Wat moet je kunnen?
- Omschrijven wat ontwikkeling is, en er een eigen voorbeeld van geven
- Nature en nurture van elkaar onderscheiden
- Groei en rijping van elkaar onderscheiden
Wat denk jij?
Bekijk enkele voorbeelden
- Je kunt nu alleen met de bus of de tram naar school.
- Je bent een stuk groter geworden.
- Je kunt je beter concentreren op een moeilijke tekst.
- Je praat over andere dingen met je vrienden dan toen.
Sommige veranderingen gebeuren vanzelf, omdat je lichaam groeit. Andere heb je geleerd, van je ouders, op school of van je vrienden. Meestal is het allebei. Dat is precies waarover deze les gaat.
Wat is ontwikkeling?
Ontwikkeling is de manier waarop je gedrag doorheen je leven verandert: stap voor stap, en meestal in een vaste volgorde. De veranderingen zijn vaak (maar niet altijd) blijvend.
Een baby leert eerst zitten, dan kruipen en dan lopen. Die volgorde is bij bijna alle kinderen dezelfde. Wat je één keer kunt, verleer je meestal niet meer: wie kan fietsen, kan dat ook na jaren nog.
Ontwikkeling stopt niet als je volwassen bent. Ook op je dertigste of je zeventigste verandert je gedrag nog. Het onderzoeksgebied dat zich daarmee bezighoudt, ken je al uit hoofdstuk 1: de ontwikkelingspsychologie.
Twee factoren: nature en nurture
Waarom ontwikkel je je zoals je je ontwikkelt? Psychologen zien twee grote factoren.
Nature: wat je meekrijgt
Nature staat voor de aangeboren kenmerken die je via je genetisch materiaal van je ouders meekrijgt.
Bijvoorbeeld: of je groot of klein wordt, je haarkleur, de kleur van je ogen.
Die aangeboren kenmerken komen op twee manieren tot uiting:
- Groei
- je lichaam of een deel ervan wordt groter. Bijvoorbeeld: je hersenen nemen in volume toe vanaf de conceptie tot ongeveer je vijfde jaar.
- Rijping
- je lichaam of een deel ervan gaat beter werken, ook als het niet meer groter wordt. Bijvoorbeeld: het aantal verbindingen in je hersenen blijft toenemen tot ongeveer je 35ste.
Nurture: wat je leert
Nurture staat voor alles wat je leert van je omgeving: van je ouders, je school, je vrienden en de samenleving.
Nature en nurture werken altijd samen. Bijvoorbeeld: je wordt goed in wiskunde
- doordat je een zekere aanleg hebt om met cijfers om te gaan (nature),
- maar ook doordat je een leerkracht hebt die het goed uitlegt (nurture).
Hoe nurture precies werkt, zie je in les 2 en les 3.
Oefenen
Vergelijk je uitleg
| Voorbeeld | Factor | Waarom? |
|---|---|---|
| 1 | Nature | De kleur van je ogen zit in je genen. |
| 2 | Nurture | Een taal leer je van de mensen rondom je. |
| 3 | Nature | Je bloedgroep erf je van je ouders. |
| 4 | Nurture | Beleefdheidsregels leer je van je opvoeding. |
| 5 | Nature | Je lengte hangt vooral af van wat je van je ouders meekrijgt (al speelt ook voeding mee). |
| 6 | Nurture | Koken leer je door het te oefenen, met iemand die het je toont. |
Bekijk de uitleg
Door allebei. De benen en spieren van het kind moeten eerst sterk genoeg worden (groei). De hersenen en het zenuwstelsel moeten de bewegingen ook leren sturen en het evenwicht bewaren (rijping). Zolang dat niet zo ver is, helpt oefenen weinig. Daarna leert een kind wel sneller lopen als het kan oefenen (nurture).
Klaar met de les?
Download al je antwoorden van deze pagina als PDF. De PDF kan je indienen via de uploadzone in Smartschool, als je leerkracht dat gevraagd heeft. Heb je een antwoord aangepast nadat je de uitleg had geopend, dan staan je eerste antwoord en elke aanpassing erin.