S&P 3HW - H7 les 3: Je inleven in een ander

Wat moet je kunnen?

Wat denk jij?

Hoe zeker ben je van je antwoord?
Bekijk de uitleg

De kleuter ziet zijn tekening zelf, en denkt dat oma ze dus ook ziet. Hij kan zich nog moeilijk voorstellen wat een ander ziet of weet. Piaget noemt dat egocentrisme. Een schoolkind leert zich steeds beter in een ander te verplaatsen. Daarover gaat deze les.

Egocentrisme en inlevingsvermogen

Egocentrisme
alles bekijken vanuit je eigen standpunt, omdat je je nog moeilijk kunt voorstellen dat een ander iets anders ziet, denkt of weet. Dat is niet hetzelfde als egoïstisch zijn: het kind doet het niet expres.
Inlevingsvermogen
je kunnen voorstellen wat een ander ziet, denkt en voelt. Met een ander woord: empathie.

Volgens Piaget denkt een kleuter nog egocentrisch. Een schoolkind kan zich steeds beter inleven in een ander: het kan het standpunt van iemand anders innemen.

Hoe test je dat?

De bergtest

Piaget zette een kind voor een maquette van drie bergen, met bijvoorbeeld een huisje op de ene en een boom op de andere. Aan de andere kant van de maquette zat een pop. Hij vroeg het kind: "Wat ziet de pop?"

Een kleuter Een schoolkind
Wat zegt het? Beschrijft wat hij zelf ziet. Beschrijft wat de pop ziet: "Zij ziet de boom vooraan, en het huisje niet."
Waarom? Egocentrisme Inlevingsvermogen: het kind neemt het standpunt van de pop in.

De Sally-en-Anne-test

Twee poppen spelen een verhaaltje. Sally legt haar bal in een mandje en gaat naar buiten. Terwijl ze weg is, neemt Anne de bal en legt hem in een doos. Dan komt Sally terug.

Hoe zeker ben je van je antwoord?
Bekijk de uitleg

Sally zoekt in het mandje: ze was weg toen Anne de bal verplaatste, dus ze weet niet dat de bal in de doos ligt. Wie dat juist antwoordt, kan zich inleven in wat een ander weet of denkt, ook als dat verschilt van wat hij zelf weet. Jonge kinderen zeggen vaak "in de doos": daar ligt de bal echt.

Onderzoekers gebruiken dit verhaaltje om te testen of een kind begrijpt dat een ander iets anders kan denken dan hijzelf. De meeste kinderen lossen het op rond vier à vijf jaar, en daarna worden ze er steeds beter in.

Voor sommige kinderen met autisme blijft het langer moeilijk om in te schatten wat een ander denkt. Dat wil niet zeggen dat ze niet om anderen geven: het aanvoelen van de gedachten van een ander gaat bij hen anders.

Waarom is inlevingsvermogen belangrijk?

Hoe zeker ben je van je antwoord?
Bekijk de uitleg

Wie zich kan inleven, voelt aan wat een ander leuk of vervelend vindt. Zo kun je je gedrag aanpassen: troosten, delen, iemand niet uitlachen, een grapje laten. Daardoor kun je beter met anderen omgaan, vrienden maken en ruzies oplossen. Inlevingsvermogen is dus een cognitieve vaardigheid die de socio-emotionele ontwikkeling helpt.

Speel de video af (YouTube)
Klasse. (2011, 12 oktober). Groei! 2: 6 jaar [Video]. YouTube.

Herinner je je Ayoub uit les 1? Thuis helpt zijn broer Ibrahim (8 jaar) hem met zijn dictee: Ibrahim zegt woordjes, en Ayoub schrijft ze op (7:39). Volgens Peter Adriaenssens zou een kleuter dat heel moeilijk vinden.

Hoe zeker ben je van je antwoord?
Bekijk de uitleg

Samenwerken vraagt dat je je kunt inleven in de ander: luisteren, op je beurt wachten, begrijpen wat de ander van je verwacht. Een kleuter denkt nog egocentrisch: hij gaat uit van wat hij zelf wil. Een schoolkind kan steeds beter rekening houden met een ander. Ayoub toont ook taakbewustzijn: hij oefent zijn dictee, ook al is dat geen spel. Daarover gaat les 4.

Oefenen

Is dit egocentrisme, of inlevingsvermogen?

  1. Mila (4 jaar) verstopt zich door haar ogen dicht te doen: "Nu zie je mij niet!"

  2. Daan (9 jaar) ziet dat zijn vriend stil is na de toets, en vraagt of het slecht ging.

  3. Yasmine (3 jaar) wil haar knuffel aan papa geven om hem te troosten, omdat zij er zelf rustig van wordt.

  4. Sara (10 jaar) legt een spelletje uit aan haar kleine broer, en gebruikt woorden die hij kent.

Bekijk de uitleg

Egocentrisme: het kind gaat uit van zichzelf (wat ik niet zie, ziet een ander ook niet; wat mij troost, troost een ander ook). Inlevingsvermogen: het kind houdt rekening met wat de ander voelt, weet of begrijpt.