S&P 3HW - H12 les 2: Gezinsvormen vandaag

Wat moet je kunnen?

Wat denk jij?

Hoe zeker ben je van je antwoord?
Wat zegt onderzoek?

Iets meer dan de helft: 56% (2023). Een kwart woont bij ongehuwde ouders, en ongeveer een op zes in een eenoudergezin.

Opgroeien (2025): Kinderen naar gezinsvorm en gezinstype, 2023

Veel gezinsvormen

In onze samenleving is het kerngezin nog altijd de meest voorkomende gezinsvorm. Maar er zijn er veel andere:

Eenoudergezin
één ouder woont alleen met zijn of haar kinderen, bijvoorbeeld na een scheiding of een overlijden, of omdat de ouder alleen een kind wilde.
Nieuw samengesteld gezin
een gezin waarin minstens één partner een kind heeft uit een vorige relatie. Er zijn dus stiefouders, stiefbroers of stiefzussen, en soms halfbroers of halfzussen.
Holebigezin
twee ouders van hetzelfde geslacht en hun kinderen.
Pleeggezin
een gezin dat (tijdelijk) zorgt voor een kind dat niet bij zijn eigen ouders kan wonen.
Adoptiegezin
een gezin met een kind dat wettelijk het kind van de nieuwe ouders geworden is.
Meergeneratiegezin
grootouders, ouders en kinderen wonen samen.

Een kind kan in meer dan één gezinsvorm tegelijk leven: bijvoorbeeld de ene week bij zijn mama (een eenoudergezin), en de andere week bij zijn papa en diens nieuwe vriendin (een nieuw samengesteld gezin).

Welke gezinsvorm is dit? Sleep de gezinsvorm naar het voorbeeld, en leg daarna in één zin uit waarom.

  1. Lotte woont met haar mama en haar mama's vriend, en diens twee dochters.

  2. Na de dood van zijn vrouw zorgt Karim alleen voor zijn drie kinderen.

  3. Tom en Yusuf zijn getrouwd, en voeden samen hun dochter op.

  4. Bij de familie Peeters woont al twee jaar Kevin, omdat zijn moeder niet voor hem kan zorgen.

  5. Oma, mama, papa en de twee kinderen wonen samen in één huis.

Vergelijk je uitleg
Voorbeeld Gezinsvorm Waarom?
Lotte Nieuw samengesteld gezin Er zijn kinderen uit een vorige relatie: stiefouder en stiefzussen.
Karim Eenoudergezin Eén ouder met zijn kinderen.
Tom en Yusuf Holebigezin Twee ouders van hetzelfde geslacht.
Kevin Pleeggezin Een gezin dat zorgt voor een kind dat niet bij zijn eigen ouders kan wonen.
Oma Meergeneratiegezin Drie generaties onder één dak.

Cijfers: kinderen naar gezinsvorm

Kinderen in Vlaanderen (2023) %
Bij een gehuwd ouderpaar 56,0
Bij een ongehuwd ouderpaar 26,1
In een eenoudergezin 15,1
(bij een alleenstaande moeder) (12,6)
(bij een alleenstaande vader) (2,5)
In een andere situatie 2,6
In een collectief huishouden (bijvoorbeeld een instelling) 0,1

Bron: Opgroeien (2025): Kinderen naar gezinsvorm en gezinstype, 2023

Bekijk de uitleg
  • Iets meer dan de helft van de kinderen woont bij een getrouwd ouderpaar.
  • Een kwart woont bij ouders die niet getrouwd zijn. Samenwonen zonder te trouwen is dus heel gewoon geworden.
  • Ongeveer een op zes kinderen woont in een eenoudergezin.
  • Bij de eenoudergezinnen woont het kind veel vaker bij de moeder (12,6%) dan bij de vader (2,5%): na een scheiding blijven kinderen nog altijd vaker (vooral) bij hun moeder wonen.

Let op: de tabel toont niet of een gezin nieuw samengesteld is. Een kind "bij een gehuwd ouderpaar" kan ook bij zijn mama en een stiefvader wonen.

In de klas: een anonieme enquête

Hoe zit het in onze klas? Open de peiling, typ de code die je op het scherm ziet, en beantwoord vier korte vragen. De enquête is anoniem: niemand ziet wat jij antwoordt, ook de leerkracht niet. Je mag bij elke vraag "Zeg ik liever niet" kiezen.

Tip

Let op: een klas is een kleine groep, en de vragen zijn niet precies dezelfde als in de tabel van Vlaanderen. Een verschil kan dus toeval zijn. Een klas in Brussel kan ook anders zijn dan het gemiddelde van Vlaanderen: in een stad wonen bijvoorbeeld meer verschillende soorten gezinnen. Dat is een goede vraag voor een socioloog: is onze klas representatief?

Gezin of huishouden?

Statistici gebruiken vaak niet het woord "gezin", maar "huishouden".

Een huishouden bestaat uit alle personen die onder hetzelfde dak wonen. Wie alleen woont, vormt een eenpersoonshuishouden.

Het voordeel: een huishouden kun je makkelijk tellen, want iedereen woont ergens. Een gezin is moeilijker af te bakenen: kinderen van gescheiden ouders wonen bijvoorbeeld in twee huizen, en niet iedereen leeft in een gezin.

Op 1 januari 2025 telde België ongeveer 5,2 miljoen private huishoudens. 36% daarvan zijn eenpersoonshuishoudens: meer dan een op drie. Dat aantal stijgt al jaren, onder meer door scheidingen, door mensen die bewust alleen wonen, en door de vergrijzing: steeds meer ouderen wonen alleen nadat hun partner overleden is.

Statbel (2025): Huishoudens

Hoe zeker ben je van je antwoord?
Bekijk enkele argumenten
  • Voordelen: je hebt veel vrijheid, en hoeft met niemand rekening te houden.
  • Nadelen: het is duur (de huur, de energie en de boodschappen betaal je alleen), en je kunt je eenzaam voelen.
  • Er bestaat ook een informele norm (hoofdstuk 8) dat je "hoort" een relatie te hebben. Maar het cliché dat alleenstaanden altijd ongelukkig zijn, klopt niet: veel mensen kiezen er bewust voor.