S&P 3HW - H2 les 3: Opvoedingsstijlen

Wat moet je kunnen?

Wat denk jij?

Hoe zeker ben je van je antwoord?
Bekijk de uitleg

Misschien noemde je iets als "er zijn als je kind verdriet heeft" of "luisteren". Dat gaat over warmte. Misschien noemde je ook iets als "duidelijke regels" of "weten waar je kind is". Dat gaat over controle. Psychologen beschrijven opvoeding met precies die twee dingen.

Warmte en controle

Je opvoeding is een deel van je microsysteem, en een van de belangrijkste vormen van nurture. Een opvoedingsstijl is de manier waarop ouders of opvoeders meestal met een kind omgaan. Je beschrijft ze met twee vragen:

Warmte
hoeveel liefde, steun en aandacht krijgt het kind? Bijvoorbeeld: troosten, aanmoedigen, luisteren, tijd maken.
Controle
hoeveel regels, structuur en toezicht zijn er? Bijvoorbeeld: afspraken over huiswerk en schermtijd, weten waar het kind is, nagaan of het iets al aankan.

Vier opvoedingsstijlen

Als je die twee vragen combineert, krijg je vier opvoedingsstijlen.

Een raster met twee assen: warmte van links (weinig) naar rechts (veel), en controle van onder (weinig) naar boven (veel). Linksboven: autoritaire opvoeding, weinig warmte en veel controle: regels zonder uitleg, wie niet luistert wordt gestraft. Rechtsboven: ondersteunende of autoritatieve opvoeding, veel warmte en veel controle: duidelijke regels met uitleg, luisteren, en de vrijheid die het kind aankan. Linksonder: onverschillige opvoeding, weinig warmte en weinig controle: weinig aandacht en weinig regels. Rechtsonder: permissieve opvoeding, veel warmte en weinig controle: lief voor het kind, maar weinig regels.
Schema: gemaakt door Claude (Anthropic)
Ondersteunende opvoeding
veel warmte en veel controle. De ouders stellen duidelijke regels, maar leggen uit waarom, luisteren naar hun kind en geven het de vrijheid die het aankan. Deze stijl heet ook de autoritatieve opvoeding.
Autoritaire opvoeding
weinig warmte en veel controle. De ouders bepalen alles en verwachten gehoorzaamheid, zonder uitleg. Wie niet luistert, wordt gestraft.
Permissieve opvoeding
veel warmte en weinig controle. De ouders zijn lief voor hun kind, maar stellen weinig regels. Het kind krijgt meestal zijn zin.
Onverschillige opvoeding
weinig warmte en weinig controle. De ouders bemoeien zich weinig met hun kind: ze geven weinig aandacht en stellen weinig regels.

Let op: autoritair en autoritatief lijken op elkaar, maar betekenen iets heel anders.

Welke stijl werkt het best?

Hoe zeker ben je van je antwoord?
Wat zegt onderzoek?

Kinderen met een ondersteunende opvoeding worden meestal het stabielst. Ze leren zich aan te passen aan anderen, en ook voor zichzelf op te komen op een goede manier. Later blijken ze gemiddeld succesvoller te zijn, meer te verdienen en stabielere relaties te hebben dan kinderen die anders opgevoed werden.

Psychologie Magazine (2019): Welke van de vier opvoedingsstijlen werkt het beste?

In de klas: het opvoedingsraster

Waar plaats jij je leerkrachten op warmte en controle? Open het opvoedingsraster en typ de code die je op het scherm in de klas ziet. Plaats zoveel leerkrachten als je wilt. Op het scherm zie je daarna waar de hele klas elke leerkracht gemiddeld plaatst.

Oefenen

Welke opvoedingsstijl herken je in elke situatie? Sleep de stijl naar de juiste situatie, en leg daarna in één zin uit waarom: hoeveel warmte en hoeveel controle zie je?

  1. Yusuf mag pas alleen naar de stad als hij zijn ouders laat weten met wie hij gaat. Als hij thuiskomt, vragen ze hoe het was.

  2. Als Mila een slecht rapport heeft, krijgt ze een maand huisarrest. Waarom het misliep, vragen haar ouders niet.

  3. Noah mag gamen tot drie uur 's nachts, want zijn moeder wil geen ruzie. Ze zegt vaak hoe trots ze op hem is.

  4. Sara's ouders weten niet wanneer ze toetsen heeft. Als ze iets wil vertellen, zeggen ze dat ze geen tijd hebben.

  5. Een monitor op kamp zegt: "Hier wordt niet gediscussieerd. Wie niet luistert, mag niet mee op uitstap."

  6. Lien wil niet naar haar zwemles. Haar vader legt uit waarom zwemmen belangrijk is, en ze spreken af dat ze na het diploma mag stoppen.

Vergelijk je uitleg
Situatie Stijl Warmte Controle
1 Ondersteunend Veel: ze tonen interesse in zijn dag. Veel: hij moet laten weten met wie hij gaat.
2 Autoritair Weinig: geen interesse in waarom het misliep. Veel: een zware straf.
3 Permissief Veel: ze is trots en wil geen ruzie. Weinig: geen grenzen aan het gamen.
4 Onverschillig Weinig: geen tijd om te luisteren. Weinig: ze weten niet eens wanneer ze toetsen heeft.
5 Autoritair Weinig: geen ruimte voor de mening van de kinderen. Veel: strikte regels en straf.
6 Ondersteunend Veel: hij neemt haar mening ernstig en legt uit. Veel: een duidelijke afspraak.

Opvoedingsstijlen gelden ook buiten het gezin: voor een monitor, een trainer of een leerkracht.