S&P 4HW - H3 les 1: Wat is motivatie?

Wat moet je kunnen?

Wat denk jij?

Ewoud Vromant is een Belgische wielrenner met één been. Op de Paralympische Spelen van Tokio, in 2021, werd hij in de achtervolging op de baan gediskwalificeerd: de jury vond dat zijn zadel niet volgens de regels stond. Een medaille die hij al zeker leek te hebben, was weg. Enkele dagen later reed hij de tijdrit op de weg. Zijn ketting sprong er twee keer af. Toch won hij zilver. Drie jaar later, in Parijs, won hij opnieuw zilver, en in 2024 werd hij wereldkampioen tijdrijden.

Hoe zeker ben je van je antwoord?
Bekijk de uitleg

Je kunt veel antwoorden bedenken: hij wil winnen, hij wil bewijzen dat hij het kan, hij houdt van fietsen, hij wil een voorbeeld zijn voor anderen, hij wil zijn trainers en zijn familie niet teleurstellen.

Al die antwoorden gaan over hetzelfde: wat iemand in beweging zet. Psychologen noemen dat motivatie. In dit hoofdstuk leer je verschillende theorieën kennen die uitleggen waarom mensen doen wat ze doen.

Sporza (2021): Ewoud Vromant pakt zilver in de tijdrit ondanks mechanische pech

Wat is motivatie?

Waarom trainen sommige mensen maandenlang voor een marathon? Waarom vinden anderen het zo moeilijk om een week zonder snoep te leven? Waarom studeer jij voor het ene vak met plezier, en schuif je het andere voor je uit?

Motivatie is een innerlijke kracht die iemand aanzet tot een bepaald gedrag, en hem dat gedrag doet volhouden.

Motivatie zie je niet: je ziet alleen het gedrag (iemand traint, studeert, geeft op). Daarom zochten psychologen naar verklaringen. Er bestaan veel theorieën, maar ze vertrekken meestal vanuit een van twee vertrekpunten: een behoefte, of een doel.

Een behoefte duwt, een doel trekt

Behoefte
iets wat je nodig hebt of graag wilt hebben. Een behoefte ontstaat vaak uit een tekort, en duwt je in een bepaalde richting. Bijvoorbeeld: je hebt honger, dus zoek je iets om te eten.
Doel
iets wat je wilt bereiken. Een doel trekt je in een bepaalde richting. Bijvoorbeeld: je wilt een goede muzikant worden, dus oefen je elke dag.

Bij veel gedrag spelen allebei mee. Ewoud Vromant traint omdat hij wereldkampioen wil worden (een doel), maar ook omdat hij zich goed voelt als hij merkt dat hij sterker wordt (een behoefte).

In dit hoofdstuk bekijk je eerst twee theorieën die vertrekken vanuit behoeften: de theorie van Maslow en de zelfdeterminatietheorie. Daarna kijk je naar de motivatie om goed te presteren, en naar wat die motivatie in de weg kan staan: faalangst.

Oefenen

Vertrekt dit gedrag vooral vanuit een behoefte (een tekort dat duwt) of vanuit een doel (iets wat trekt)?

  1. Na de training heeft Lisa dorst, en ze drinkt een fles water leeg.

  2. Karim spaart al een jaar voor een rijbewijs.

  3. Na een week alleen thuis belt Noor haar beste vriendin op. Ze voelt zich eenzaam.

  4. Jana leert elke dag tien woorden Spaans: volgend jaar wil ze in Sevilla studeren.

  5. Het is ijskoud op de tram. Sem trekt zijn kap over zijn hoofd.

Bekijk de uitleg

Dorst, eenzaamheid en kou zijn tekorten: ze duwen je tot gedrag dat het tekort oplost. Een rijbewijs en studeren in Sevilla liggen in de toekomst: ze trekken je vooruit.

Stel: je gaat twee weken kamperen op een onbewoond eiland. Je mag één rugzak meenemen.

Hoe zeker ben je van je antwoord?
Bekijk de uitleg

Bewaar je antwoord: in les 3 kom je erop terug, en kijk je aan welke behoeften je met je keuze voldoet, en aan welke niet.