Wat moet je kunnen?
- De onderdelen van een referentiekader herkennen in een maatschappelijk voorbeeld
- Uitleggen hoe het referentiekader van een groep hun gedrag stuurt
Wat denk jij?
Bekijk de uitleg
Enkele redenen die mensen zelf gaven:
- Ze hadden van vrienden, familie of op sociale media gehoord dat je van het vaccin ziek of onvruchtbaar kon worden.
- Ze hadden vroeger een slechte ervaring met een ander vaccin.
- Ze vonden dat het vaccin te snel ontwikkeld was, en dus te weinig getest.
- Ze wantrouwden de overheid of de farmabedrijven.
- Ze vonden dat ze jong en gezond waren, en dus weinig risico liepen.
- Hun geloof zegt dat je niet ingrijpt in wat God beslist.
Kijk naar je eigen lijst: achter elke reden zit een onderdeel van het referentiekader. Dat zoek je in de volgende vraag.
Wie weigert een vaccin?
Een vaccin weigeren is geen domme of slimme keuze: het is een keuze die past bij een referentiekader. Wie dat begrijpt, kan beter met die mensen praten.
Bekijk de uitleg
- Waarde: vrijheid, zelf beslissen over je lichaam.
- Norm: een gewoonte in het gezin, een regel voor wat je doet.
- Overtuiging: iets wat iemand gelooft, zonder bewijs.
- Kennis: iets wat iemand gelezen of geleerd heeft. Let op: kennis kan ook onvolledig zijn. Het coronavaccin werd snel ontwikkeld, omdat er wereldwijd veel geld en onderzoekers voor ingezet werden, en omdat het onderzoek naar dit soort vaccins al jaren bezig was.
- Ervaring: iets wat iemand zelf meemaakte.
De Amish
De Amish zijn een christelijke gemeenschap die vooral in de Verenigde Staten woont. Ze stammen af van Zwitserse en Duitse boeren die in de achttiende eeuw naar Amerika vertrokken, en spreken onder elkaar nog een oud Duits dialect.
Ze leven bewust eenvoudig. Ze rijden met paard en kar, dragen sobere kleren die ze vaak zelf maken, en de meesten hebben geen elektriciteit van het net, geen televisie en geen smartphone. Kinderen gaan naar een eigen school tot ongeveer veertien jaar; daarna leren ze werken op de boerderij of in het huishouden.
Op hun zestiende krijgen jongeren meer vrijheid: de rumspringa ("rondspringen"). Ze mogen dan kennismaken met het leven buiten de gemeenschap. Daarna kiezen ze zelf of ze zich laten dopen, en zo voor altijd Amish worden. De grote meerderheid kiest daarvoor.
Bekijk een voorbeeld
- Waarden: geloof (godsdienstigheid) en eenvoud (soberheid). Dat vinden ze belangrijk.
- Normen: geen auto en geen smartphone gebruiken, sobere kleren dragen. Dat zijn regels voor wat je doet, en ze volgen uit de waarden.
- Overtuiging: wie eenvoudig leeft, staat dichter bij God. Moderne technologie leidt je af van wat belangrijk is.
- Kennis: ze kennen het werk op de boerderij en in het huishouden, zonder machines.
- Ervaring: tijdens de rumspringa leren de jongeren het leven buiten de gemeenschap kennen. Die ervaring helpt hen kiezen.
Je ziet: hun hele manier van leven volgt uit een gedeeld referentiekader. Wat voor jou vreemd lijkt, is voor hen logisch.
Oefenen
Ayoub (16) speelt in een voetbalclub. Hij komt nooit te laat op de training, want hij vindt dat je je ploeg niet in de steek laat. Vorig seizoen mocht hij een match niet spelen omdat hij te laat was, en dat wil hij nooit meer meemaken. Hij weet ook dat een goede opwarming blessures voorkomt. En hij is ervan overtuigd dat hij later profvoetballer wordt.
Bekijk de uitleg
- Waarde: loyaliteit, je ploeg niet in de steek laten.
- Norm: nooit te laat komen op de training.
- Ervaring: hij moest een match op de bank blijven omdat hij te laat was.
- Kennis: een goede opwarming voorkomt blessures.
- Overtuiging: hij wordt later profvoetballer.
Klaar met de les?
Download al je antwoorden van deze pagina als PDF. De PDF kan je indienen via de uploadzone in Smartschool, als je leerkracht dat gevraagd heeft. Heb je een antwoord aangepast nadat je de uitleg had geopend, dan staan je eerste antwoord en elke aanpassing erin.