Wat moet je kunnen?
- Uitleggen wat een gezin is, en de drie gezinstijdperken (pre-industrieel, modern, postmodern) herkennen.
- Gezinsvormen herkennen in voorbeelden, het verschil tussen een gezin en een huishouden uitleggen, en cijfers over gezinsvormen lezen.
- Polygamie, polygynie, polyandrie, een gearrangeerd en een gedwongen huwelijk van elkaar onderscheiden.
- Vier maatschappelijke evoluties noemen die gezinnen en de positie van het kind veranderd hebben, en uitleggen hoe de aanvaarding van gezinsvormen verandert.
- Het vruchtbaarheidscijfer uitleggen, met redenen waarom het daalde, en het fenomeen "hotel mama" verklaren.
- Uitleggen wat kindhuwelijken en kinderarbeid zijn, waar ze het vaakst voorkomen, en waarom ze kinderrechten schenden.
- Een interview voorbereiden met open vragen, doorvragen, en het uitschrijven met respect voor de privacy.
Bij elk leerdoel van dit hoofdstuk hoort hieronder één oefening. De voorbeelden zijn nieuw: zo zie je of je de leerstof ook echt kunt toepassen. Lukt een oefening niet, of was je niet zeker van je antwoord? Bekijk dan de les die erbij staat nog eens.
Wat is een gezin?
Leerdoel: uitleggen wat een gezin is, en de drie gezinstijdperken (pre-industrieel, modern, postmodern) herkennen. Herhaal: les 1.
Bekijk de uitleg
Volgens de VN niet: er is geen kind. Volgens de ruime definitie wel: ze vormen een herkenbare sociale eenheid, met duurzame gevoelsbanden, en steunen en verzorgen elkaar. Dat ze niet verwant zijn, maakt niet uit. Het moderne gezin (vanaf de 19de eeuw) is het kerngezin: trouwen uit liefde, aandacht voor het kind, vaak een vader die werkt en een moeder die het huishouden doet. In het postmoderne gezin (vanaf de jaren 1970) hebben de partners gelijke rechten en plichten, en ontplooien ze zich allebei; er zijn ook veel nieuwe gezinsvormen.
Gezinsvormen
Leerdoel: gezinsvormen herkennen in voorbeelden, het verschil tussen een gezin en een huishouden uitleggen, en cijfers over gezinsvormen lezen. Herhaal: les 2.
Bekijk de uitleg
Een huishouden is iedereen onder hetzelfde dak, ook wie alleen woont (een eenpersoonshuishouden). Een gezin gaat over duurzame banden en zorg. In België is meer dan een op drie huishoudens een eenpersoonshuishouden.
Gezinnen elders
Leerdoel: polygamie, polygynie, polyandrie, een gearrangeerd en een gedwongen huwelijk van elkaar onderscheiden. Herhaal: les 3.
Bekijk de uitleg
Polygamie is het algemene begrip; polygynie (één man, meerdere vrouwen) en polyandrie (één vrouw, meerdere mannen) zijn vormen ervan. Het verschil tussen een gearrangeerd en een gedwongen huwelijk is de vrije keuze.
Vier evoluties
Leerdoel: vier maatschappelijke evoluties noemen die gezinnen en de positie van het kind veranderd hebben, en uitleggen hoe de aanvaarding van gezinsvormen verandert. Herhaal: les 4.
Bekijk de uitleg
- Democratisering en emancipatie: alle kinderen gaan naar school; vrouwen werken buitenshuis.
- Minder invloed van de kerk en meer tolerantie: scheiden en ongehuwd samenwonen zijn geen taboe meer.
- Technologische ontwikkeling: anticonceptie; verder studeren is bijna noodzakelijk.
- Individualisme: mensen kiezen zelf hoe ze leven, ook of ze kinderen willen.
Daardoor worden nieuwe gezinsvormen beter aanvaard: bijna iedereen vindt ongehuwd samenwonen vandaag oké.
Kinderen en hotel mama
Leerdoel: het vruchtbaarheidscijfer uitleggen, met redenen waarom het daalde, en het fenomeen "hotel mama" verklaren. Herhaal: les 5.
Bekijk de uitleg
Een vrouw krijgt in haar leven gemiddeld 1,44 kinderen. Dat is minder dan de 2,1 die nodig is om de bevolking (zonder migratie) even groot te houden. Redenen: vrouwen studeren langer en hebben een carrière, anticonceptie, individualisme, de kosten van kinderen, een lage kindersterfte. Hotel mama: jongeren studeren langer, een woning is duur, een eerste job is onzeker, en ze hebben een goede band met hun ouders.
Kinderen elders in de wereld
Leerdoel: uitleggen wat kindhuwelijken en kinderarbeid zijn, waar ze het vaakst voorkomen, en waarom ze kinderrechten schenden. Herhaal: les 6.
Bekijk de uitleg
Vooral door armoede: bij een kindhuwelijk krijgt de familie een bruidsschat, en is er een mond minder te voeden. Bij kinderarbeid is het loon van het kind nodig voor het gezin. Ook traditie speelt mee. Beide komen het vaakst voor in Afrika ten zuiden van de Sahara, en kindhuwelijken ook in Zuid-Azië. Ze schenden het recht op onderwijs (de kinderen stoppen met school), op bescherming (gevaarlijk werk, een gedwongen huwelijk, heel jong zwanger worden) en op vrije tijd.
Een interview
Leerdoel: een interview voorbereiden met open vragen, doorvragen, en het uitschrijven met respect voor de privacy. Herhaal: les 7.
Je interviewt een buurvrouw van 80. Ze zegt: "Toen ik jong was, mochten meisjes niet verder studeren."
Bekijk de uitleg
Open vraag: "Wat moest u thuis allemaal doen?" Bijvragen: "Wie besliste dat?", "Wat had u zelf willen studeren?", "Hoe voelde u zich daarbij?", "Hoe ging dat bij uw broers?" Uitschrijven: zo snel mogelijk, de kern per vraag in goede zinnen, opvallende uitspraken als citaat, en de privacy respecteren: geen achternaam, geen adres, niets wat ze liever niet gedeeld ziet.
Klaar met oefenen?
Download al je antwoorden van deze pagina als PDF. De PDF kan je indienen via de uploadzone in Smartschool, als je leerkracht dat gevraagd heeft. Heb je een antwoord aangepast nadat je de uitleg had geopend, dan staan je eerste antwoord en elke aanpassing erin.