S&P 4HW - H4 les 6: Uitingsregels

Wat moet je kunnen?

Wat denk jij?

Hoe zeker ben je van je antwoord?
Bekijk de uitleg

In de klas komen er waarschijnlijk veel voorbeelden. In de ene familie wordt er op een begrafenis luid geweend en geroepen, in de andere houdt iedereen zich in. In de ene cultuur toon je je blijdschap uitbundig, in de andere bescheiden. Grootouders tonen hun gevoelens soms minder dan jongeren.

De basisemoties zijn misschien overal dezelfde, maar elke groep heeft eigen regels over wanneer en hoe je ze mag tonen.

Uitingsregels

Uitingsregels (in het Engels display rules) zijn sociale regels of normen die voorschrijven hoe je in een groep met emoties omgaat: welke emoties je mag tonen, wanneer, en hoe sterk.

Je kent ze allemaal, ook al staan ze nergens geschreven. Op een begrafenis lach je niet luid. Als je een cadeau krijgt dat je niet mooi vindt, toon je toch blijdschap. Een topsporter die verliest, feliciteert de winnaar, ook al is hij teleurgesteld. Uitingsregels zijn een voorbeeld van normen (hoofdstuk 1), en je leert ze door socialisatie.

Alleen, of met iemand erbij?

In 1972 deed de Amerikaanse psycholoog Wallace Friesen een experiment met Amerikaanse en Japanse studenten. Ze keken naar akelige filmfragmenten: een operatie, een ongeval. Een verborgen camera filmde hun gezicht.

Bekijk de uitleg
Alleen Met een proefleider erbij
Amerikanen duidelijke negatieve emoties duidelijke negatieve emoties
Japanners duidelijke negatieve emoties minder negatieve emoties, ze glimlachen

Besluit: als ze alleen zijn, voelen en tonen Amerikanen en Japanners dezelfde emoties (nature). Maar met iemand erbij volgen de Japanners een uitingsregel van hun cultuur: je toont je negatieve emoties niet aan een vreemde, of aan iemand met een hogere status (nurture).

Wie huilt er het meest?

De Nederlandse psycholoog Ad Vingerhoets onderzoekt al zijn hele carrière waarom mensen huilen. Hij zag grote verschillen tussen culturen.

Vingerhoets onderscheidt twee soorten tranen. Spontane tranen, uit verdriet of pijn, verschillen weinig tussen culturen. Sociale of rituele tranen, bijvoorbeeld op een begrafenis, versterken de band in de groep: daar zijn de regels per cultuur heel verschillend.

Samen met collega's vergeleek hij hoe vaak mensen huilen in 37 landen. In welvarende, democratische en individualistische landen huilden mensen meer. Daar wordt het meer aanvaard dat je je eigen gevoelens toont. In meer collectivistische culturen staat de groep centraal, en wordt het minder aanvaard dat je je persoonlijke gevoelens uitdrukt, zeker in het openbaar.

Bekijk de uitleg

Japan heeft een eerder collectivistische cultuur: de harmonie in de groep is belangrijk, en je toont je negatieve emoties niet zomaar aan anderen. Daarom tonen Japanners minder negatieve emoties als er iemand bij is. De Verenigde Staten hebben een individualistische cultuur: je eigen gevoelens tonen, wordt meer aanvaard. Dat past bij wat Vingerhoets vond: in individualistische culturen uiten mensen hun gevoelens (zoals huilen) vrijer.

Oefenen

Gaat dit vooral over iets aangeborens (nature) of over een uitingsregel (nurture)?

  1. Een baby die nog nooit een ander gezicht zag, lacht als hij blij is.

  2. Op een sollicitatiegesprek verberg je je zenuwen achter een glimlach.

  3. Een blinde atlete trekt na haar overwinning hetzelfde blije gezicht als haar ziende tegenstanders.

  4. In sommige families huilen de mannen niet op een begrafenis, de vrouwen wel.

Bekijk de uitleg

Blijdschap uitdrukken lijkt aangeboren: ook baby's en mensen die nooit gezien hebben hoe anderen lachen, doen het. Wanneer en door wie je een emotie mag tonen, leer je in je cultuur en je familie: dat zijn uitingsregels.