S&P 3HW - H1 les 2: Onderzoeksgebieden van de psychologie

Wat moet je kunnen?

Wat denk jij?

Hoe zeker ben je van je antwoord?
Bekijk de uitleg

Veel mensen denken bij een psycholoog meteen aan iemand die in een praktijk met cliënten praat over hun problemen. Dat bestaat zeker, maar het is maar één van de onderzoeksgebieden van de psychologie. Psychologen werken ook in scholen, bedrijven, ziekenhuizen, de sport, het verkeer of aan een universiteit, en veel psychologen doen vooral onderzoek: ze praten niet met cliënten, maar zoeken uit hoe gedrag werkt.

Zes onderzoeksgebieden

Psychologie is een breed vak. Psychologen verdelen het in onderzoeksgebieden: elk gebied bekijkt het gedrag van mensen vanuit een andere vraag. Zes grote onderzoeksgebieden komen het vaakst aan bod.

Sociale psychologie
Hoe beïnvloeden andere mensen ons denken, voelen en gedrag, ook als ze er niet echt bij zijn? Bijvoorbeeld: groepsdruk, vooroordelen, of de eerste indruk die je van iemand krijgt.
Persoonlijkheids­psychologie
Hoe verschillen mensen van elkaar in de manier waarop ze meestal denken, voelen en handelen, en hoe stabiel zijn die eigenschappen? Bijvoorbeeld: waarom de ene persoon graag in de belangstelling staat en de andere liever op de achtergrond blijft.
Ontwikkelings­psychologie
Hoe veranderen mensen doorheen hun leven, van voor de geboorte tot op hoge leeftijd? Bijvoorbeeld: hoe een peuter leert praten, of wat er in de puberteit verandert.
Klinische psychologie
Hoe ontstaan psychische problemen, hoe herken je ze, en hoe kun je mensen helpen? Bijvoorbeeld: angst, depressie of een eetstoornis, en therapie om daarmee om te gaan.
Arbeids- en organisatie­psychologie
Hoe gedragen mensen zich op het werk en in organisaties? Bijvoorbeeld: wat werknemers motiveert, hoe je een goede leidinggevende wordt, of hoe je een burn-out voorkomt.
Functieleer
Hoe werken de basisfuncties die bij iedereen voorkomen: waarnemen, aandacht, leren, geheugen, denken, emoties en motivatie? Bijvoorbeeld: waarom je bij een optische illusie iets ziet wat er niet is, of waarom je iets beter onthoudt als je het verspreid studeert.
Zes tegels, elk met een grote beginletter: samen SPOKAF. S: sociale psychologie, hoe beïnvloeden andere mensen ons? P: persoonlijkheidspsychologie, hoe verschillen mensen van elkaar? O: ontwikkelingspsychologie, hoe veranderen we doorheen ons leven? K: klinische psychologie, hoe ontstaan psychische problemen, en hoe help je? A: arbeids- en organisatiepsychologie, hoe gedragen we ons op het werk? F: functieleer, hoe werken waarnemen, aandacht, leren, geheugen en denken?
Schema: gemaakt door Claude (Anthropic)

Terug naar "Wat denk jij?"

De vragen uit les 1 horen elk bij een of meer onderzoeksgebieden.

Vraag uit les 1 Onderzoeksgebied
Word jij beïnvloed door sociale media? Sociale psychologie
Wiens mening is voor jou de belangrijkste: die van je ouders, of die van je beste vriend(in)? Ontwikkelingspsychologie en sociale psychologie
Neem je graag de leiding, of ben je eerder volgzaam? Persoonlijkheidspsychologie en sociale psychologie
Vanaf welke leeftijd begint een kind te praten? Ontwikkelingspsychologie

Leertip: bedenk een ezelsbruggetje

De beginletters van de zes onderzoeksgebieden vormen SPOKAF: Sociale psychologie, Persoonlijkheidspsychologie, Ontwikkelingspsychologie, Klinische psychologie, Arbeids- en organisatiepsychologie, Functieleer. Een ezelsbruggetje dat je zelf bedenkt, onthoud je veel beter dan een dat je krijgt.

Bekijk een voorbeeld

"Smakelijke Patatten Of Knapperige Afgebakken Frieten?" Een vraag waar je in België nooit lang over hoeft na te denken, en dus ook een zin die je niet snel vergeet. Werkt jouw eigen versie beter? Gebruik dan die.

