Wat moet je kunnen?
- De dubbele sociale functie van emoties uitleggen met voorbeelden
- Uitleggen welke boodschap je geeft met een emotie
Wat denk jij?
Psychologen keken naar bowlers. Als een speler een strike gooide, keek hij meestal eerst naar de kegels, en pas daarna naar zijn vrienden. De onderzoekers zagen dat de spelers veel vaker glimlachten als ze zich naar hun vrienden omdraaiden, dan als ze naar de kegels keken. Ze waren nochtans al blij toen de kegels vielen.
Bekijk de uitleg
De blijdschap was er al, maar de glimlach kwam vooral als er iemand was om hem aan te tonen. Een glimlach is dus niet alleen een uiting van een gevoel: het is ook een boodschap aan anderen. "Kijk, ik ben blij! Deel je mijn blijdschap?"
Dat onderzoek deden de Amerikaanse psychologen Robert Kraut en Robert Johnston in 1979. Het toont de sociale functie van emoties.
Een dubbele sociale functie
Emoties zijn een communicatiemiddel: je stuurt er boodschappen mee naar de mensen rond je. Dat werkt in twee richtingen.
| Jouw emoties beïnvloeden anderen | De emoties van anderen beïnvloeden jou |
|---|---|
| Ik huil, en mijn vriendin troost me. | Mijn vriendin is boos. Ik laat haar even met rust. |
| Ik lach om een grap, en de verteller vertelt er nog een. | Mijn vader zucht als ik binnenkom. Ik vraag wat er scheelt. |
Bekijk een voorbeeld
- "Toen ik zenuwachtig was voor mijn spreekbeurt, gaf mijn buur me een duim omhoog." (mijn emotie, zijn gedrag)
- "Toen ik zag dat mijn kleine zus bang was van de film, zette ik hem af." (haar emotie, mijn gedrag)
Een baby en een gezicht zonder emotie
In de jaren 1970 deed de Amerikaanse psycholoog Edward Tronick een beroemd experiment: het still face experiment. Een moeder speelt met haar baby: ze lacht, praat en reageert op alles wat de baby doet. Dan krijgt ze de opdracht om plots een uitdrukkingsloos gezicht te zetten, en niet meer te reageren. De baby probeert eerst van alles om het contact terug te krijgen: lachen, wijzen, geluiden maken. Als dat niet lukt, wordt hij onrustig, draait zich weg, en begint te huilen. Zodra de moeder weer reageert, kalmeert de baby.
Bekijk de uitleg
- De emoties van de moeder beïnvloeden de baby: zolang ze lacht en reageert, is de baby blij; als haar gezicht leeg wordt, raakt hij van streek.
- De emoties van de baby beïnvloeden de moeder: de baby lacht, wijst en huilt om haar weer te laten reageren. Het kost de moeder veel moeite om niet te reageren als haar baby huilt.
Al heel jonge baby's gebruiken emoties dus om te communiceren, en ze hebben de emoties van anderen nodig.
Blozen
Blozen doe je bijvoorbeeld na een stommiteit. Je kunt het niet nadoen, en ook niet tegenhouden. Daarom is het een betrouwbaar signaal: wie bloost, schaamt zich echt. Onderzoek toont dat mensen iemand die bloost na een misstap sneller vergeven, en zijn excuses oprechter vinden.
Oefenen
Bekijk de uitleg
- Angst: "Er is gevaar!" Het werkt als een alarmsignaal: ook de anderen worden alert.
- Verdriet: "Het gaat niet goed met me, ik heb hulp of troost nodig."
- Blijdschap: "Alles is goed zoals het is. Ik ben graag bij jou."
Klaar met de les?
Download al je antwoorden van deze pagina als PDF. De PDF kan je indienen via de uploadzone in Smartschool, als je leerkracht dat gevraagd heeft. Heb je een antwoord aangepast nadat je de uitleg had geopend, dan staan je eerste antwoord en elke aanpassing erin.