Wat moet je kunnen?
- Gezinsvormen herkennen in voorbeelden
- Het verschil tussen een gezin en een huishouden uitleggen
- Een tabel met cijfers over gezinsvormen lezen en interpreteren
Wat denk jij?
Wat zegt onderzoek?
Iets meer dan de helft: 56% (2023). Een kwart woont bij ongehuwde ouders, en ongeveer een op zes in een eenoudergezin.
Opgroeien (2025): Kinderen naar gezinsvorm en gezinstype, 2023
Veel gezinsvormen
In onze samenleving is het kerngezin nog altijd de meest voorkomende gezinsvorm. Maar er zijn er veel andere:
- Eenoudergezin
- één ouder woont alleen met zijn of haar kinderen, bijvoorbeeld na een scheiding of een overlijden, of omdat de ouder alleen een kind wilde.
- Nieuw samengesteld gezin
- een gezin waarin minstens één partner een kind heeft uit een vorige relatie. Er zijn dus stiefouders, stiefbroers of stiefzussen, en soms halfbroers of halfzussen.
- Holebigezin
- twee ouders van hetzelfde geslacht en hun kinderen.
- Pleeggezin
- een gezin dat (tijdelijk) zorgt voor een kind dat niet bij zijn eigen ouders kan wonen.
- Adoptiegezin
- een gezin met een kind dat wettelijk het kind van de nieuwe ouders geworden is.
- Meergeneratiegezin
- grootouders, ouders en kinderen wonen samen.
Een kind kan in meer dan één gezinsvorm tegelijk leven: bijvoorbeeld de ene week bij zijn mama (een eenoudergezin), en de andere week bij zijn papa en diens nieuwe vriendin (een nieuw samengesteld gezin).
Vergelijk je uitleg
| Voorbeeld | Gezinsvorm | Waarom? |
|---|---|---|
| Lotte | Nieuw samengesteld gezin | Er zijn kinderen uit een vorige relatie: stiefouder en stiefzussen. |
| Karim | Eenoudergezin | Eén ouder met zijn kinderen. |
| Tom en Yusuf | Holebigezin | Twee ouders van hetzelfde geslacht. |
| Kevin | Pleeggezin | Een gezin dat zorgt voor een kind dat niet bij zijn eigen ouders kan wonen. |
| Oma | Meergeneratiegezin | Drie generaties onder één dak. |
Cijfers: kinderen naar gezinsvorm
| Kinderen in Vlaanderen (2023) | % |
|---|---|
| Bij een gehuwd ouderpaar | 56,0 |
| Bij een ongehuwd ouderpaar | 26,1 |
| In een eenoudergezin | 15,1 |
| (bij een alleenstaande moeder) | (12,6) |
| (bij een alleenstaande vader) | (2,5) |
| In een andere situatie | 2,6 |
| In een collectief huishouden (bijvoorbeeld een instelling) | 0,1 |
Bron: Opgroeien (2025): Kinderen naar gezinsvorm en gezinstype, 2023
Bekijk de uitleg
- Iets meer dan de helft van de kinderen woont bij een getrouwd ouderpaar.
- Een kwart woont bij ouders die niet getrouwd zijn. Samenwonen zonder te trouwen is dus heel gewoon geworden.
- Ongeveer een op zes kinderen woont in een eenoudergezin.
- Bij de eenoudergezinnen woont het kind veel vaker bij de moeder (12,6%) dan bij de vader (2,5%): na een scheiding blijven kinderen nog altijd vaker (vooral) bij hun moeder wonen.
Let op: de tabel toont niet of een gezin nieuw samengesteld is. Een kind "bij een gehuwd ouderpaar" kan ook bij zijn mama en een stiefvader wonen.
In de klas: een anonieme enquête
Hoe zit het in onze klas? Open de peiling, typ de code die je op het scherm ziet, en beantwoord vier korte vragen. De enquête is anoniem: niemand ziet wat jij antwoordt, ook de leerkracht niet. Je mag bij elke vraag "Zeg ik liever niet" kiezen.
Tip
Let op: een klas is een kleine groep, en de vragen zijn niet precies dezelfde als in de tabel van Vlaanderen. Een verschil kan dus toeval zijn. Een klas in Brussel kan ook anders zijn dan het gemiddelde van Vlaanderen: in een stad wonen bijvoorbeeld meer verschillende soorten gezinnen. Dat is een goede vraag voor een socioloog: is onze klas representatief?
Gezin of huishouden?
Statistici gebruiken vaak niet het woord "gezin", maar "huishouden".
Een huishouden bestaat uit alle personen die onder hetzelfde dak wonen. Wie alleen woont, vormt een eenpersoonshuishouden.
Het voordeel: een huishouden kun je makkelijk tellen, want iedereen woont ergens. Een gezin is moeilijker af te bakenen: kinderen van gescheiden ouders wonen bijvoorbeeld in twee huizen, en niet iedereen leeft in een gezin.
Op 1 januari 2025 telde België ongeveer 5,2 miljoen private huishoudens. 36% daarvan zijn eenpersoonshuishoudens: meer dan een op drie. Dat aantal stijgt al jaren, onder meer door scheidingen, door mensen die bewust alleen wonen, en door de vergrijzing: steeds meer ouderen wonen alleen nadat hun partner overleden is.
Bekijk enkele argumenten
- Voordelen: je hebt veel vrijheid, en hoeft met niemand rekening te houden.
- Nadelen: het is duur (de huur, de energie en de boodschappen betaal je alleen), en je kunt je eenzaam voelen.
- Er bestaat ook een informele norm (hoofdstuk 8) dat je "hoort" een relatie te hebben. Maar het cliché dat alleenstaanden altijd ongelukkig zijn, klopt niet: veel mensen kiezen er bewust voor.
Klaar met de les?
Download al je antwoorden van deze pagina als PDF. De PDF kan je indienen via de uploadzone in Smartschool, als je leerkracht dat gevraagd heeft. Heb je een antwoord aangepast nadat je de uitleg had geopend, dan staan je eerste antwoord en elke aanpassing erin.