Wat moet je kunnen?
- (Populair-)wetenschappelijke bronnen zoeken met goede zoektermen
- Een bron beoordelen met de CRAAP-test
- Een online bronnendocument aanleggen, met een toelichting en een APA-referentie per bron
Vandaag
- Je maakt jullie online bronnendocument aan, en deelt het.
- Je zoekt je eerste bronnen, en beoordeelt ze met de CRAAP-test.
- Je werkt aan invuldocument 1b.
Wat denk jij?
Bekijk de uitleg
Het artikel in Eos: je weet wie het schreef (een expert), het verscheen in een populair-wetenschappelijk tijdschrift, en het steunt op onderzoek. Een TikTok-filmpje of een blog zonder auteur kan je op een idee brengen, maar het telt niet als bron in een wetenschappelijk werk. In deze les leer je een bron systematisch beoordelen.
Een online bronnendocument
- Maak een nieuw Word-document online, via Office 365 (OneDrive) en je schoolaccount.
- Klik rechtsboven op Delen, en deel het met je leerkracht, via het schoolmailadres van je leerkracht.
- Deel het op dezelfde manier met je partner, als je er een hebt. Zo kunnen jullie er allebei het hele jaar bronnen aan toevoegen, en kan je leerkracht meelezen.
- Zet bovenaan de werktitel van jullie project en de namen van de groepsleden.
Kopieer de link van het document: die plak je in invuldocument 1b. Controleer eerst of je leerkracht het document echt kan openen.
Waar zoek je?
Je zoekt (populair-)wetenschappelijke bronnen. Een blogbericht of een TikTok-filmpje telt niet mee. Een goed vertrekpunt:
| Waar? | Over |
|---|---|
| Eos Psyche & Brein | Psychologie, hersenen, gedrag |
| Psychologie Magazine | Psychologie voor een breed publiek |
| Kind & Adolescent Praktijk | Kinderen en jongeren, hulpverlening |
| Quest | Mens en gedrag |
| MO* | Mondiale vraagstukken, migratie, ongelijkheid |
| Samenleving & Politiek | Politiek en samenleving in Vlaanderen |
| Scriptiebank | Eindwerken uit het hoger onderwijs |
| Google Scholar | Wetenschappelijke artikels |
Zoektips
- Zoek met begrippen, niet met hele vragen: "adolescenten groepsdruk" levert meer op dan "waarom doen tieners mee met hun vrienden".
- Gebruik de begrippen uit invuldocument 1a, en probeer ook de Engelse vertaling: veel onderzoek is Engelstalig.
- Vind je een goed artikel? Kijk dan in zijn bronnenlijst: daar staan vaak nog betere bronnen.
- Kom je op een betaalpagina terecht? Zoek de titel opnieuw op via Google Scholar: vaak staat er een gratis pdf.
Houd bij waar je zocht
Noteer welke zoektermen je gebruikte, en waar. Zo zoek je niet twee keer hetzelfde, en zie je snel welke term wél iets oplevert. Dat doe je in een apart gedeeld document, waar jullie het hele jaar aan kunnen toevoegen (werk je alleen: een document voor jezelf). Je mag het met je leerkracht delen, maar dat hoeft niet. Het kan er zo uitzien:
| Zoekterm(en) | Waar gezocht? | Iets bruikbaars gevonden? (eventueel met een link) |
|---|---|---|
| adolescenten groepsdruk | Eos Psyche & Brein | Ja: een artikel over het tienerbrein |
| peer pressure adolescents risk | Google Scholar | Ja, maar veel achter een betaalmuur |
De CRAAP-test
Voor je een bron opneemt, ga je na of je ze kunt gebruiken. Dat doe je met de CRAAP-test, met vijf criteria:
- Currency (actualiteit)
- is de informatie recent? Is er geen nieuwer onderzoek dat ze tegenspreekt? Werken de links nog?
