Wat moet je kunnen?
- De behoeftetheorie van Maslow toelichten
- Voorbeelden van de vijf niveaus van behoeften noemen en herkennen
- Het verschil uitleggen tussen deficiëntiebehoeften en zijnsbehoeften
Wat denk jij?
In de klas speel je een inleefspel. Je krijgt een personage, en leest in stilte zijn verhaal. De leerkracht leest een reeks zinnen voor, zoals "Je hebt vandaag genoeg gegeten" of "Je hebt vrienden bij wie je terechtkunt". Is de zin waar voor jouw personage, dan zet je een stap vooruit. Na de laatste zin blijft iedereen staan waar hij staat.
Bekijk de uitleg
De personages die vooraan staan, hebben genoeg te eten, voelen zich veilig, hebben vrienden en worden gewaardeerd: zij kunnen zich bezighouden met hun talenten. Wie achteraan blijft staan, heeft nog een tekort aan iets heel basaals, zoals eten, slaap of veiligheid.
De plaatsen in de klas vormen samen een soort trap. Die trap beschreef de psycholoog Abraham Maslow.
Abraham Maslow
Abraham Maslow (1908-1970) was een Amerikaans psycholoog. Hij hoorde bij de humanistische psychologie: hij had een positieve kijk op de mens, en geloofde dat elke mens wil groeien als persoon. In 1943 beschreef hij vijf soorten behoeften, in een vaste volgorde: pas als een lagere behoefte voldoende vervuld is, word je gedreven door de volgende.
Zijn theorie wordt bijna altijd getekend als een piramide. Maslow zelf tekende die piramide nooit: ze werd pas later populair, in handboeken over management.
De vijf niveaus
- Fysiologische behoeften
- lichamelijke behoeften om te overleven: eten, drinken, slaap, zuurstof, warmte. Bijvoorbeeld: Anan heeft vaak honger en slaapt slecht.
- Behoefte aan veiligheid en zekerheid
- bescherming tegen gevaar, en orde en stabiliteit in je leven. Bijvoorbeeld: Maxime krijgt thuis klappen. Hij voelt zich niet veilig in zijn eigen huis.
- Sociale behoeften
- liefde, vriendschap en het gevoel ergens bij te horen; anderen graag zien, en zelf graag gezien worden. Bijvoorbeeld: Romi wordt uitgelachen, en zit alleen op de speelplaats.
- Waarderingsbehoeften
- zelfwaardering (een positief zelfbeeld, het gevoel iets goed te kunnen) en waardering door anderen (erkenning, aanzien). Bijvoorbeeld: Evi voelt zich de slechtste leerling van de klas.
- Zelfactualisatie
- jezelf ten volle ontplooien: je talenten en je creativiteit zo goed mogelijk ontwikkelen, de beste versie van jezelf worden. Voor iedereen ziet dat er anders uit. Bijvoorbeeld: Botan oefent elke dag twee uur piano, omdat hij het maximum wil halen uit zijn talent.
Bekijk een voorbeeld
- Fysiologisch: wie het koud heeft, trekt een warme trui aan.
- Veiligheid en zekerheid: je doet een fietshelm op, je sluit de deur op slot, je spaart voor later. Instellingen: de politie, de brandweer, het ziekenfonds, de werkloosheidsuitkering, het pensioen.
- Sociaal: je wordt lid van een jeugdbeweging, je spreekt af met vrienden.
- Waardering: je doet mee aan een wedstrijd, je zet een foto online en hoopt op likes.
- Zelfactualisatie: je leert een nieuwe taal om een land echt te leren kennen, je wilt steeds beter worden in tekenen.
Een tekort, of groeien?
Maslow deelde de behoeften in twee groepen.
- Deficiëntiebehoeften
- de eerste vier niveaus. Ze ontstaan uit een tekort: je merkt ze vooral als ze niet vervuld zijn. Is het tekort weg, dan verdwijnt ook de drang.
- Zijnsbehoeften
- zelfactualisatie. Ze ontstaan niet uit een tekort, maar uit de wil om te groeien. Je komt er pas aan toe als de deficiëntiebehoeften voldoende vervuld zijn, en ze worden nooit helemaal "gevuld".
Oefenen
Bekijk de uitleg
Soms kunnen er meerdere behoeften meespelen: de band wil applaus (waardering), maar misschien ook gewoon goede muziek maken (zelfactualisatie). Kies de behoefte die in het voorbeeld het duidelijkst naar voren komt.
Klaar met de les?
Download al je antwoorden van deze pagina als PDF. De PDF kan je indienen via de uploadzone in Smartschool, als je leerkracht dat gevraagd heeft. Heb je een antwoord aangepast nadat je de uitleg had geopend, dan staan je eerste antwoord en elke aanpassing erin.