Wat moet je kunnen?
- De drie componenten van een attitude uitleggen, met stereotype, vooroordeel en discriminatie
- Gronden van discriminatie herkennen, en uitleggen wat een praktijktest is
- Seksisme en het glazen plafond uitleggen, en een standpunt innemen over quota
Wat denk jij?
Twee kandidaten sturen hetzelfde cv naar een werkgever, met dezelfde diploma's en dezelfde ervaring. Het enige verschil is de naam: de ene heet Tom Peeters, de andere Mohamed El Amrani.
Bekijk de uitleg
Onderzoek in België toont dat dat vaak niet zo is. In zulke experimenten, met precies dezelfde cv's, wordt de kandidaat met een Arabisch klinkende naam minder vaak uitgenodigd. Dat is discriminatie: iemand anders behandelen omdat hij tot een bepaalde groep behoort.
Van gedachte tot gedrag
Hoe we met anderen omgaan, wordt bepaald door onze attitudes: onze houding tegenover een persoon of groep. Die leer je via socialisatie, thuis en op school. Een attitude heeft drie componenten, die je deels al kent uit hoofdstuk 6.
| Component | Wat? | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Cognitief | een gedachte, een opinie: een stereotype | "Alle jongeren uit die wijk zijn dieven." |
| Affectief | een gevoel: een vooroordeel | "Jij komt uit die wijk, dus jij bent een dief." |
| Conatief | gedrag: discriminatie | "Jij komt uit die wijk, dus aan jou leen ik niets uit." |
Discriminatie is iemand anders (meestal slechter) behandelen omdat hij tot een bepaalde groep behoort, bijvoorbeeld door zijn afkomst, geslacht, leeftijd, geloof, seksuele geaardheid of een beperking.
In België is discriminatie op grond van onder meer afkomst, geslacht, leeftijd, geloof, seksuele geaardheid en handicap bij wet verboden. Unia, het interfederaal gelijkekansencentrum, behandelt klachten.
Discriminatie aantonen: praktijktests
Hoe kun je bewijzen dat iemand discrimineert? Met een praktijktest: je stuurt twee kandidaten die in alles gelijk zijn, behalve in één kenmerk (de naam, de leeftijd), en kijkt of ze anders behandeld worden. Je herkent de opzet van een experiment (hoofdstuk 3, les 9).
Bekijk een voorbeeld
Opzet: je stuurt via e-mail twee aanvragen om een appartement te bezichtigen, met dezelfde tekst, dezelfde job en hetzelfde inkomen. De ene keer onder een Vlaamse naam, de andere keer onder een Marokkaanse naam. Je telt hoe vaak elke kandidaat een afspraak krijgt.
- Voordeel: je toont discriminatie objectief aan, met harde cijfers, en je kunt er iets aan doen.
- Nadeel: je misleidt de verhuurder of de werkgever (er is geen echte kandidaat), en een enkele test zegt weinig over één persoon.
Seksisme
Seksisme is discriminatie op basis van iemands geslacht.
De verwachtingen tegenover vrouwen zijn sterk veranderd: van het huishouden naar de arbeidsmarkt, en naar gelijkheid voor iedereen. De Belgische grondwet legt de gelijkheid van vrouwen en mannen vast. Toch zijn vrouwen in de top van bedrijven en de politiek nog altijd ondervertegenwoordigd. Men spreekt van een glazen plafond: een onzichtbare grens die vrouwen verhindert om door te stoten naar de hoogste functies.
Om dat te doorbreken, werkt de overheid soms met quota. Sinds 2011 moet bijvoorbeeld minstens een derde van de leden van de raad van bestuur van beursgenoteerde bedrijven een vrouw zijn.
Bekijk een voorbeeld
- Voor: zonder quota verandert er te traag iets; vrouwen in de top worden rolmodellen voor anderen (hoofdstuk 9); een gemengde top neemt betere beslissingen.
- Tegen: een vrouw krijgt de job misschien alleen omdat ze vrouw is, niet om haar kwaliteiten; dat kan haar gezag ondermijnen.
Een goed antwoord geeft beide kanten, en kiest dan, met een reden.
Oefenen
Bekijk de uitleg
Stereotype: een gedachte over een groep. Vooroordeel: een oordeel over één persoon vanuit dat stereotype. Discriminatie: het gedrag dat volgt.
Klaar met de les?
Download al je antwoorden van deze pagina als PDF. De PDF kan je indienen via de uploadzone in Smartschool, als je leerkracht dat gevraagd heeft. Heb je een antwoord aangepast nadat je de uitleg had geopend, dan staan je eerste antwoord en elke aanpassing erin.