Oefenen: SPOKAF in het nieuws

Psychologen onderzoeken dingen die elke dag in het nieuws komen. Hieronder staan echte berichten van de voorbije weken.

Bij welk onderzoeksgebied past elk bericht het best? Sleep het onderzoeksgebied naar het bericht, en leg daarna in één zin uit waarom.

  1. Het geheim van een goed gesprek: dit maakt het verschil (Scientias, 12 november 2026). Onderzoekers lieten een computer duizenden gesprekken analyseren, om te zien wanneer mensen een gesprek fijn vinden.

  2. Verlegen of extravert? Je DNA blijkt daar nauwelijks verantwoordelijk voor te zijn (Scientias, 27 oktober 2026). Een groot onderzoek ging na hoeveel je genen bepalen of je eerder verlegen of eerder extravert bent.

  3. Niet alleen meisjes: ook jongens worstelen als tiener met hun zelfbeeld (Scientias, 19 oktober 2026). Onderzoekers volgden meer dan 13.000 kinderen vanaf hun derde en vroegen hen op hun veertiende hoe tevreden ze over hun uiterlijk waren.

  4. Welk antidepressivum je krijgt, maakt meer uit dan je denkt (Scientias, 11 november 2026). Een grote studie vergeleek geneesmiddelen tegen depressie, om te zien welke mensen het langst helpen.

  5. Piek in verlofaanvragen op dag dat videogame GTA 6 verschijnt, blijkt uit cijfers van Acerta (VRT NWS, 13 november 2026). Veel meer werknemers dan normaal vragen een vrije dag aan op de dag dat een populaire game uitkomt, vooral jonge werknemers.

  6. Piekeren houdt pijnlijke herinneringen net levend (De Morgen, 12 november 2026, met betaalmuur). Een artikel over wat er met een nare herinnering gebeurt als je er steeds aan blijft denken.

  7. Slecht geslapen? Dan trap je sneller in een phishingmail (Scientias, 12 november 2026). Onderzoekers stuurden duizenden mensen een nepmail, net voor en net na de overgang naar het zomeruur.

  8. Hoe loop jij het station uit? Grote kans dat je looproute wordt beïnvloed door vreemden (Scientias, 26 februari 2026). Sensoren in een station tonen dat veel reizigers een langere weg nemen, alleen omdat een onbekende vóór hen dat ook deed.

Vergelijk je uitleg
Bericht Onderzoeksgebied Waarom?
Het geheim van een goed gesprek: dit maakt het verschil Sociale psychologie Het gaat over hoe mensen met elkaar omgaan en elkaar beïnvloeden in een gesprek.
Verlegen of extravert? Je DNA blijkt daar nauwelijks verantwoordelijk voor te zijn Persoonlijkheidspsychologie Verlegen of extravert zijn is een verschil tussen mensen in hoe ze meestal zijn en handelen.
Niet alleen meisjes: ook jongens worstelen als tiener met hun zelfbeeld Ontwikkelingspsychologie Het onderzoek volgt kinderen tot in hun tienerjaren, om te zien hoe hun lichaam en hun zelfbeeld zich ontwikkelen.
Welk antidepressivum je krijgt, maakt meer uit dan je denkt Klinische psychologie Het gaat over een psychisch probleem (depressie) en hoe je mensen ermee kunt helpen.
Piek in verlofaanvragen op dag dat videogame GTA 6 verschijnt, blijkt uit cijfers van Acerta Arbeids- en organisatiepsychologie Het gaat over het gedrag van werknemers en hoe bedrijven daarmee omgaan.
Piekeren houdt pijnlijke herinneringen net levend Functieleer Het gaat over het geheugen, een basisfunctie die bij iedereen voorkomt.
Slecht geslapen? Dan trap je sneller in een phishingmail Functieleer Het gaat over aandacht: hoe goed je opmerkt dat iets niet klopt.
Hoe loop jij het station uit? Grote kans dat je looproute wordt beïnvloed door vreemden Sociale psychologie Het gaat over hoe andere mensen, zelfs vreemden, ons gedrag beïnvloeden.

Veel berichten raken aan meer dan één gebied. Kies het gebied dat het best past, en leg uit waarom.