S&P 4HW - H5 les 2: Kwetsbaarheid en veerkracht

Wat moet je kunnen?

Wat denk jij?

Twee leerlingen krijgen hetzelfde slechte nieuws: ze zijn niet geslaagd voor hun rijexamen. Jamal sluit zich op in zijn kamer, eet nauwelijks, en denkt: "Ik ben echt een mislukking." Sien vloekt, gooit haar tas tegen de muur, en scheldt haar broer uit die er iets over zegt.

Hoe zeker ben je van je antwoord?
Bekijk de uitleg

Allebei hebben ze het moeilijk, maar ze uiten het heel anders. Jamal richt zijn negatieve gevoelens naar binnen, op zichzelf. Sien richt ze naar buiten, op anderen en op dingen. Daarom zie je het verdriet van Jamal minder snel, terwijl het even zwaar kan zijn.

Psychische kwetsbaarheid

Psychische kwetsbaarheid betekent dat je gevoeliger bent dan gemiddeld voor stress en negatieve emoties, meer moeite hebt met tegenslagen, en het moeilijker vindt om relaties aan te knopen.

Psychische kwetsbaarheid kan (soms) leiden tot probleemgedrag, op twee manieren.

Internaliserend probleemgedrag
het probleem blijft binnen de persoon. Negatieve emoties worden op jezelf gericht. Bijvoorbeeld: faalangst, somberheid, depressieve gedachten, je terugtrekken, zelfverwonding.
Externaliserend probleemgedrag
het probleem richt zich naar buiten, op andere mensen of op dingen. Bijvoorbeeld: agressie, pesten, vandalisme, regels overtreden.

Let op: mensen reageren heel verschillend op dezelfde tegenslag. En internaliserend probleemgedrag valt veel minder op, in de klas en thuis. Wie stil is, heeft het daarom niet minder moeilijk.

Veerkracht en coping

Gelukkig hebben mensen ook veerkracht: zoals een veer die terugveert, kunnen ze na een tegenslag weer recht komen.

Veerkracht
het vermogen om je aan te passen aan tegenslagen, en moeilijkheden te overwinnen.
Coping
de manier waarop je omgaat met problemen en stress.

Er zijn twee soorten coping.

Probleemgerichte coping Emotiegerichte coping
Wat doe je? Je onderneemt actie om het probleem zelf op te lossen. Je zoekt manieren om beter om te gaan met de emoties die het probleem oproept.
Wanneer? Als je het probleem kunt oplossen. Als je het probleem niet (meteen) kunt oplossen.
Voorbeeld Een moeilijke toets komt eraan: je maakt een studieplanning en vraagt uitleg. Een grootouder is overleden: je praat met een vriend, je schrijft, je huilt.

Emotiegerichte coping is geen "vlucht": soms is het het enige wat je kunt doen, want niet alle problemen kun je oplossen. Je herkent hier de strategieën om emoties te reguleren uit hoofdstuk 4 (les 4): herbeoordelen en aanvaarden zijn vormen van emotiegerichte coping.

Oefenen

Is dit internaliserend of externaliserend probleemgedrag, of een vorm van coping?

  1. Na een ruzie met haar ouders vernielt Lina een fietsenrek.

  2. Sinds hij gepest wordt, zegt Tim niets meer in de klas, en eet hij weinig.

  3. Voor haar herexamen vraagt Sarah een leerkracht om extra uitleg.

  4. Sinds de scheiding van zijn ouders gaat Elias elke dag lopen om zijn hoofd leeg te maken.

  5. Kobe scheldt elke invaller op de training uit.

Bekijk de uitleg

Internaliserend: naar binnen (zwijgen, niet eten). Externaliserend: naar buiten (vernielen, schelden). Probleemgericht: het probleem zelf aanpakken (extra uitleg). Emotiegericht: met de gevoelens omgaan (lopen om je hoofd leeg te maken), want de scheiding zelf kan Elias niet oplossen.

Bekijk de uitleg

Een persoonlijk antwoord. Vaak helpen beide samen: je pakt aan wat je kunt aanpakken, en je zoekt steun voor wat je niet kunt veranderen.