Wat moet je kunnen?
- Uitleggen waarom je bronnen vermeldt, en uit welke twee delen een bronvermelding bestaat
- Parafraseren en citeren, met een correcte verwijzing in de tekst
- Fouten in een APA-bronvermelding herkennen en verbeteren
- Bronnen invoeren en een bibliografie maken met het tabblad Verwijzingen van Word, en ze nakijken
Vandaag
- Je leert de regels van APA, de stijl waarmee je dit jaar al je bronnen vermeldt.
- Je leert hoe Word je bronnen bijhoudt en je bibliografie maakt.
- Je maakt de Taak APA. Dit is de enige opdracht die je alleen maakt.
Wat denk jij?
Bekijk de uitleg
Ja. Plagiaat gaat niet alleen over letterlijk overnemen. Ook wie de ideeën of de informatie van een ander gebruikt, in eigen woorden, zonder te zeggen waar ze vandaan komen, stelt ze voor als eigen werk. Parafraseren mag dus, maar altijd met de bron erbij.
Waarom een bronvermelding?
Met een bronvermelding:
- voorkom je plagiaat;
- maak je je tekst sterker: je toont dat je je baseert op wat anderen al onderzochten;
- kan je lezer de bron zelf opzoeken en nalezen;
- geef je de oorspronkelijke auteur de eer die hij verdient.
Wie materiaal van een ander gebruikt zonder bron, en het zo voorstelt als eigen werk, pleegt plagiaat. Dat geldt ook als je de tekst in je eigen woorden herschreef, en ook als je een figuur, een tabel, een foto of een stuk AI-uitvoer overneemt. Plagiaat is een inbreuk op het auteursrecht, en wordt in je eindwerk streng beoordeeld.
Op school gebruiken we de APA-stijl, zevende editie (2019).
Twee delen die bij elkaar horen
| Wat? | Waar? | |
|---|---|---|
| 1. Verwijzing in de tekst | Kort: de achternaam van de auteur en het jaar. Bij een citaat ook het paginanummer. | In je lopende tekst, waar je de informatie gebruikt. |
| 2. Bronvermelding | Volledig: alle gegevens waarmee je lezer de bron terugvindt. | In de literatuurlijst (bibliografie), achteraan. |
Die twee horen onlosmakelijk samen. Een bron die alleen achteraan in je lijst staat, zonder verwijzing in de tekst, telt als niet vermeld: je lezer weet niet welke informatie uit die bron komt.
Parafraseren en citeren
- Parafraseren
- wat een ander schreef, in je eigen woorden weergeven. Zonder aanhalingstekens, maar met de bron. Bijvoorbeeld: Jongeren slapen gemiddeld minder dan acht uur per nacht (Peeters, 2021).
- Citeren
- een stuk tekst letterlijk overnemen, tussen dubbele aanhalingstekens, altijd met het paginanummer. Bijvoorbeeld: Peeters (2021) noemt slaaptekort "de stille epidemie van de adolescentie" (p. 14).
Parafraseren doe je het vaakst. Een citaat gebruik je alleen als de precieze woorden ertoe doen.
Waar de verwijzing komt, kies je zelf: in de zin, of tussen haakjes achteraan.
| De auteur in de zin | De auteur tussen haakjes | |
|---|---|---|
| Parafrase | Baarda (2014) raadt aan om SPSS te gebruiken voor het analyseren van onderzoeksgegevens. | Er wordt aangeraden om SPSS te gebruiken voor het analyseren van onderzoeksgegevens (Baarda, 2014). |
| Citaat | Hansen (2018) beschrijft de crisis van 2008 als "een ramp voor de middenklasse" (p. 12). | De crisis van 2008 wordt beschreven als "een ramp voor de middenklasse" (Hansen, 2018, p. 12). |
Een citaat van meer dan veertig woorden zet je in een apart, ingesprongen blok. Je laat de aanhalingstekens weg, en de verwijzing komt na de punt in plaats van ervoor.
Hoeveel auteurs?
| Aantal auteurs | In de literatuurlijst | In de tekst |
|---|---|---|
| 1 | Peeters, A. (2021). | (Peeters, 2021) |
| 2 | Peeters, A., & Janssens, L. (2021). | (Peeters & Janssens, 2021) |
| 3 tot 20 | Peeters, A., Janssens, L., & Claes, M. (2021). | (Peeters et al., 2021) |
In de literatuurlijst schrijf je alle auteurs voluit (tot twintig). Et al. gebruik je alleen in de tekst, en al vanaf drie auteurs, ook de eerste keer. Tussen haakjes schrijf je &, in een lopende zin en: (Peeters & Janssens, 2021), maar Peeters en Janssens (2021).
