S&P 4HW - H5 les 1: Vooroordelen over psychische problemen

Wat moet je kunnen?

Wat denk jij?

  1. Maar een kleine minderheid van de mensen krijgt ooit psychische problemen.
  2. Mensen met psychische problemen stellen zich aan.
  3. Als een jongere het psychisch moeilijk heeft, ligt dat meestal aan de opvoeding.
  4. Psychische problemen gaan vanzelf weer over.
  5. Vooral zwakke mensen krijgen psychische problemen.
  6. Als ik psychische problemen had, zou ik het tegen niemand zeggen.
Hoe zeker ben je van je antwoord?
Bekijk de uitleg

De eerste vijf stellingen zijn vooroordelen: onderzoek toont dat ze niet kloppen (zie verder in de les). De zesde is een eerlijke vraag aan jezelf. Veel jongeren zouden er niet over praten, uit schaamte, of omdat ze niet weten bij wie ze terechtkunnen. Daarover gaat dit hoofdstuk.

Wat zegt onderzoek?

"Maar een kleine minderheid krijgt psychische problemen." Niet waar. Grote internationale onderzoeken tonen dat ongeveer de helft van de mensen ooit in zijn leven te maken krijgt met een psychische stoornis, zoals een angststoornis of een depressie. Bij de helft begint dat al voor de leeftijd van 14 jaar, bij drie op de vier voor 25 jaar. Ook in Vlaanderen heeft ongeveer één op de vijf jongeren psychische klachten.

"Ze stellen zich aan." Niet waar. Onderzoek met hersenscans toont dat bij veel psychische stoornissen de hersenen gemiddeld anders werken. Een depressie of een angststoornis is even echt als een gebroken been, alleen zie je ze niet.

"Het ligt aan de opvoeding." Te eenvoudig. De opvoeding speelt mee, maar psychische problemen hebben bijna altijd meerdere oorzaken tegelijk: aanleg, wat je meemaakt, je omgeving (les 3). Dat is ook goed nieuws: wie veel oorzaken heeft, heeft ook veel plekken waar hulp kan beginnen.

"Het gaat vanzelf weer over." Soms, maar niet altijd. Hoe sneller iemand hulp krijgt, hoe kleiner de kans dat het probleem groter wordt.

"Vooral zwakke mensen krijgen het." Niet waar. Ook sterke, succesvolle mensen krijgen psychische problemen. Topsporters en wereldberoemde artiesten vertellen er openlijk over: de Amerikaanse turnster Simone Biles trok zich op de Olympische Spelen van Tokio terug uit verschillende finales, om haar mentale gezondheid te beschermen.

Kessler, R. C. e.a. (2005): Lifetime prevalence and age-of-onset distributions of DSM-IV disorders

Stigma en schaamte

Al die vooroordelen samen zorgen voor een stigma: een negatief etiket dat aan mensen met psychische problemen kleeft. Je herkent het uit hoofdstuk 1: het is een vooroordeel uit een gekleurde bril. Het gevolg is dat veel mensen zich schamen, hun problemen verbergen, en geen hulp zoeken, of pas heel laat.

Een stigma is een negatief etiket dat de samenleving op een groep mensen kleeft, zoals mensen met psychische problemen. Het leidt tot schaamte en uitsluiting.

Hoe doorbreek je dat? Door erover te praten. Televisieprogramma's, bekende mensen die over hun eigen problemen vertellen, en campagnes helpen. Maar ook jij: je hoeft maar één persoon te vinden die wil luisteren, en daarmee kom je al een heel eind.

Bekijk een voorbeeld

"Mensen met psychische problemen stellen zich aan." Veel mensen denken dat, omdat je de problemen niet ziet: er is geen gips, geen wonde. En in sommige families leerde men vroeger dat je je niet mag laten gaan ("zaag niet, doe er iets aan"). Het gevolg: wie het moeilijk heeft, durft er niet over te praten, uit schrik voor een aansteller door te gaan, en zoekt geen hulp.