Wat moet je kunnen?
- Het begrip uitingsregels uitleggen, met een voorbeeld
- Het onderzoek van Friesen en het onderzoek van Vingerhoets uitleggen, en met elkaar verbinden
- De begrippen individualistisch en collectivistisch gebruiken om verschillen in het uiten van emoties te verklaren
Wat denk jij?
Bekijk de uitleg
In de klas komen er waarschijnlijk veel voorbeelden. In de ene familie wordt er op een begrafenis luid geweend en geroepen, in de andere houdt iedereen zich in. In de ene cultuur toon je je blijdschap uitbundig, in de andere bescheiden. Grootouders tonen hun gevoelens soms minder dan jongeren.
De basisemoties zijn misschien overal dezelfde, maar elke groep heeft eigen regels over wanneer en hoe je ze mag tonen.
Uitingsregels
Uitingsregels (in het Engels display rules) zijn sociale regels of normen die voorschrijven hoe je in een groep met emoties omgaat: welke emoties je mag tonen, wanneer, en hoe sterk.
Je kent ze allemaal, ook al staan ze nergens geschreven. Op een begrafenis lach je niet luid. Als je een cadeau krijgt dat je niet mooi vindt, toon je toch blijdschap. Een topsporter die verliest, feliciteert de winnaar, ook al is hij teleurgesteld. Uitingsregels zijn een voorbeeld van normen (hoofdstuk 1), en je leert ze door socialisatie.
Alleen, of met iemand erbij?
In 1972 deed de Amerikaanse psycholoog Wallace Friesen een experiment met Amerikaanse en Japanse studenten. Ze keken naar akelige filmfragmenten: een operatie, een ongeval. Een verborgen camera filmde hun gezicht.
- Eerst keek elke student alleen. Amerikanen en Japanners toonden dezelfde negatieve emoties: walging, angst, verdriet.
- Daarna keken ze nog eens, met een proefleider in de kamer. De Amerikanen toonden nog altijd duidelijk hun emoties. De Japanners toonden veel minder negatieve emoties, en glimlachten vaker.
Bekijk de uitleg
| Alleen | Met een proefleider erbij | |
|---|---|---|
| Amerikanen | duidelijke negatieve emoties | duidelijke negatieve emoties |
| Japanners | duidelijke negatieve emoties | minder negatieve emoties, ze glimlachen |
Besluit: als ze alleen zijn, voelen en tonen Amerikanen en Japanners dezelfde emoties (nature). Maar met iemand erbij volgen de Japanners een uitingsregel van hun cultuur: je toont je negatieve emoties niet aan een vreemde, of aan iemand met een hogere status (nurture).
Wie huilt er het meest?
De Nederlandse psycholoog Ad Vingerhoets onderzoekt al zijn hele carrière waarom mensen huilen. Hij zag grote verschillen tussen culturen.
- Bij de Yolmo Sherpa in Nepal zie je zelden tranen. Wie verdriet heeft, zingt speciale liederen met algemene teksten.
- Bij de Maori in Nieuw-Zeeland wordt er op begrafenissen overvloedig gehuild. Verdriet tonen zonder te huilen, vindt men er onbeleefd.
Vingerhoets onderscheidt twee soorten tranen. Spontane tranen, uit verdriet of pijn, verschillen weinig tussen culturen. Sociale of rituele tranen, bijvoorbeeld op een begrafenis, versterken de band in de groep: daar zijn de regels per cultuur heel verschillend.
Samen met collega's vergeleek hij hoe vaak mensen huilen in 37 landen. In welvarende, democratische en individualistische landen huilden mensen meer. Daar wordt het meer aanvaard dat je je eigen gevoelens toont. In meer collectivistische culturen staat de groep centraal, en wordt het minder aanvaard dat je je persoonlijke gevoelens uitdrukt, zeker in het openbaar.
Bekijk de uitleg
Japan heeft een eerder collectivistische cultuur: de harmonie in de groep is belangrijk, en je toont je negatieve emoties niet zomaar aan anderen. Daarom tonen Japanners minder negatieve emoties als er iemand bij is. De Verenigde Staten hebben een individualistische cultuur: je eigen gevoelens tonen, wordt meer aanvaard. Dat past bij wat Vingerhoets vond: in individualistische culturen uiten mensen hun gevoelens (zoals huilen) vrijer.
Oefenen
Bekijk de uitleg
Blijdschap uitdrukken lijkt aangeboren: ook baby's en mensen die nooit gezien hebben hoe anderen lachen, doen het. Wanneer en door wie je een emotie mag tonen, leer je in je cultuur en je familie: dat zijn uitingsregels.
Klaar met de les?
Download al je antwoorden van deze pagina als PDF. De PDF kan je indienen via de uploadzone in Smartschool, als je leerkracht dat gevraagd heeft. Heb je een antwoord aangepast nadat je de uitleg had geopend, dan staan je eerste antwoord en elke aanpassing erin.