Wat moet je kunnen?
- Uitleggen wat racisme is, en hoe de wet het aanpakt
- De contacttheorie van Allport uitleggen, met de vier voorwaarden
- Met voorbeelden uitleggen hoe vooroordelen tussen groepen kunnen afnemen
Wat denk jij?
Bekijk de uitleg
Bij veel mensen wel. Wie iemand van een andere groep echt leert kennen, merkt dat de stereotypen niet kloppen (hoofdstuk 6, de tweede stap). Maar niet elk contact helpt: soms bevestigt een slechte ervaring net een vooroordeel. Wanneer helpt contact wel? Daarover gaat deze les.
Racisme
Racisme is discriminatie op basis van afkomst, huidskleur, nationaliteit of zogenaamd "ras".
In België is racisme sinds 1981 bij wet verboden (de antiracismewet, of de wet-Moureaux). Toch komt het nog veel voor, op de huurmarkt, op de arbeidsmarkt, op school, op het voetbalveld en online. Je zag het al in de taak over de reportage De verdeelde klas (hoofdstuk 2).
Hoe pak je het aan? Een straf alleen verandert iemands houding vaak niet. Daarom kan het parket sinds 2021 wie de antiracismewet overtreedt, een leertraject aanbieden in Kazerne Dossin in Mechelen, een herdenkingsplaats en museum over de Holocaust. Wie het traject volgt, praat met begeleiders, krijgt een rondleiding en denkt na over zijn eigen gedrag. In 2025 volgden 36 mensen zo'n traject, verwezen door het gerecht of door de voetbalbond.
VRT NWS (2026): bericht over de leertrajecten in Kazerne Dossin (juni 2026)
De contacttheorie van Allport
De Amerikaanse psycholoog Gordon Allport onderzocht in 1954 hoe vooroordelen kunnen afnemen. Zijn antwoord: door contact tussen groepen. Maar niet elk contact helpt.
Volgens de contacttheorie van Allport verminderen vooroordelen tussen groepen als leden van die groepen met elkaar in contact komen, op voorwaarde dat ze een gelijke status hebben, een gemeenschappelijk doel nastreven, samenwerken (geen concurrentie), en dat het contact gesteund wordt door de omgeving (de school, de wet, de leiding).
Later onderzoek, dat honderden studies samenbracht, bevestigde het: contact tussen groepen vermindert vooroordelen, vooral onder die voorwaarden. Het leidt tot meer vertrouwen tussen de groepen, en meer behulpzaamheid.
Het experiment van Robbers Cave
In 1954 nam de Turks-Amerikaanse psycholoog Muzafer Sherif 22 jongens van ongeveer twaalf jaar mee op zomerkamp in Robbers Cave, in de Verenigde Staten. Hij verdeelde ze in twee groepen, die elkaar eerst niet kenden. Toen de groepen in wedstrijden tegen elkaar moesten strijden (om prijzen), ontstond er al snel vijandigheid: scheldwoorden, gestolen vlaggen, vechtpartijen. Gewoon samen eten of naar een film kijken hielp niet. Wat wel hielp: opdrachten die de twee groepen alleen samen konden oplossen, zoals een kapotte watervoorziening herstellen of samen een vastgereden vrachtwagen wegtrekken.
Bekijk de uitleg
In Robbers Cave hadden de jongens een gelijke status, kregen ze een gemeenschappelijk doel (water, de vrachtwagen), moesten ze samenwerken (in plaats van concurreren), en de begeleiders steunden het (de omgeving). Alle vier de voorwaarden waren er.
Bij de buddyprojecten ontmoeten een nieuwkomer en een vrijwilliger elkaar als gelijken, ze kiezen samen wat ze doen (een gemeenschappelijk doel, samenwerking), en de gemeente steunt het project.
Een gebaar tegen racisme
In 2016 ging de Amerikaanse footballspeler Colin Kaepernick op één knie zitten tijdens het volkslied, voor de wedstrijd. Hij protesteerde zo tegen politiegeweld tegen zwarte Amerikanen. Hij kreeg veel kritiek, en verloor zijn plaats in de competitie. Maar zijn gebaar werd wereldwijd overgenomen, ook in het Europese voetbal.
Bekijk een voorbeeld
In 2020, na de dood van George Floyd in de Verenigde Staten, knielden voetballers in de Premier League en in andere competities voor de aftrap. Sommige supporters floten, andere applaudisseerden. Ook in België knielden spelers. Zo'n gebaar is een vorm van prosociaal gedrag (les 2), maar het roept ook tegenreacties op.
Oefenen
Bekijk de uitleg
Contact helpt pas echt als de groepen gelijk behandeld worden, een gemeenschappelijk doel hebben, samenwerken in plaats van concurreren, en als de omgeving het contact steunt.
Klaar met de les?
Download al je antwoorden van deze pagina als PDF. De PDF kan je indienen via de uploadzone in Smartschool, als je leerkracht dat gevraagd heeft. Heb je een antwoord aangepast nadat je de uitleg had geopend, dan staan je eerste antwoord en elke aanpassing erin.