Meerdere bronnen tegelijk
Steunt een zin op meer dan één bron, zet ze dan samen tussen haakjes, op alfabetische volgorde, gescheiden door een puntkomma: (Andriessen, 2012; Kranenborg, 2009; Smits, 2020).
Ontbrekende gegevens
| Wat ontbreekt? | Wat doe je? | In de tekst | In de literatuurlijst |
|---|---|---|---|
| De auteur | De titel neemt de plaats van de auteur in. | (Titel, jaar) | Titel. (jaar). Bron. |
| De datum | Je schrijft z.d. (zonder datum). | (Auteur, z.d.) | Auteur. (z.d.). Titel. Bron. |
| De titel | Je beschrijft de bron tussen blokhaken. | ([Beschrijving], jaar) | Auteur. (jaar). [Beschrijving]. Bron. |
| De bron | Je behandelt ze als persoonlijke communicatie. | (A. Achternaam, persoonlijke communicatie, dag maand jaar) | Niets |
Het is z.d., niet "s.d.", "s.n." of "n.d.": die komen uit oudere of Engelstalige regels.
Figuren en tabellen
- Nummer al je figuren en tabellen, en verwijs ernaar met het nummer en een hoofdletter: In Figuur 5 zie je ... of (zie Tabel 3). Schrijf nooit "in onderstaande figuur".
- Maakte je de figuur zelf, met gegevens uit een bron? Dan verwijs je in de lopende tekst: In Figuur 5 wordt de situatie beschreven aan de hand van het vijfkrachtenmodel (Porter, 1985).
- Neem je een figuur of tabel letterlijk over? Dan zet je er een noot onder, én neem je de bron op in je literatuurlijst: Noot. Aangepast overgenomen uit De meeste mensen deugen (p. 189), door R. Bregman, 2019, De Correspondent.
Drie fouten die iedereen maakt
- De plaats van uitgave. Sinds de zevende editie (2019) zet je de stad niet meer voor de uitgever. Niet: Amsterdam: De Correspondent. Wel: De Correspondent.
- Et al. in de literatuurlijst. Daar schrijf je alle auteurs uit.
- Een interview of gesprek in de lijst. Een bron die je lezer niet kan raadplegen (een interview dat je zelf afnam, een persoonlijk gesprek, een e-mail, een WhatsApp-bericht, een les, het intranet van een bedrijf), is persoonlijke communicatie: die staat alleen in de tekst, niet in de lijst. Bijvoorbeeld: (S. Vermeulen, persoonlijke communicatie, 9 februari 2027).
En je eigen interviews? Voor je onderzoeksproject neem je het transcript van een interview meestal op als bijlage. Dan verwijs je naar die bijlage: Uit het interview met respondent A blijkt dat ... (zie Bijlage 1). Heb je anonimiteit beloofd, dan noem je de naam van de respondent niet.
Welke editie?
Op het internet vind je nog veel voorbeelden volgens de zesde editie. Je herkent ze hieraan:
- ze vermelden de plaats van uitgave ("Leuven: LannooCampus");
- ze schrijven "et al." pas vanaf zes of zeven auteurs;
- ze gebruiken het label "doi:" in plaats van een volledige link (https://doi.org/...);
- ze schrijven "Retrieved from".
Die voorbeelden kloppen niet meer. Gebruik deze les, de APA-spiekkaart en de handleiding van Scribbr.
Vergelijk je uitleg
| Voorbeeld | Juist? | Waarom? |
|---|---|---|
| Bregman | Fout | Geen plaats van uitgave meer (APA 7). |
| Janssens et al. | Correct | In de tekst: et al. vanaf drie auteurs. |
| Claes et al. | Fout | In de literatuurlijst schrijf je alle auteurs uit. |
| Hansen | Fout | Bij een citaat hoort een paginanummer: (Hansen, 2018, p. 12). |
| Gezond Leven | Correct | Geen auteur en geen datum: de organisatie en (z.d.). |
| Vermeulen | Fout | Persoonlijke communicatie hoort niet in de lijst, alleen in de tekst. |
De spiekkaart
Hoe schrijf je een boek, een artikel, een webpagina, een video of een podcast in je literatuurlijst? Dat vind je per soort bron, met een voorbeeld, op de APA-spiekkaart (bij Studeren, op de pagina van het vak). Je mag ze het hele jaar gebruiken. Bij een video is de uploader de auteur, niet de persoon die je in beeld ziet.
