Wat moet je kunnen?
- Weten hoe vaak pesten voorkomt bij Vlaamse kinderen en jongeren
- De gevolgen van pesten op korte en lange termijn uitleggen
- Uitleggen wat omstanders, slachtoffers en de school tegen pesten kunnen doen
- De gevolgen van pesten verklaren met de theorie van Erikson
Wat denk jij?
Wat zegt onderzoek?
Meer. Ongeveer 1 op de 5 kinderen en jongeren in Vlaanderen wordt gepest. Bij 11- en 12-jarigen, in de hoogste klassen van de lagere school, is het zelfs 1 op de 3. Die cijfers komen uit een groot onderzoek van de UGent bij meer dan 20.000 Vlaamse jongeren, uit 2022. Stelling B uit les 6 klopt dus niet: pesten is geen zaak van een kleine minderheid.
VRT NWS (2026): Basisschool uit Snaaskerke wint prijs met buddy's tegen pesten
De gevolgen van pesten
Pesten is niet "gewoon iets wat bij de kindertijd hoort". Het kan zware gevolgen hebben, en die kunnen lang duren, soms tot in de volwassenheid:
- op school: wie gepest wordt, haalt vaak minder goede punten, gaat met tegenzin naar school, of verlaat de school vroeger;
- voor de gezondheid: angst, depressieve gevoelens, eenzaamheid, weinig zelfvertrouwen;
- niet alleen voor het slachtoffer: ook pesters en getuigen lopen meer risico op problemen.
Toch vertellen veel slachtoffers niet dat ze gepest worden. Ze schamen zich, of ze zijn bang dat het pesten erger wordt als een volwassene ingrijpt. Daarom klopt stelling E niet: dat een kind niets zegt, wil niet zeggen dat het niet erg is.
Pesten en Erikson
Jana (10 jaar) wordt elke dag uitgelachen om haar kleren en haar bril. Haar spullen worden afgepakt, en op de speelplaats wordt ze geduwd. Als ze het aan de juf vertelt, zegt die: "Je moet wat meer voor jezelf opkomen." Jana is nu vijftien. Het pesten is al lang gestopt, maar ze blijft onzeker en durft weinig.
Bekijk de uitleg
Jana zat in de crisis van de schooltijd: activiteit tegenover minderwaardigheid. Door de negatieve reacties van de anderen, en omdat de juf haar niet echt hielp, voelde ze zich minderwaardig. Ze bouwde een negatief zelfbeeld en weinig zelfvertrouwen op: de negatieve pool woog door. Daarom blijft ze ook als adolescent onzeker, al is het pesten gestopt. Zo zie je dat pesten op lange termijn gevolgen heeft.
Wat kun je doen tegen pesten?
Omdat pesten een groepsgebeuren is, kan de groep het ook stoppen.
- Als omstander heb je meer macht dan je denkt. Keur het pesten openlijk af: vaak stoppen pesters als de groep zich tegen hen keert. Durf je dat niet? Zeg dan aan het slachtoffer dat je het niet oké vindt, en dat hij of zij welkom is. Of vertel het aan een volwassene die je vertrouwt.
- Als slachtoffer: het is niet jouw schuld. Praat erover met iemand die je vertrouwt: een vriend, je ouders, een leerkracht of de leerlingenbegeleiding. Je verhaal doen lucht op, en dan kan er iets veranderen.
- De school kan een duidelijk plan tegen pesten hebben, ervoor zorgen dat leerlingen het makkelijk kunnen melden, en leerlingen zelf laten meehelpen, bijvoorbeeld als buddy.
Word je zelf gepest, of zit je ergens mee? Je kunt ook anoniem praten met Awel: bel 102, of chat via awel.be.
Oefenen
Bekijk de uitleg
Meelachen, meedoen en zwijgen versterken het pesten: de pester krijgt aandacht en voelt zich gesteund. Openlijk afkeuren, het slachtoffer steunen en het vertellen aan een volwassene helpen: zo verliest het pesten zijn publiek.
Bekijk een voorbeeld
"Eerst vond ik stelling F wel kloppen: wie gepest wordt, wordt er later sterker van. Nu weet ik dat pesten lang kan nawerken, met angst en weinig zelfvertrouwen, tot in de volwassenheid. Ik ben het dus niet meer eens met F."
Klaar met de les?
Download al je antwoorden van deze pagina als PDF. De PDF kan je indienen via de uploadzone in Smartschool, als je leerkracht dat gevraagd heeft. Heb je een antwoord aangepast nadat je de uitleg had geopend, dan staan je eerste antwoord en elke aanpassing erin.