- Relevance (relevantie)
- past de informatie bij je onderwerp en je vragen? Is ze niet te eenvoudig, en niet te moeilijk?
- Authority (autoriteit)
- wie schreef ze? Is de auteur een expert, en is de uitgever bekend?
- Accuracy (juistheid)
- komt de informatie van een betrouwbare plaats? Steunt ze op bewijs en bronnen?
- Purpose (doel)
- wil de bron informeren, of verkopen, overtuigen of ontspannen? Gaat het om feiten, of vooral om meningen?
Die vijf criteria zijn uitgewerkt in vijftien concrete punten. Tel op hoeveel ervan een bron goed scoort.
| Criterium | Waarop let je? | Aantal |
|---|---|---|
| Currency (actualiteit) | De informatie is recent gepubliceerd. De informatie is nog actueel: er is geen nieuwere publicatie die ze tegenspreekt. Bij een webbron: alle links werken. | 3 |
| Relevance (relevantie) | De informatie sluit aan bij je onderwerp, of beantwoordt je vraag. De informatie is van een goed niveau: niet te eenvoudig, maar ook niet te moeilijk. | 2 |
| Authority (autoriteit) | De auteur, de uitgever of de bron (een tijdschrift, een website) is bekend. De auteur is deskundig: zijn of haar achtergrond of opleiding sluit aan bij het onderwerp. Er is contactinformatie: een e-mailadres, een website of een uitgeverij. | 3 |
| Accuracy (juistheid) | De informatie komt van een betrouwbare plaats: een (populair-)wetenschappelijke publicatie, een kwaliteitskrant of -tijdschrift, de website van een universiteit, school of ziekenhuis ... De informatie wordt ondersteund met bewijs: cijfers uit een duidelijk omschreven onderzoek, argumenten van iemand met kennis van zaken, niet-anonieme interviews of getuigenissen ... De informatie komt overeen met andere bronnen, of met je eigen kennis. De bron bevat geen spellings-, grammaticale of andere taalfouten. | 4 |
| Purpose (doel) | Het doel van de auteur is duidelijk: een louter informatieve bron is betrouwbaarder dan een bron die wil verkopen, ontspannen of overtuigen. De bron behandelt vooral feiten, en weinig of geen meningen. Het standpunt is objectief en onpartijdig. | 3 |
Een bron die op minder dan twaalf van de vijftien punten goed scoort, gebruik je beter niet. Minder dan tien: dan gebruik je ze zeker niet.
De CRAAP-test doe je voor jezelf. In je onderzoeksrapport schrijf je niet op of een bron de test doorstaat: daar staan alleen bronnen die hem wél doorstaan.
Bekijk de uitleg
Currency: verouderd. Relevance: past niet bij je vraag. Authority: je weet niet wie het schreef. Accuracy: geen bewijs. Purpose: wil vooral verkopen. Een bron die op één criterium zwak scoort, is niet altijd onbruikbaar. Maar weeg het af, en vermeld het voor jezelf in je bronfiche.
Een fiche per bron
Vul voor elke bron een bronfiche in, in invuldocument 1b:
- de APA-referentie, volgens de regels van les 2;
- het soort bron: boek, wetenschappelijk artikel, tijdschriftartikel, krantenartikel, internetartikel, video, podcast ...;
- de CRAAP-score op 15: welk criterium scoort het zwakst, en is dat erg?
- waarom de bron interessant is: 2 à 3 zinnen over wat erin staat dat jullie kunnen gebruiken, met een verwijzing in de tekst, bijvoorbeeld (Hattie, 2014);
- bij welke vraag uit invuldocument 1a de bron (een deel van) het antwoord geeft;
- een nieuw begrip of een goede definitie die je erin vond.
Je hebt minstens twee bronnen per vraag nodig. Meer mag altijd. Laat je op basis van de feedback een vraag vallen, dan hoef je daar geen bronnen voor te zoeken. Herformuleer je een vraag, dan zoek je bronnen bij de nieuwe vraag.
