S&P 3HW - H13 les 3: Het denken en dementie

Wat moet je kunnen?

Wat denk jij?

Hoe zeker ben je van je antwoord?
Bekijk de uitleg

Waarschijnlijk niet. Iedereen vergeet wel eens iets, en ouderen iets vaker: dat is gewone ouderdomsvergeetachtigheid. Bij dementie gaat het om meer: een blijvende achteruitgang die steeds erger wordt. Het verschil zie je in deze les.

Normale veranderingen

Bij het ouder worden verandert ook het denken:

Maar het verschil is klein, en het hangt sterk af van concentratie en motivatie. Wie denkt dat hij iets niet meer kan, presteert vaak ook minder.

Sterke kanten

Oudere hersenen hebben ook voordelen:

Daarom zeggen we dat ouderen wijzer worden.

Dementie

Dementie is een ziekte waarbij het geheugen en het denken blijvend en steeds meer achteruitgaan, zodat iemand niet meer zelfstandig kan leven. De bekendste vorm is de ziekte van Alzheimer.

Dementie is geen normaal deel van ouder worden: het is een ziekte. Het is een progressieve ziekte: de klachten worden stap voor stap erger, vaak over vele jaren. Je kunt er niet van genezen.

In België leven ongeveer 215.000 mensen met dementie. Het komt vooral voor bij de oudsten: hoe ouder, hoe groter de kans. Maar ook mensen jonger dan 65 kunnen het krijgen (jongdementie).

Sciensano, in opdracht van Stop Alzheimer: aantal mensen met dementie in België

Drie kernkenmerken

  1. Het geheugen gaat achteruit. Eerst het kortetermijngeheugen: iemand vergeet boodschappen, afspraken, of dat er net bezoek was. Later ook het langetermijngeheugen: hij vergeet bijvoorbeeld dat zijn partner overleden is.
  2. Verlies van de realiteit, of desoriëntatie: iemand raakt de weg kwijt
    • in de tijd: hij weet niet meer welke dag of welk uur het is, en gaat 's nachts wandelen;
    • in de ruimte: hij vindt de weg niet meer, ook niet in zijn eigen straat;
    • in de persoon: hij herkent zijn eigen kinderen niet meer.
  3. Dagelijkse handelingen lukken niet meer: zich aankleden in de verkeerde volgorde, het eten laten aanbranden, de afwas in de koelkast zetten. Zelfstandig leven wordt onmogelijk.
Ouderdomsvergeetachtigheid Dementie
Wat vergeet je? Details: waar je sleutels liggen, een naam Hele gebeurtenissen: dat er bezoek was
Weet je dat je vergeet? Ja, en je herinnert het je later vaak opnieuw Vaak niet
Dagelijks leven Je blijft zelfstandig Zelfstandig leven wordt onmogelijk
Verloop Blijft ongeveer gelijk Wordt steeds erger

Welk kenmerk van dementie herken je? Sleep het kenmerk naar het voorbeeld, en leg daarna in één zin uit waarom.

  1. Marie-Louise (79) vraagt haar dochter elke dag waar haar man is. Hij is drie jaar geleden overleden.

  2. Om drie uur 's nachts staat ze aangekleed in de gang, klaar om naar de bakker te gaan.

  3. Ze trekt haar jas aan onder haar trui.

  4. Als haar zoon op bezoek komt, vraagt ze vriendelijk: "En wie bent u?"

Vergelijk je uitleg
Voorbeeld Kenmerk Waarom?
Haar man Geheugen Ze is iets uit het langetermijngeheugen vergeten.
's Nachts naar de bakker Desoriëntatie In de tijd: ze weet niet welk uur het is.
Jas onder de trui Dagelijkse handelingen Zich aankleden lukt niet meer.
"Wie bent u?" Desoriëntatie In de persoon: ze herkent haar zoon niet.

Leven met dementie

Dementie is niet te genezen. Toch blijft een waardevol leven mogelijk. Veel mensen met dementie kunnen nog genieten van muziek, van een wandeling, van een vertrouwd gezicht, ook als ze niet meer weten wie het is.

Vaak zorgen de partner of de kinderen voor de zieke. Dat heet mantelzorg: zorg door familie of naasten, niet door professionals.

Voor de partner is dat zwaar:

Mantelzorgers hebben daarom zelf ook steun nodig: thuiszorg, dagopvang, of een tijdelijk verblijf in een woonzorgcentrum, zodat ze even kunnen rusten.

Bekijk de uitleg

Marie-Louise leeft nog, maar ze verandert zo sterk dat hij de vrouw die hij kende, stap voor stap verliest. Dat is een lange rouw: hij rouwt terwijl zij er nog is. Daarbij is hij voortdurend ongerust. Wat helpt: hulp van thuiszorg of een dagcentrum, zodat hij af en toe rust heeft; praten met andere mantelzorgers; steun van zijn kinderen en vrienden. Ook de mantelzorger moet goed voor zichzelf zorgen.