Wat moet je kunnen?
- Het verschil tussen gecontroleerde en autonome motivatie uitleggen
- De vier redenen van motivatie herkennen in voorbeelden
- De gevolgen van gecontroleerde en autonome motivatie uitleggen
Wat denk jij?
Bekijk de uitleg
Misschien schreef je: "anders krijg ik slechte punten", "mijn ouders willen het", "ik wil me niet schamen", "ik heb het later nodig", of "ik vind het vak interessant".
Bij de eerste redenen voel je druk: je moet. Bij de laatste voel je dat je zelf kiest, ook al is studeren niet altijd leuk. Volgens de ZDT is dat verschil nog belangrijker dan het verschil tussen intrinsiek en extrinsiek.
Moetivatie en goesting
De meeste dingen doen we niet puur voor het plezier: studeren, trainen of werken doe je meestal om er iets mee te bereiken. Toch kun je je daar heel verschillend bij voelen. Deci en Ryan maken daarom een ander onderscheid. Maarten Vansteenkiste vertaalde het met twee Vlaamse woorden: moetivatie en goesting.
- Gecontroleerde motivatie
- je hebt het gevoel dat je iets doet omdat het moet: door druk van buitenaf, of door druk in jezelf. Bijvoorbeeld: je studeert omdat je ouders anders boos zijn.
- Autonome motivatie
- je hebt het gevoel dat je er zelf voor kiest, omdat je het belangrijk of interessant vindt, ook al is het niet altijd leuk. Bijvoorbeeld: je studeert, omdat je later verpleegkundige wilt worden en dit nodig hebt.
Vier redenen
De ZDT onderscheidt vier redenen waarom iemand iets doet. De eerste twee geven gecontroleerde motivatie, de laatste twee autonome motivatie.
| Reden | Wat? | Voorbeeld: "Ik studeer ..." | |
|---|---|---|---|
| Gecontroleerd | Externe druk | Je wilt een beloning, een straf vermijden, of voldoen aan wat anderen verwachten. | "... omdat ik anders niet naar de sportclub mag." |
| Gecontroleerd | Interne druk | Je wilt negatieve gevoelens vermijden (schaamte, angst, schuld), of positieve gevoelens krijgen (trots). | "... omdat ik me anders minderwaardig voel." |
| Autonoom | Betekenisvol | Je vindt de activiteit nuttig of waardevol. | "... omdat ik de leerstof later nodig heb." |
| Autonoom | Interesse | Je vindt de activiteit boeiend of prettig. | "... omdat ik het vak boeiend vind." |
Externe druk komt van anderen, interne druk van jezelf: je legt jezelf druk op met gevoelens als schaamte of trots.
Hoe hangt dat samen met intrinsiek en extrinsiek? Interesse is intrinsieke motivatie. De andere drie redenen zijn extrinsiek: je doet het voor de gevolgen. Maar een extrinsieke reden kan toch autonoom zijn: als je de activiteit betekenisvol vindt.
Bekijk het juiste antwoord
| Reden | Intrinsiek of extrinsiek? | Gecontroleerd of autonoom? |
|---|---|---|
| "Als ik niet ga trainen, is de trainer boos." (externe druk) | Extrinsiek | Gecontroleerd |
| "Ik wil niet als laatste eindigen op de wedstrijd." (interne druk) | Extrinsiek | Gecontroleerd |
| "Ik zwem, omdat sporten gezond is. Dat vind ik belangrijk." (betekenisvol) | Extrinsiek | Autonoom |
| "Ik zwem dolgraag!" (interesse) | Intrinsiek | Autonoom |
Waarom maakt het uit?
Wie gecontroleerd gemotiveerd is, stelt vaker uit, heeft meer last van faalangst, kan zich minder goed concentreren en geeft sneller op. Wie autonoom gemotiveerd is, heeft meer energie, houdt een inspanning langer vol, en presteert beter.
Dat is goed nieuws: ook voor een vak dat je niet leuk vindt, kun je je motivatie autonomer maken. Zoek waarom het voor jou zinvol is ("ik wil later met mensen werken, en daarvoor moet ik vlot kunnen schrijven").
Oefenen
Bekijk de uitleg
- Externe druk: een straf (niet gamen) of een beloning (een pluim) van anderen.
- Interne druk: gevoelens in jezelf (je minderwaardig voelen, trots zijn).
- Betekenisvol: het diploma is nuttig voor wat je later wilt.
- Interesse: je vindt het vak zelf boeiend.
Klaar met de les?
Download al je antwoorden van deze pagina als PDF. De PDF kan je indienen via de uploadzone in Smartschool, als je leerkracht dat gevraagd heeft. Heb je een antwoord aangepast nadat je de uitleg had geopend, dan staan je eerste antwoord en elke aanpassing erin.