S&P 4HW - H4 les 1: Wat is een emotie?

Wat moet je kunnen?

Wat denk jij?

De leerkracht toont de "foto van het jaar" van 2021. Kijk een minuut, zonder iets te lezen.

Hoe zeker ben je van je antwoord?
Bekijk de uitleg

Een foto wordt vaak een "goede" foto genoemd als ze iets met je doet: ze raakt je, maakt je verdrietig, boos, ontroerd of verwonderd. Je reageert niet alleen met je hoofd, maar ook met je lichaam, en soms met wat je doet of zegt.

Maar wat is een emotie eigenlijk? En hoe verschilt ze van een slecht humeur, of van iemand die "gewoon" snel boos wordt?

Emotie, stemming en temperament

Psychologen maken een onderscheid tussen drie begrippen die in het dagelijks leven door elkaar lopen.

Emotie
een kortdurende en intense reactie op een prikkel die je belangrijk vindt. Die prikkel kan iets zijn wat nu gebeurt, maar ook een gedachte of een herinnering. Bijvoorbeeld: je bent woedend omdat je broer het laatste stuk taart opgegeten heeft.
Stemming
een gevoel dat langer duurt en minder intens is dan een emotie. De oorzaak is vaak minder duidelijk. In het dagelijks leven heet het je humeur. Bijvoorbeeld: je bent met het verkeerde been uit bed gestapt, en je bent de hele dag nors.
Temperament
een blijvende neiging om vaak bepaalde emoties of stemmingen te ervaren. Je kent het uit het derde jaar: het aangeboren stukje van je persoonlijkheid. Bijvoorbeeld: je bent verlegen van aard, en voelt je daardoor vaak onzeker of angstig bij nieuwe mensen.

Is dit een emotie, een stemming of temperament?

  1. Yusuf schrikt zich een hoedje als er plots een ballon knalt.

  2. Sinds het regent, voelt Lies zich al de hele week wat lusteloos.

  3. Lucas is al van kleins af een vrolijk en rustig kind.

  4. Als ze hoort dat ze geslaagd is, springt Nina een gat in de lucht.

  5. Kobe is zo'n type dat altijd snel geïrriteerd raakt.

  6. Na de vakantie is Amal een paar dagen wat somber, zonder dat ze weet waarom.

Bekijk de uitleg
  • Een emotie is kort, intens, en heeft een duidelijke aanleiding (de knal, het nieuws).
  • Een stemming duurt langer, is minder intens, en de oorzaak is vaag.
  • Temperament is een blijvende neiging: "al van kleins af", "zo'n type".

Drie componenten van een emotie

Een emotie speelt zich op drie plaatsen tegelijk af. Je kent die drie soorten gedrag uit het derde jaar: mentaal gedrag, fysiologisch gedrag en uiterlijk waarneembaar gedrag.

Subjectieve component
hoe je de situatie inschat (een gedachte), en wat je voelt. Bijvoorbeeld: "Die hond gaat me bijten!", en je voelt je bang.
Fysiologische component
wat er in je lichaam gebeurt. Bijvoorbeeld: je hart klopt sneller, je ademt sneller, je spieren spannen zich op.
Gedragscomponent
hoe je de emotie uitdrukt, en wat anderen kunnen zien. Bijvoorbeeld: je schreeuwt, en loopt weg.
  1. Je volleybalploeg wint de laatste match van het seizoen, en wordt kampioen.
  2. Je hoort dat een vriendin roddels over je vertelt.
Bekijk de uitleg

De volleybalmatch

  • Subjectief: je denkt "We zijn kampioen!", en je voelt je blij en trots.
  • Fysiologisch: je hart slaat sneller, je zit vol energie.
  • Gedrag: je lacht, juicht, en omhelst je ploegmaten.

De roddels

  • Subjectief: je denkt "Hoe kan ze dat doen?", en je voelt je woedend, teleurgesteld en verraden.
  • Fysiologisch: je hart slaat sneller, je bloeddruk stijgt, je wordt rood.
  • Gedrag: je kijkt je vriendin boos aan, en je praat luider.