Wat moet je kunnen?
- Emotie, stemming en temperament van elkaar onderscheiden
- De drie componenten van een emotie uitleggen en herkennen
Wat denk jij?
De leerkracht toont de "foto van het jaar" van 2021. Kijk een minuut, zonder iets te lezen.
Bekijk de uitleg
Een foto wordt vaak een "goede" foto genoemd als ze iets met je doet: ze raakt je, maakt je verdrietig, boos, ontroerd of verwonderd. Je reageert niet alleen met je hoofd, maar ook met je lichaam, en soms met wat je doet of zegt.
Maar wat is een emotie eigenlijk? En hoe verschilt ze van een slecht humeur, of van iemand die "gewoon" snel boos wordt?
Emotie, stemming en temperament
Psychologen maken een onderscheid tussen drie begrippen die in het dagelijks leven door elkaar lopen.
- Emotie
- een kortdurende en intense reactie op een prikkel die je belangrijk vindt. Die prikkel kan iets zijn wat nu gebeurt, maar ook een gedachte of een herinnering. Bijvoorbeeld: je bent woedend omdat je broer het laatste stuk taart opgegeten heeft.
- Stemming
- een gevoel dat langer duurt en minder intens is dan een emotie. De oorzaak is vaak minder duidelijk. In het dagelijks leven heet het je humeur. Bijvoorbeeld: je bent met het verkeerde been uit bed gestapt, en je bent de hele dag nors.
- Temperament
- een blijvende neiging om vaak bepaalde emoties of stemmingen te ervaren. Je kent het uit het derde jaar: het aangeboren stukje van je persoonlijkheid. Bijvoorbeeld: je bent verlegen van aard, en voelt je daardoor vaak onzeker of angstig bij nieuwe mensen.
Bekijk de uitleg
- Een emotie is kort, intens, en heeft een duidelijke aanleiding (de knal, het nieuws).
- Een stemming duurt langer, is minder intens, en de oorzaak is vaag.
- Temperament is een blijvende neiging: "al van kleins af", "zo'n type".
Drie componenten van een emotie
Een emotie speelt zich op drie plaatsen tegelijk af. Je kent die drie soorten gedrag uit het derde jaar: mentaal gedrag, fysiologisch gedrag en uiterlijk waarneembaar gedrag.
- Subjectieve component
- hoe je de situatie inschat (een gedachte), en wat je voelt. Bijvoorbeeld: "Die hond gaat me bijten!", en je voelt je bang.
- Fysiologische component
- wat er in je lichaam gebeurt. Bijvoorbeeld: je hart klopt sneller, je ademt sneller, je spieren spannen zich op.
- Gedragscomponent
- hoe je de emotie uitdrukt, en wat anderen kunnen zien. Bijvoorbeeld: je schreeuwt, en loopt weg.
- Je volleybalploeg wint de laatste match van het seizoen, en wordt kampioen.
- Je hoort dat een vriendin roddels over je vertelt.
Bekijk de uitleg
De volleybalmatch
- Subjectief: je denkt "We zijn kampioen!", en je voelt je blij en trots.
- Fysiologisch: je hart slaat sneller, je zit vol energie.
- Gedrag: je lacht, juicht, en omhelst je ploegmaten.
De roddels
- Subjectief: je denkt "Hoe kan ze dat doen?", en je voelt je woedend, teleurgesteld en verraden.
- Fysiologisch: je hart slaat sneller, je bloeddruk stijgt, je wordt rood.
- Gedrag: je kijkt je vriendin boos aan, en je praat luider.
Klaar met de les?
Download al je antwoorden van deze pagina als PDF. De PDF kan je indienen via de uploadzone in Smartschool, als je leerkracht dat gevraagd heeft. Heb je een antwoord aangepast nadat je de uitleg had geopend, dan staan je eerste antwoord en elke aanpassing erin.