S&P 3HW - H12 les 1: Wat is een gezin?

Wat moet je kunnen?

Wat denk jij?

Hoe zeker ben je van je antwoord?
Bekijk de uitleg

Iedereen heeft een eigen beeld van een gezin, en dat hangt af van je cultuur, je eigen gezin en je opvattingen. Ook wetenschappers en overheden zijn het er niet over eens. Het gezin wordt vaak de hoeksteen van de samenleving genoemd: de basis waarop alles rust. Maar wat is het precies? Daarover gaat deze les.

Twee definities

Er zijn veel definities van een gezin. Twee voorbeelden:

  1. De Verenigde Naties: een gezin is elk leefverband waarin één of meer volwassenen zorgen voor één of meer kinderen, en ze opvoeden. Volgens deze definitie is er dus pas een gezin als er een kind is.
  2. Een ruimere definitie:

Een gezin is elke samenlevingsvorm die een herkenbare sociale eenheid vormt, waarin mensen, verwant of niet, duurzame gevoelsbanden hebben en elkaar steunen en verzorgen.

Die tweede definitie is veel ruimer. Ze heeft vier elementen:

Twee situaties:

  1. Een getrouwd koppel van 70, waarvan de kinderen al lang het huis uit zijn.
  2. Een oma die voor haar kleinzoon van negen zorgt, omdat zijn ouders dat niet kunnen.
Bekijk de uitleg
  1. Volgens de VN niet: er woont geen kind. Volgens de ruime definitie wel: ze vormen een herkenbare eenheid, hebben duurzame gevoelsbanden en zorgen voor elkaar.
  2. Volgens beide definities wel: een volwassene zorgt voor een kind, en ze hebben een duurzame band. Dat ze geen ouder en kind zijn, maakt niet uit.

Het gezin vroeger

Sociologen onderscheiden drie gezinstijdperken.

Het pre-industriële gezin

Vóór de 19de eeuw woonden de meeste mensen op het platteland. Een gezin bestond uit meerdere generaties: grootouders, ouders, kinderen, soms ooms en tantes. Het was een soort kleine onderneming: iedereen werkte mee, op de boerderij of in de werkplaats, ook de kinderen. Liefde en gevoelens speelden een kleine rol. Veel huwelijken werden gearrangeerd: het ging om samen te overleven, en om grond of bezit.

Het moderne gezin

Vanaf de 19de eeuw, met de industrialisatie, trokken veel mensen naar de stad. Het kerngezin werd het ideaal: een vader, een moeder en hun kinderen, twee generaties onder één dak. Gevoelens werden belangrijker: je trouwde uit liefde. Het kind kreeg meer aandacht, en de kans om zich te ontwikkelen, bijvoorbeeld door naar school te gaan. Vaak werkte de vader buitenshuis, en zorgde de moeder voor het huishouden.

Het postmoderne gezin

Vanaf de jaren 1970 kregen vrouwen meer rechten. Steeds meer vrouwen gingen buitenshuis werken. Partners kregen gelijke rechten en plichten, en allebei de kans om zich te ontplooien: in hun job, maar ook als persoon. Er ontstonden ook veel nieuwe gezinsvormen: ongehuwd samenwonen, scheiden en een nieuw gezin vormen, alleenstaande ouders. Daarover gaat les 2.

Pre-industrieel gezin Modern gezin Postmodern gezin
Wanneer? Vóór de 19de eeuw Vanaf de 19de eeuw Vanaf de jaren 1970
Wie? Meerdere generaties Het kerngezin: ouders en kinderen Veel verschillende gezinsvormen
Kenmerken Een kleine onderneming; gevoelens zijn niet belangrijk; vaak gearrangeerde huwelijken Trouwen uit liefde; aandacht voor het kind Gelijke rechten voor beide partners; beide partners ontplooien zich

Bij welk gezinstijdperk past dit?

  1. Grootvader, vader en zoon werken samen op het land. De zoon trouwt met de dochter van de buurman, zodat de twee boerderijen samengaan.

  2. Na de fabriek komt vader thuis, waar moeder gekookt heeft. De kinderen gaan naar school, en de ouders willen dat ze het later beter hebben.

  3. Hanne en Joris werken allebei voltijds. Ze verdelen de zorg voor hun kinderen en het huishouden, en Joris neemt ouderschapsverlof.

Bekijk de uitleg

Pre-industrieel: meerdere generaties, samen werken, een huwelijk om economische redenen. Modern: het kerngezin, met een kostwinner en aandacht voor het kind. Postmodern: gelijke rechten en plichten voor de partners.