Wat moet je kunnen?
- Positieve en negatieve kritiek op de ZDT toelichten, en de ZDT vergelijken met Maslow
- Het begrip prestatiemotivatie uitleggen
- Het verschil tussen intrinsieke en extrinsieke motivatie uitleggen en herkennen
Wat denk jij?
Bekijk de uitleg
Bewaar je lijst: in les 6 kom je terug op dit spel, en op de prijs.
Kijk nu naar je lijst. Zet een W bij wat je doet omdat je het graag doet, en een M bij wat je doet omdat het moet, of om er iets mee te bereiken. Wat staat er het vaakst?
De ZDT beoordelen
Positief
- De theorie kan onderzocht worden, en dat gebeurde wereldwijd: de drie basisbehoeften zijn belangrijk voor het welbevinden van mensen in heel verschillende landen.
- Ze is breed toepasbaar: ze geeft praktische tips om leerlingen, werknemers of sporters te motiveren.
Negatief
- De drie behoeften zijn heel breed, en daardoor soms wat vaag.
- Crossculturele psychologen (die gedrag in verschillende culturen vergelijken) vinden autonomie een eerder westerse behoefte. De onderzoekers van de ZDT zijn het daar niet mee eens: autonomie betekent niet dat je alles alleen beslist, maar dat je je vrij voelt in wat je doet. Ook wie de normen van zijn groep volgt, kan dat uit vrije wil doen.
De crossculturele psychologie vergelijkt het gedrag en het denken van mensen in verschillende culturen.
De ZDT en Maslow vergeleken
Bekijk de uitleg
Verschillen
- De ZDT heeft geen fysiologische behoeften: ze gaat alleen over psychologische behoeften.
- De ZDT heeft geen hiërarchie: de drie behoeften zijn even belangrijk, en je hebt ze tegelijk.
- De ZDT is veel beter onderzocht.
Overeenkomsten
- Allebei hebben ze een positief mensbeeld: mensen willen groeien.
- De behoeften lijken op de hogere behoeften van Maslow: verbondenheid op de sociale behoeften; competentie (en autonomie) op de waarderingsbehoeften; autonomie op zelfactualisatie.
Prestatiemotivatie
Sommige leerlingen willen per se hoge punten, andere zijn tevreden als ze slagen. Sommige mensen houden een dieet maanden vol, andere geven na drie dagen op.
Prestatiemotivatie is de mate waarin iemand gemotiveerd is om goed te presteren, bijvoorbeeld op school, in de sport of op het werk.
Waar die motivatie vandaan komt, kan verschillen.
| Intrinsieke motivatie | Extrinsieke motivatie | |
|---|---|---|
| Wat? | Je doet iets omdat je het graag doet. De bron ligt in jezelf. Soms ga je er helemaal in op, en vergeet je de tijd. | Je doet iets voor de gevolgen: een beloning krijgen, of een straf vermijden. De bron ligt buiten de activiteit. |
| Kernwoord | willen | moeten |
| Voorbeeld | Je leest een boek in één ruk uit, omdat het zo spannend is. | Je studeert, omdat je bang bent voor slechte punten. |
Veel van wat we doen, is extrinsiek gemotiveerd: niet alles is leuk. En vaak gaan de twee samen: je doet mee aan een danswedstrijd omdat je graag danst (intrinsiek), maar ook omdat je graag complimenten krijgt van de jury (extrinsiek).
Bekijk een voorbeeld
- Intrinsiek: ik speel gitaar, omdat ik het gewoon graag doe.
- Extrinsiek, op school: ik leer mijn woordjes Frans, omdat er morgen een toets is; ik kom op tijd, om geen strafstudie te krijgen.
- Beide: ik studeer biologie omdat ik een goed rapport wil, maar het vak interesseert me ook echt.
Oefenen
Bekijk de uitleg
Vraag je af: zou de persoon het ook doen als er geen beloning of straf aan verbonden was? Dan is het intrinsiek.
Klaar met de les?
Download al je antwoorden van deze pagina als PDF. De PDF kan je indienen via de uploadzone in Smartschool, als je leerkracht dat gevraagd heeft. Heb je een antwoord aangepast nadat je de uitleg had geopend, dan staan je eerste antwoord en elke aanpassing erin.