Fase 2 les 3: De structuur van een onderzoeksrapport

Wat moet je kunnen?

Vandaag

Wat denk jij?

Hoe zeker ben je van je antwoord?
Bekijk de uitleg

De eerste helft is een resultaat (wat je zag). Maar "omdat ..." is een verklaring: die hoort niet in de resultaten, maar in de discussie. In het hoofdstuk Resultaten staat geen enkel "omdat". Bovendien is "minder" te vaag: hoeveel minder? Een resultaat geeft cijfers.

Waarom een vaste structuur?

Een onderzoeksrapport volgt een vaste structuur, die wetenschappers overal ter wereld gebruiken. Elke lezer weet daardoor meteen waar hij wat moet zoeken. En jij weet precies wat je waar moet schrijven.

Voor je begint, beslis je ook voor wie je schrijft, en met welk doel: wil je informeren, overtuigen, aanzetten tot iets? Wie leest je rapport, en hoeveel weet die lezer al? Dat bepaalt je woordkeuze, je toon en hoeveel uitleg je geeft.

De opbouw van een onderzoeksrapport

Onderdeel Kop in Word Wat staat erin?
Omslag Titel, ondertitel, illustratie, je naam, je klas, school en datum. Maak je helemaal op het einde.
Samenvatting Kop 1, geen nummer Je hele onderzoek in vijf zinnen. Vooraan, maar je schrijft ze als allerlaatste.
Voorwoord Kop 1, geen nummer Hoe kwam je bij dit onderwerp? Voor wie schrijf je? Hoe verdeelden jullie het werk? En je dankwoord.
Inhoudsopgave Kop 1, geen nummer Laat je automatisch maken door Word, en werk ze bij voor je indient.
Figuren- en tabellenlijst Kop 1, geen nummer Maakt Word automatisch als je bijschriften gebruikt.
Begrippenlijst Kop 1, geen nummer Je vakbegrippen, alfabetisch, met een korte definitie en een bron.
Inleiding Kop 1, nummer 1 De aanleiding en het doel van je onderzoek, de afbakening, en de praktische relevantie.
Literatuuronderzoek Kop 1, nummer 2 Wat is er al geweten? Je hoofdvraag en deelvragen, je kernbegrippen met definities uit de literatuur, en je hypothese. Geen eigen resultaten.
Methodologie Kop 1, nummer 3 Soort onderzoek, deelnemers en hoe je ze koos, hoe je de gegevens verzamelde en analyseerde. Nog geen resultaten.
Resultaten Kop 1, nummer 4 Wat je vond, per deelvraag, met tabellen en figuren. Cijfers, geen "veel". Nog geen interpretatie.
Conclusie Kop 1, nummer 5 Het antwoord op je hoofdvraag, op basis van je resultaten. Werd je hypothese bevestigd? Geen nieuwe informatie.
Discussie Kop 1, nummer 6 Hier mag je interpreteren: verklaringen, beperkingen van je onderzoek, aanbevelingen voor verder onderzoek.
Bibliografie Kop 1, geen nummer Alle bronnen, alfabetisch, volgens APA.
Bijlagen Kop 1, geen nummer Elke bijlage met een nummer en een titel, op een nieuwe pagina, en genoemd in de tekst ("zie Bijlage 1").

Gebruik altijd de stijlen Kop 1 en Kop 2 van Word. Open het navigatiedeelvenster (tabblad Beeld): daar zie je je hele structuur, en alleen zo werkt de inhoudsopgave automatisch.

De drie grenzen

Hierop struikelen de meeste rapporten:

  1. Literatuuronderzoek en resultaten. In het literatuuronderzoek staat wat anderen vonden. In de resultaten wat jij vond.
  2. Resultaten en conclusie. In de resultaten staat wat je zag. In de conclusie wat dat betekent voor je onderzoeksvraag. De conclusie voert geen nieuwe informatie aan: alles wat er staat, stond al in de resultaten.
  3. Conclusie en discussie. In de conclusie staan je antwoord en of je hypothese klopt. In de discussie je verklaringen, je twijfels en je aanbevelingen.

Een rapport over slaap en gsm-gebruik. In welk hoofdstuk hoort dit fragment?

  1. Van den Bulck (2007) stelde vast dat veel Vlaamse jongeren hun gsm nog gebruiken nadat het licht uit is.

  2. Dertig leerlingen uit het vijfde jaar hielden een week lang een slaapdagboek bij.

  3. De groep zonder gsm op de kamer sliep gemiddeld 7 uur en 40 minuten, de andere groep 7 uur en 5 minuten.

  4. Leerlingen zonder gsm op hun kamer sliepen langer: onze hypothese wordt bevestigd.

  5. Mogelijk vielen de leerlingen zonder gsm sneller in slaap omdat ze 's avonds minder blauw licht zagen.

Bekijk de uitleg

De literatuur gaat over wat een ander vond, met een bron. De methodologie zegt hoe je het deed. De resultaten geven cijfers, zonder "omdat". De conclusie beantwoordt de vraag. De discussie zoekt een verklaring ("mogelijk ..."): dat is interpretatie.

Academisch Nederlands

Een onderzoeksrapport schrijf je in academisch Nederlands. Dat is niet hetzelfde als moeilijk schrijven: academische taal is zakelijk, maar wel leesbaar.

Regel Wat betekent dat? Waar let je op?
1. Objectief en zakelijk De boodschap staat centraal, niet jij. Geen woorden die een emotie of waardeoordeel uitspreken (prachtig, vreemd, waanzinnig). Geen veralgemeningen ("zoals algemeen geweten", "het spreekt voor zich").
2. Precies en concreet Je informatie is nauwkeurig en controleerbaar. Niet "veel leerlingen", wel "74% van de deelnemers"; niet "een paar oplossingen", wel "vier oplossingen".
3. Helder De lezer kan je gedachtegang volgen. Signaalwoorden (ten eerste, bovendien, daardoor, hoewel, concluderend) en verwijswoorden (deze, die, dat). Geen dubbele ontkenningen. Actieve werkwoorden in plaats van naamwoordstijl: niet "de uitvoering van de observatie gebeurde door ons", wel "wij voerden de observatie uit".
4. Levendig Je tekst is niet onnodig zwaar. Zinnen van hoogstens twintig woorden, afgewisseld in lengte. "Ondanks het feit dat" wordt "hoewel", "met betrekking tot" wordt "over", "teneinde" wordt "om". Schrijf m.b.t. en i.v.m. voluit.
5. Taalkundig correct Geen spel- of taalfouten. Naar de-woorden verwijs je met die en deze, naar het-woorden met dat en dit. Getallen tot twintig en tientallen schrijf je voluit, hogere in cijfers. Geen pleonasmen. Twijfel je? Kijk op woordenlijst.org, taaladvies.net of taaltelefoon.be.
Bekijk de uitleg

Bijvoorbeeld: "Leerlingen praten minder vaak onderling wanneer de leerkracht gewenst gedrag positief bekrachtigt." Weg zijn: de ik-vorm en het waardeoordeel ("echt heel interessant"), en de spreektaal ("babbelen", "complimentjes").

Werktijd

Download taak 2 van de pagina van fase 2, onder Taken, en sla ze op als ACHTERNAAM_structuur.docx. Je maakt ze alleen, zonder AI (niveau 0). Houd deze les open:

Lees het rooster achteraan voor je begint.