S&P 4HW - H7 les 8: Influencers

Wat moet je kunnen?

Wat denk jij?

Hoe zeker ben je van je antwoord?
Bekijk de uitleg

Veel jongeren wel, ook als ze het zelf niet meteen beseffen. