Wat moet je kunnen?
- De lichamelijke achteruitgang bij ouderen beschrijven
- De negatieve vicieuze cirkel van bewegen uitleggen
- Uitleggen hoe je de cirkel kunt doorbreken
Wat denk jij?
Bekijk enkele voorbeelden
Slechter zien of horen, trager stappen, moeite met trappen, sneller moe, pijn in de knieën of de rug, vallen. Het lichaam gaat geleidelijk achteruit. Maar hoe snel dat gaat, hangt voor een groot deel af van wat je zelf doet.
Een lichaam dat achteruitgaat
Vanaf de middenvolwassenheid (hoofdstuk 11) gaat het lichaam geleidelijk achteruit. In de late volwassenheid merk je dat duidelijker:
- de organen werken trager: de ademhaling, de spijsvertering, de bloedsomloop. De huid wordt droger, en wondjes genezen moeilijker;
- de zintuigen: je ziet en hoort minder goed;
- de beenderen ontkalken (osteoporose): ze worden brozer, en breken sneller;
- de spieren worden minder sterk en minder soepel;
- de gewrichten: door artrose slijt het kraakbeen, en bewegen doet pijn;
- het evenwicht wordt slechter, en de reactiesnelheid trager. Daardoor vallen ouderen sneller.
Een val is voor een oudere gevaarlijk: door de brozere beenderen breekt hij sneller iets, bijvoorbeeld een heup, en het herstel duurt lang.
De negatieve vicieuze cirkel
Lichamelijke achteruitgang kan zichzelf versterken. Dat noemt men een vicieuze cirkel: een probleem dat een tweede probleem veroorzaakt, dat het eerste weer erger maakt.
Zo kan een oudere die weinig beweegt, steeds minder kunnen, tot hij niet meer zelfstandig kan wonen.
De cirkel doorbreken
Het goede nieuws: je kunt de cirkel doorbreken door regelmatig en gevarieerd te bewegen: wandelen, fietsen, zwemmen, dansen, oefeningen voor kracht en evenwicht. Wie blijft bewegen, blijft niet alleen lichamelijk fitter, maar ook cognitief scherper, en voelt zich beter. Hier zie je dat de ontwikkelingsgebieden elkaar beïnvloeden: het lichaam, het denken en de gevoelens hangen samen.
Opa Jean (81) is vorige winter gevallen op het ijs. Sindsdien durft hij bijna niet meer naar buiten. Hij zit de hele dag in zijn zetel, en merkt dat de trap naar zijn slaapkamer steeds moeilijker gaat.
Bekijk de uitleg
Jean zit in de negatieve vicieuze cirkel: na zijn val heeft hij schrik om opnieuw te vallen. Daarom beweegt hij minder. Zijn spieren verzwakken, en bewegen wordt zwaarder, zoals de trap. Dan durft hij nog minder. Wat helpt: veilig opnieuw leren bewegen, bijvoorbeeld met een kinesitherapeut, oefeningen voor kracht en evenwicht, een wandelstok of een rollator, een leuning aan de trap. Elke kleine stap breekt de cirkel.
Klaar met de les?
Download al je antwoorden van deze pagina als PDF. De PDF kan je indienen via de uploadzone in Smartschool, als je leerkracht dat gevraagd heeft. Heb je een antwoord aangepast nadat je de uitleg had geopend, dan staan je eerste antwoord en elke aanpassing erin.