Wat moet je kunnen?
- Het begrip persoonlijkheid uitleggen, met de kenmerken stabiel en uniek
- Uitleggen dat persoonlijkheid niet levenslang vastligt
- Het begrip temperament uitleggen, en het verschil met persoonlijkheid
Wat denk jij?
Bekijk de uitleg
Die woorden beschrijven je persoonlijkheid: hoe je meestal denkt, voelt en je gedraagt. Waarschijnlijk zou niet iedereen dezelfde vijf woorden kiezen. Je vrienden kennen je op een andere manier dan je ouders, en jezelf zie je ook nog eens anders (dat is je zelfbeeld, les 2).
In dit laatste hoofdstuk kijk je terug op de hele levensloop, met één vraag: hoe word je wie je bent?
Persoonlijkheid
Je persoonlijkheid is het geheel van je unieke innerlijke kenmerken (hoe je denkt en voelt) en uiterlijke kenmerken (hoe je je gedraagt), waardoor je je in verschillende situaties en door de jaren heen op een gelijkaardige manier gedraagt.
Twee woorden zijn belangrijk:
- Uniek: geen twee mensen hebben dezelfde persoonlijkheid. Voor een toets is de ene leerling altijd heel gedisciplineerd, terwijl een andere de minimale inspanning levert.
- Stabiel: je persoonlijkheid verandert niet van dag tot dag. Wie als kind plichtsbewust zijn huiswerk maakte, is later vaak ook de collega op wie iedereen kan rekenen.
Toch ligt je persoonlijkheid niet levenslang vast. Ze ontwikkelt zich vooral tijdens je jeugd en je adolescentie, en verandert minder vanaf je dertigste. Ook ingrijpende gebeurtenissen (een verhuis, een ziekte, een nieuwe vriendengroep) kunnen haar veranderen.
Temperament
Je kent het woord al: bij de baby en de kleuter zag je dat het ene kind rustig is en het andere heel beweeglijk, of snel huilt.
Je temperament is het aangeboren deel van je persoonlijkheid: de manier waarop je, volgens een vast emotioneel patroon, op prikkels reageert.
Een baby die bij elk nieuw gezicht begint te huilen, en een baby die naar iedereen lacht: dat verschil is er al van bij de geboorte. Je temperament is de basis waarop je persoonlijkheid verder groeit, onder invloed van je opvoeding, je omgeving en wat je meemaakt (les 5).
| Temperament | Persoonlijkheid | |
|---|---|---|
| Waar komt het vandaan? | aangeboren | aangeboren én aangeleerd |
| Wanneer zie je het? | al bij baby's | groeit tijdens de jeugd en de adolescentie |
| Waarover gaat het? | vooral hoe je emotioneel reageert | hoe je denkt, voelt en je gedraagt |
Oefenen
Bekijk de uitleg
Temperament zie je al bij heel jonge kinderen, en gaat over hoe ze emotioneel reageren. Persoonlijkheid is breder: plannen, eerlijkheid en verantwoordelijkheid ontwikkel je in de loop van je leven.
Bekijk een voorbeeld
"Ik ben altijd al een doorzetter geweest: als kind wilde ik ook al elke puzzel afmaken. Maar ik was vroeger heel verlegen, en dat ben ik minder sinds ik in de jeugdbeweging zit: daar moest ik leren om voor een groep te praten."
Klaar met de les?
Download al je antwoorden van deze pagina als PDF. De PDF kan je indienen via de uploadzone in Smartschool, als je leerkracht dat gevraagd heeft. Heb je een antwoord aangepast nadat je de uitleg had geopend, dan staan je eerste antwoord en elke aanpassing erin.