Wat moet je kunnen?
- De kenmerken, mogelijke oorzaken en behandelingen van een depressie beschrijven
- Aspecten van emoties (componenten, regulatie) herkennen in een casus
Wat denk jij?
Bekijk de uitleg
Iedereen voelt zich soms somber, na een slechte toets, een ruzie of een verlies. Dat is een stemming, en meestal gaat ze na enkele dagen voorbij.
Bij een depressie is dat anders: de sombere stemming duurt minstens twee weken, bijna de hele dag, bijna elke dag. Je verliest je interesse in alles wat je vroeger graag deed. En het lukt niet meer om "jezelf er gewoon door te slaan". Een depressie is een psychische aandoening, geen zwakte of luiheid.
Wat is een depressie?
Bij sommige psychische problemen worden emoties zo sterk of zo langdurig, dat iemand er zwaar onder lijdt: bij een paniekstoornis (angst), na een traumatische ervaring, of bij een depressie.
Een depressie is een psychische aandoening waarbij iemand minstens twee weken lang bijna de hele dag somber is, of zijn interesse en plezier in bijna alles verliest. Daarbij komen andere klachten, zoals vermoeidheid, slecht slapen en zich waardeloos voelen.
Kenmerken van een depressie zijn onder meer:
- een sombere, lege of prikkelbare stemming (bij jongeren vaak prikkelbaar);
- geen zin of plezier meer in dingen die je vroeger graag deed;
- weinig energie, snel moe;
- slecht of net heel veel slapen, minder of net meer eten;
- je niet kunnen concentreren, moeilijk beslissingen nemen;
- je waardeloos of schuldig voelen;
- denken aan de dood, of aan zelfdoding.
Oorzaken en behandeling
Een depressie heeft zelden één oorzaak. Meestal spelen verschillende factoren samen:
- biologische factoren: erfelijke aanleg, veranderingen in de hersenen;
- psychologische factoren: veel negatieve gedachten over jezelf, een groot verlies, langdurige stress, perfectionisme;
- sociale factoren: eenzaamheid, pesten, discriminatie, ruzie thuis, problemen op school of op het werk.
Een depressie is goed te behandelen. Een psycholoog of psychotherapeut helpt om te praten over wat er gebeurd is, negatieve gedachten te herkennen en te veranderen, en stap voor stap weer actief te worden. Soms schrijft een arts medicatie voor (antidepressiva): die neemt de depressie niet weg, maar kan helpen om weer de kracht te vinden om aan je herstel te werken. Ook bewegen, een vaste dagstructuur en steun van mensen rond je helpen.
Een casus
Sam (17) was altijd de grappigste van de klas, en speelde in de eerste ploeg van de basketbalclub. Sinds de zomer is hij veranderd. Zijn oma, bij wie hij elke woensdag at, stierf in juli. Bij hem thuis wordt daar niet over gepraat: "We moeten verder." Sam lacht nog als zijn vrienden erbij zijn, maar thuis ligt hij uren op bed. Hij slaapt slecht, en is 's ochtends doodmoe. Naar de training gaat hij al weken niet meer: "Wat maakt het uit." Zijn punten zakken. Als zijn moeder vraagt wat er scheelt, zegt hij: "Niks. Ik ben gewoon moe." Hij voelt zich een last voor iedereen.
Bekijk de uitleg
- Emoties: verdriet (om zijn oma), schaamte, misschien schuld ("een last voor iedereen").
- Subjectief: hij voelt zich somber, waardeloos, en denkt "wat maakt het uit". Fysiologisch: slecht slapen, doodmoe. Gedrag: uren op bed liggen, niet meer trainen, zich afsluiten.
- Regulatie: hij onderdrukt zijn verdriet (hij lacht bij zijn vrienden, zegt "niks"), en vermijdt situaties (de training). Zijn familie moedigt dat aan: "we moeten verder". Hij aanvaardt zijn verdriet niet, en praat er niet over.
- Kenmerken: al maanden somber, geen interesse meer in basketbal, weinig energie, slecht slapen, zich waardeloos voelen, minder goede punten.
- Mogelijke oorzaken: een groot verlies (zijn oma), en een omgeving waarin niet over gevoelens gepraat wordt.
Sam zou er goed aan doen om met iemand te praten: een vriend, een leerkracht, de leerlingenbegeleiding of zijn huisarts. Een depressie gaat zelden vanzelf over.
Hulp zoeken
Voel je je zelf al een tijd somber, of maak je je zorgen over iemand? Praat erover met iemand die je vertrouwt: je ouders, een vriend, een leerkracht, de leerlingenbegeleiding, het CLB of je huisarts. Je kunt ook anoniem en gratis bellen of chatten:
- Awel: voor kinderen en jongeren, bel 102, of chat
- Nu praat ik erover: chat voor jongeren
- Tele-Onthaal: bel 106, dag en nacht
- Zelfmoordlijn: bel 1813, dag en nacht, als je aan zelfdoding denkt, of je zorgen maakt over iemand
Klaar met de les?
Download al je antwoorden van deze pagina als PDF. De PDF kan je indienen via de uploadzone in Smartschool, als je leerkracht dat gevraagd heeft. Heb je een antwoord aangepast nadat je de uitleg had geopend, dan staan je eerste antwoord en elke aanpassing erin.