Bronnen beheren in Word
Gebruik Word op je laptop, niet de webversie: die heeft het tabblad Verwijzingen niet volledig.
- Eén keer instellen: ga naar het tabblad Verwijzingen, en zet Stijl op APA.
- Een nieuwe bron: zet je cursor waar de verwijzing moet komen, klik op Citaat invoegen → Nieuwe bron toevoegen. Kies bovenaan het juiste brontype (boek, artikel in een tijdschrift, website, film ...): dat bepaalt welke velden je krijgt.
- De auteur: klik bij Auteur op Bewerken, en vul achternaam en voornaam apart in. Anders zet Word de naam verkeerd om.
- Een bron die je al invoerde: klik op Citaat invoegen, en kies ze uit de lijst. Via Bronnen beheren pas je bronnen aan of verwijder je ze.
- De bibliografie: zet je cursor achteraan, klik op Bibliografie, en kies de eerste opmaak. Voeg je later nog bronnen toe, klik dan op de bibliografie en kies Citaten en bibliografie bijwerken.
Altijd nakijken
Controleer wat Word maakt:
- staat er geen plaats van uitgave vóór de uitgever?
- staat er "z.d." en niet "n.d." of "z.j."?
- is de datum in het Nederlands geschreven, in de juiste volgorde (2020, 11 augustus)?
- staat er "Geraadpleegd op ... van ..." en niet "Opgehaald van" of "Retrieved from"?
- staan de titels van boeken, tijdschriften, video's en webpagina's cursief?
- staat de lijst alfabetisch op de achternaam van de eerste auteur?
- kort Word in de tekst correct af met "et al.", vanaf drie auteurs?
Klopt er iets niet, verbeter het dan met de hand. Een plaats van uitgave vermijd je door dat veld gewoon leeg te laten.
Ben je helemaal klaar? Klik dan met de rechtermuisknop op je bibliografie, en kies Bibliografie converteren naar statische tekst. Zo verdwijnen je verbeteringen niet als Word de lijst nog eens bijwerkt.
Hetzelfde geldt voor elke APA-generator op het internet, of de knop Citeren in Google Scholar: geen enkel hulpmiddel levert foutloze Nederlandse APA.
De literatuurlijst opmaken
- Alfabetisch op de achternaam van de eerste auteur. Tussenvoegsels tellen mee: Van Wal komt vóór Verkerk.
- Vanaf de tweede regel van een bronvermelding spring je in (hangende inspringing). Word doet dat automatisch.
- Twee bronnen van dezelfde auteur uit hetzelfde jaar: 2019a, 2019b.
- Nederlandse afkortingen: z.d., p. en pp., Red., dr., Nr.
Bekijk de uitleg
Haal de plaats van uitgave weg: Peeters, A. (2021). Slapen als een tiener. Lannoo. (met de titel cursief). De verwijzing bij een citaat: "..." (Peeters, 2021, p. 23), of Peeters (2021) schrijft dat "..." (p. 23).
Werktijd
Download de Taak APA van de pagina van fase 1, onder Taken, en sla ze op als ACHTERNAAM_taak-APA.docx. Typ je antwoorden in de taak, en houd deze les en de spiekkaart erbij open. Lees het beoordelingsrooster achteraan de taak voor je begint. Gebruik geen AI: voor deze taak geldt niveau 0.
- oefening 1: zoek de fout;
- oefening 2: van gegevens naar bronvermelding;
- oefening 3: parafraseer en citeer een tekstpagina, met een correcte verwijzing;
- oefening 4: voer de bronnen van oefening 2 in Word in, verwijs ernaar in een korte tekst, voeg een bibliografie in, en vergelijk ze met je eigen antwoorden. Verbeter waar Word fout zit. Dat doe je allemaal in het taakdocument zelf.
Vink de zelfcontrole onderaan de taak af voor je indient, en controleer je bestandsnaam.
Word neemt je het typewerk uit handen, maar niet het nadenken. Wie blind vertrouwt op de automatische bibliografie, levert bijna altijd fouten in. Oefening 4 leert je waar je moet kijken.
Een korte uitleg over APA in Word, in video:
Meer voorbeelden vind je bij Scribbr (z.d.): Bronvermelding volgens APA.
Klaar met de les?
Download al je antwoorden van deze pagina als PDF. De PDF kan je indienen via de uploadzone in Smartschool, als je leerkracht dat gevraagd heeft. Heb je een antwoord aangepast nadat je de uitleg had geopend, dan staan je eerste antwoord en elke aanpassing erin.