S&P 3HW - H14 les 2: Je zelfbeeld

Wat moet je kunnen?

Wat denk jij?

Hoe zeker ben je van je antwoord?
Bekijk de uitleg

Bij het kiezen van de woorden deed je twee dingen. Je beschreef jezelf ("ik ben koppig"), en je gaf er misschien ook een oordeel over ("en daar ben ik niet blij mee"). Dat zijn de twee kanten van je zelfbeeld.

Twee kanten van je zelfbeeld

Je kent het begrip uit hoofdstuk 7: je zelfbeeld is hoe je jezelf ziet (hoofdstuk 7, les 4). Het ontwikkelt zich je hele jeugd. Een peuter ontdekt dat hij een "ik" is, een kleuter beschrijft zichzelf in concrete termen ("ik kan snel lopen"), een schoolkind vergelijkt zich met anderen, en een adolescent denkt ook na over zijn gevoelens en gedachten.

De Amerikaanse socioloog Morris Rosenberg onderscheidde twee componenten.

Zelfkennis
wat je over jezelf weet: je persoonlijkheidstrekken, je uiterlijk, wat je kunt en niet kunt, hoe je overkomt bij anderen. Bijvoorbeeld: "Ik ben goed in tekenen, en ik ben vrij stil in een groep."
Zelfwaardering
hoe je jezelf beoordeelt: hoe tevreden je bent over wie je bent. Bijvoorbeeld: "Ik vind het jammer dat ik zo stil ben."

Hoe zie jij jezelf?

Zelfbeeld Kenmerken Voorbeeld
Realistisch Je kent je sterke en je zwakke kanten, en hebt voldoende zelfvertrouwen. Je kunt tegen een stootje: je bent veerkrachtig. "Wiskunde ligt me niet, maar als ik oefen, slaag ik."
Laag (negatief) Je ziet vooral wat je niet kunt, en hebt weinig zelfvertrouwen. "Ik kan dat toch niet. Ik ben gewoon dom."
Te hoog (te positief) Je overschat jezelf, en hebt te veel zelfvertrouwen. Je bent zelfvoldaan, en leert moeilijk uit je fouten. "Ik hoef niet te studeren, ik weet dat allemaal al."

Wat beïnvloedt je zelfbeeld?

  1. Mila (15): "Ik ben goed in sport en in talen, maar wiskunde is echt niet mijn ding. Mijn ouders zeggen dat dat niet erg is, als ik maar mijn best doe."
  2. Jonas (16): "Iedereen in de klas is knapper en slimmer dan ik. Op Instagram zie ik alleen maar jongens met een sixpack. Mijn vader zegt altijd dat ik nergens goed in ben."
  3. Lotte (14): "Ik ben gewoon de beste van de klas, in alles. De leerkrachten snappen dat nog niet."
Bekijk de uitleg
  1. Realistisch: Mila kent haar sterke en zwakke kanten. Haar opvoeding (ouders die haar steunen) helpt.
  2. Laag: Jonas ziet alleen wat hij niet is. Factoren: sociale vergelijking (de klas, Instagram), media, zijn opvoeding (een vader die kritiek geeft) en zijn leeftijd (de adolescentie).
  3. Te hoog: Lotte overschat zichzelf, en legt de schuld bij anderen. Factor: leeftijd, en misschien een omgeving die haar altijd ophemelde.