de figuur: kies bij Verwijzingen → Bijschrift invoegen voor "Boven de selectie". Verwijs in je tekst altijd naar de figuur ("zie figuur 1"), en laat ze niet los staan.
Werktijd
Download taak 4 van de pagina van fase 5, onder Taken. Je maakt ze zonder AI (niveau 0).
- Opdracht 1: wat is er fout aan drie bijschriften? Schrijf er zelf een voor jullie eigen figuur.
- Opdracht 2: beschrijf figuur 1 in vier alinea's.
- Opdracht 3: zoek de zeven fouten in de bespreking van een leerling.
Klaar met de les?
Download al je antwoorden van deze pagina als PDF. De PDF kan je indienen via de uploadzone in Smartschool, als je leerkracht dat gevraagd heeft. Heb je een antwoord aangepast nadat je de uitleg had geopend, dan staan je eerste antwoord en elke aanpassing erin.