Wat moet je kunnen?
- Uitleggen hoe socialisatie je referentiekader opbouwt
- Primaire, secundaire en tertiaire socialisatie en hersocialisatie herkennen in voorbeelden
- De vier systemen van het bio-ecologisch model van Bronfenbrenner herkennen in voorbeelden
Wat denk jij?
Bekijk de uitleg
Waarschijnlijk noemde je je ouders of grootouders, misschien ook een leerkracht, een trainer, vrienden of iets wat je online zag. Je referentiekader valt niet uit de lucht: je bouwt het op in contact met anderen, vanaf je geboorte. Je omgeving (je gezin, je school, je buurt, je land) is een maatschappelijke factor die je bril kleurt.
Opvoeding en onderwijs: socialisatie
Je kent het uit het derde jaar: het leerproces waarin je de waarden, normen, kennis en vaardigheden van je samenleving leert, heet socialisatie. Zo wordt je referentiekader opgebouwd.
| Soort socialisatie | Waar? | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Primaire socialisatie | In het gezin, het eerste opvoedingsmilieu | Je leert van je ouders dat je "dankjewel" zegt. |
| Secundaire socialisatie | Buiten het gezin: school, vrienden, vereniging | In de jeugdbeweging leer je dat je samen opruimt na een activiteit. |
| Tertiaire socialisatie | Via de (massa)media | Een campagne leert je dat je een BOB aanduidt als je uitgaat. |
| Hersocialisatie | In een totale institutie | Een gevangene leert opnieuw leven volgens nieuwe regels. |
Hersocialisatie is opnieuw gesocialiseerd worden: je leert nieuwe waarden en normen, en laat oude los. Dat gebeurt vaak in een totale institutie: een plaats waar je dag en nacht leeft, afgesloten van de buitenwereld, volgens strikte regels. Bijvoorbeeld: een gevangenis, een leger in oorlogstijd, een klooster.
Socialisatie geeft je ook vaardigheden mee, zoals fietsen of lezen. Maar vaardigheden zijn geen onderdeel van je referentiekader: dat zijn waarden, normen, overtuigingen, kennis en ervaringen.
Herhaal de socialisatie uit het derde jaar: S&P 3HW, hoofdstuk 8.
De poppentest van Clark
In de jaren 1940 deden de Amerikaanse psychologen Kenneth en Mamie Clark een bekend onderzoek. Ze toonden zwarte kinderen van drie tot zeven jaar twee poppen, die precies hetzelfde waren, behalve de huidskleur: een witte en een zwarte pop. Dan stelden ze vragen: "Met welke pop speel je het liefst? Welke pop is lief? Welke pop is stout?" De meeste kinderen kozen de witte pop als de liefste en de mooiste, en noemden de zwarte pop stout. In 2010 herhaalde een Amerikaanse televisiezender de test, en ook in Vlaanderen werd hij herhaald voor de televisie. Opnieuw gaven veel kinderen, wit en zwart, de witte pop de positieve eigenschappen.
Wat zegt onderzoek?
Kinderen worden niet geboren met vooroordelen: ze leren ze. Al heel jong nemen ze over wat ze horen en zien.
- Primaire socialisatie: wat kinderen thuis horen, en hoe hun ouders over andere mensen praten.
- Secundaire socialisatie: wat ze op school en bij vriendjes meemaken.
- Tertiaire socialisatie: in tekenfilms, reclame en speelgoed waren de helden en prinsessen lang bijna altijd wit.
Het onderzoek van Clark en Clark werd in 1954 gebruikt in de rechtszaak waarin het Amerikaanse Hooggerechtshof besliste dat aparte scholen voor witte en zwarte kinderen onwettig waren.
Het bio-ecologisch model
Je kent het model van Bronfenbrenner uit het derde jaar. Het helpt ook om te zien wat je referentiekader kleurt: je omgeving is een soort ui. Hoe dichter een laag bij jou ligt, hoe directer de invloed.
- Microsysteem
- de mensen en plaatsen waarmee je rechtstreeks en vaak in contact komt. Bijvoorbeeld: je gezin, je vrienden, je klas.
- Mesosysteem
- het contact tussen de groepen uit je microsysteem. Bijvoorbeeld: je ouders gaan naar het oudercontact.
- Exosysteem
- je buurt, voorzieningen, de (sociale) media: je maakt er geen deel van uit zoals van je gezin, maar ze beïnvloeden je wel. Bijvoorbeeld: je woont in een buurt met een jeugdhuis en een sportterrein.
- Macrosysteem
- de cultuur, de wetten en de gewoonten van je samenleving. Bijvoorbeeld: in België is iedereen gelijk voor de wet.
Herhaal het model uit het derde jaar: S&P 3HW, hoofdstuk 2, les 2.
Oefenen
Bekijk de uitleg
- Primair: in het gezin.
- Secundair: bij leeftijdsgenoten, op school.
- Tertiair: via de media, ook sociale media.
- Hersocialisatie: in een totale institutie, met nieuwe regels.
Bekijk de uitleg
- Microsysteem: het gezin van Sofie.
- Macrosysteem: een schoonheidsideaal is deel van een cultuur.
- Mesosysteem: het contact tussen thuis en school.
- Exosysteem: de buurt waarin Felix woont.
Klaar met de les?
Download al je antwoorden van deze pagina als PDF. De PDF kan je indienen via de uploadzone in Smartschool, als je leerkracht dat gevraagd heeft. Heb je een antwoord aangepast nadat je de uitleg had geopend, dan staan je eerste antwoord en elke aanpassing erin.