S&P 4HW - H4 les 4: Emotionele intelligentie

Wat moet je kunnen?

Wat denk jij?

Hoe zeker ben je van je antwoord?
Bekijk de uitleg

Misschien koos je een vriendin die meteen merkt als het niet goed met je gaat, een trainer die kalm blijft als iedereen in paniek is, of een grootouder die altijd de juiste woorden vindt. Zulke mensen zijn emotioneel intelligent.

Drie aspecten

Het begrip emotionele intelligentie werd bekend door het boek Emotionele intelligentie (1995) van de Amerikaanse journalist en psycholoog Daniel Goleman. Hij sprak ook van een EQ (emotioneel quotiënt), naast het IQ.

Emotionele intelligentie is het vermogen om op een goede manier om te gaan met je eigen emoties en die van anderen.

Ze bestaat uit drie aspecten:

  1. Herkennen: je merkt en begrijpt emoties bij jezelf en bij anderen. Dat laatste is empathie (hoofdstuk 2).
  2. Reguleren: je kunt je emoties bijsturen, en onder controle houden.
  3. Uiten: je kunt je emoties op een gepaste manier tonen.

Volgens Goleman is emotionele intelligentie niet gewoon aangeboren: je kunt ze oefenen. Mensen met autisme bijvoorbeeld voelen de blijdschap van een ander niet altijd spontaan aan, maar kunnen leren om ze te herkennen aan de mond en de ogen.

Hoe zeker ben je van je antwoord?
Bekijk de uitleg

Er is geen juist antwoord. Wie een hoog IQ heeft, lost moeilijke problemen sneller op. Maar wie een hoog EQ heeft, werkt beter samen, kan beter met stress en tegenslag om, en wordt vaker vertrouwd. Voor de meeste jobs heb je beide nodig. Let wel: de claim dat EQ "belangrijker is dan IQ", uit het boek van Goleman, wordt door veel onderzoekers overdreven gevonden.

Omgaan met boosheid

Woede is voor veel mensen de moeilijkste emotie, bij zichzelf en bij anderen. Er bestaan ook veel vooroordelen over.

Juist of fout?

  1. Woede is een negatieve emotie die je beter niet voelt.

  2. Woede gaat meestal samen met agressie.

  3. Je woede afreageren (op een kussen slaan, vloeken) maakt je rustiger.

  4. Vrouwen worden minder vaak boos dan mannen.

Bekijk de uitleg

Alle vier zijn fout.

  • Woede kan nuttig zijn: ze toont wat je belangrijk vindt, en wat je nodig hebt. En ze kan je aanzetten om iets te doen aan een situatie die niet klopt.
  • De meeste keren dat mensen boos zijn, worden ze niet agressief.
  • Afreageren maakt je niet rustiger: onderzoek toont dat je er vaak net bozer en agressiever door wordt.
  • Vrouwen worden ongeveer even vaak boos als mannen. Ze tonen het soms anders, omdat er andere verwachtingen zijn over hoe meisjes en jongens zich horen te gedragen.

Woede is dus niet slecht. Maar als je ze verkeerd uit, kan ze leiden tot agressie en geweld. Daarom is het belangrijk om ze te leren reguleren.

Emoties reguleren

Emotieregulatie is de manier waarop je je emoties beïnvloedt: welke emoties je hebt, wanneer, hoe sterk, en hoe je ze uit.

Ella wordt altijd heel boos als haar favoriete voetbalploeg verliest. Ze probeert haar woede aan te pakken. Dat kan op vijf manieren.

Welke strategie gebruikt Ella?

  1. Ella kijkt niet naar de match.

  2. Tijdens de spannende momenten scrolt Ella door haar berichten.

  3. "Ach, het is maar een spelletje. Volgende week winnen ze wel."

  4. Ella bijt op haar tanden, zodat ze niet zou schreeuwen.

  5. "Ik ben boos, en dat mag. Het gaat wel weer over."

Bekijk de uitleg
  • Vermijden: je gaat niet in de situatie die de emotie uitlokt.
  • Afleiding zoeken: je richt je aandacht op iets anders.
  • Herbeoordelen: je bekijkt de situatie op een andere manier, zodat ze minder erg lijkt.
  • Onderdrukken: je voelt de emotie wel, maar je laat ze niet zien.
  • Aanvaarden: je laat de emotie er zijn, zonder er tegen te vechten.

Onderdrukken of herbeoordelen?

Welke strategie werkt het best? Onderzoekers vergeleken vooral onderdrukken en herbeoordelen.

Onderdrukken Herbeoordelen
Wat verandert er? Alleen de gedragscomponent: je toont de emotie niet. Wat je voelt en wat er in je lichaam gebeurt, blijft. De subjectieve component: je kijkt anders naar de situatie. Daardoor veranderen ook je lichaam en je gedrag.
Het effect Wie vaak onderdrukt, voelt zich op lange termijn slechter. Wie vaak herbeoordeelt, voelt zich op lange termijn beter.

Al in 1964 toonde de Amerikaanse psycholoog Joseph Speisman dat aan. Proefpersonen keken naar een film met pijnlijke beelden. De ene groep kreeg er een uitleg bij die de beelden minder erg maakte; de andere groep niet. Bij de groep met de geruststellende uitleg was de lichamelijke stressreactie veel kleiner. Wat je denkt over een situatie, verandert dus ook wat je lichaam doet.

Bekijk de uitleg

Een persoonlijk antwoord. Vermijden en afleiding zoeken helpen op korte termijn, maar je kunt niet alles vermijden. Herbeoordelen en aanvaarden werken op lange termijn het best. Onderdrukken lijkt te helpen ("niemand ziet het"), maar je blijft het voelen.