S&P 3HW - H14 les 4: De Big Five

Wat moet je kunnen?

Wat denk jij?

  1. Een oude vrouw staat moeilijk te been aan een zebrapad. A: je helpt haar meteen. B: je loopt door.
  2. Er is een nieuwe leerling in de klas. A: je stelt je meteen voor en geeft een rondleiding. B: je laat dat liever aan anderen over.
  3. 's Avonds stuurt de leerkracht nog een extra hoofdstuk voor de toets van morgen. A: "Komt wel goed, er is nog een herkansing." B: "Dat lukt me nooit!"
  4. Je droomt van vakantie. A: een onbekende bestemming, waar je avontuurlijk rondtrekt. B: hetzelfde hotel als elk jaar.
  5. Je komt je kamer binnen om te studeren. A: je bureau is netjes opgeruimd. B: op je bureau is een bom ontploft.
Hoe zeker ben je van je antwoord?
Bekijk de uitleg

Elke situatie hoort bij een van de vijf grote dimensies van persoonlijkheid, de Big Five:

  1. Vriendelijkheid (A) of afstandelijkheid (B).
  2. Extraversie (A) of introversie (B).
  3. Emotionele stabiliteit (A) of neuroticisme (B).
  4. Openheid (A) of geslotenheid (B) voor nieuwe ervaringen.
  5. Zorgvuldigheid (A) of onzorgvuldigheid (B).

Let op: vijf situaties zeggen nog niet veel. Een echte persoonlijkheidstest heeft veel meer vragen, en wordt afgenomen door een psycholoog.

Vijf dimensies

De Big Five is het bekendste model om persoonlijkheid te beschrijven. Psychologen vonden het door duizenden woorden waarmee mensen elkaar beschrijven te ordenen: ze vielen telkens uiteen in vijf grote groepen. Elke dimensie is een lijn tussen twee uitersten. De meeste mensen zitten ergens in het midden.

Extraversie – introversie
haal je je energie uit contact met veel mensen (extravert), of uit rust en alleen zijn (introvert)?
Vriendelijkheid – afstandelijkheid
ben je hulpvaardig, meelevend en vertrouwend, of eerder kritisch en op jezelf?
Zorgvuldigheid – onzorgvuldigheid
ben je georganiseerd, plichtsbewust en nauwkeurig, of eerder spontaan en slordig?
Emotionele stabiliteit – neuroticisme
blijf je meestal rustig, of maak je je snel zorgen, en ben je snel van slag?
Openheid – geslotenheid
hou je van nieuwe ideeën, kunst en avontuur, of verkies je het vertrouwde?
Bekijk een voorbeeld

"Ik sta dicht bij zorgvuldigheid (ik plan alles) en vrij dicht bij introversie (na een feestje heb ik een dag rust nodig). Bij openheid sta ik in het midden."

Persoonlijkheidstests

Persoonlijkheidstests worden in het echte leven vaak gebruikt, bijvoorbeeld bij een sollicitatie. Een werkgever wil weten of je persoonlijkheid past bij de job. Voor een job als verpleegkundige zoekt hij iemand die vriendelijk en zorgvuldig is, en emotioneel stabiel blijft in drukke situaties. Voor een job als verkoper telt extraversie meer.

Introvert is niet hetzelfde als verlegen

Een introvert iemand is niet bang van anderen. Hij heeft gewoon na veel sociale contacten tijd voor zichzelf nodig, om alle prikkels te verwerken. Hij staat soms liever aan de rand van een groep, waar hij goed kan observeren. Een verlegen iemand is wel bang in sociale contacten: hij zou graag meedoen, maar durft niet. Je kunt dus introvert zijn zonder verlegen te zijn, en verlegen zonder introvert te zijn.

Oefenen

Bij welke dimensie van de Big Five hoort dit gedrag het duidelijkst?

  1. Sarah maakt van elke toets een studieplanning, en houdt zich eraan.

  2. Na een week kamp moet Dries een dag alleen op zijn kamer zijn.

  3. Ayoub probeert graag eten uit landen waar hij nog nooit van gehoord heeft.

  4. Bij elk klein probleem ligt Femke wakker van de zorgen.

  5. Mo helpt altijd als iemand iets nodig heeft, ook als het hem slecht uitkomt.

Bekijk de uitleg

Kijk naar wat het gedrag zegt over de persoon: plannen (zorgvuldig), rust nodig hebben na contact (introvert), nieuwsgierig naar het nieuwe (open), veel piekeren (neuroticisme), hulpvaardig (vriendelijk).