Alles in je online document
De fiche is je voorbereiding. Daarna werk je alles uit in jullie online document, in deze volgorde:
- de werktitel, en de namen van de groepsleden;
- onder het kopje Bronnenlijst: per vraag, je toelichting bij elke bron;
- onder het kopje Bibliografie: alle bronnen, alfabetisch, volgens APA.
Zo ziet het eruit:
WERKTITEL PROJECT: Effecten van positieve bekrachtiging door de leerkracht op ongewenst gedrag van tieners in de klas. LEDEN VAN HET ONDERZOEKSTEAM: ...
BRONNENLIJST
Deelvraag 1: ...
In het lijvige boek Leren zichtbaar maken (Hattie, 2014) waarschuwt de auteur dat leraren het geven van feedback en het geven van een complimentje niet met elkaar mogen verwarren. Er ontstaat dan een dubieuze boodschap: je hebt het goed gedaan (want je krijgt een compliment), maar je hebt het nog niet helemáál goed gedaan (want je krijgt ook feedback, die erop gericht is je gedrag te doen aanpassen).
In een onderzoek bij 90 lagereschoolkinderen met (symptomen van) ADHD toonden Stal et al. (2021) aan dat zowel meer structuur als meer complimenten het gedrag dat leerkrachten als "storend" benoemen, kan verminderen.
Deelvraag 2: ...
BIBLIOGRAFIE
Hattie, J. A. (2014). Leren zichtbaar maken. Bazalt Educatieve Uitgaven.
Stal, A., Van den Hoofdakker, B., Van der Oord, S., Oosterlaan, J., & Luman, M. (2021). ADHD in de klas: help leerkracht met korte training op maat. Meer structuur of meer complimenten? Het werkt allebei. Kind & Adolescent Praktijk, 20, 28-34.
Elke alinea toelichting bevat een verwijzing in de tekst, en elke bron uit de bibliografie komt ook in de tekst voor. Dat is geen toeval: daar word je op beoordeeld.
Hulpmiddelen voor je referenties
- De referentiemanager van Word (tabblad Verwijzingen), zoals in les 2. Groot voordeel: Word zet je bibliografie automatisch in de juiste volgorde.
- De APA-generator van Scribbr: je plakt de link van je bron, en krijgt de referentie terug. Die plak je zelf op de juiste plaats in je bibliografie.
- Google Scholar: klik onder een artikel op Citeren, en kopieer de regel naast APA.
- Met de hand, met de APA-spiekkaart erbij.
Geen enkel hulpmiddel levert foutloze Nederlandse APA. Kijk altijd na: geen plaats van uitgave bij een boek, "z.d." en niet "n.d.", de datum in het Nederlands, de titel cursief. Verbeter wat fout is met de hand.
Werktijd
Download invuldocument 1b van de pagina van fase 1, onder Taken.
- Maak jullie online bronnendocument, en deel het met je partner en je leerkracht. Plak de link in invuldocument 1b.
- Zoek bronnen, en houd je zoektermen bij in jullie aparte document.
- Beoordeel elke bron met de CRAAP-test, en vul per bron een bronfiche in.
- Zet alles in het online document: de bronnenlijst met toelichting, en de bibliografie volgens APA.
Je dient invuldocument 1b in: de link en de bronfiches. Lees de criteria achteraan voor je indient.
Wat komt hierna? In fase 2 formuleer je je eigenlijke onderzoeksvraag. Blijf ondertussen bronnen toevoegen aan je online document: je hebt ze nodig voor je literatuurstudie.
Klaar met de les?
Download al je antwoorden van deze pagina als PDF. De PDF kan je indienen via de uploadzone in Smartschool, als je leerkracht dat gevraagd heeft. Heb je een antwoord aangepast nadat je de uitleg had geopend, dan staan je eerste antwoord en elke aanpassing erin.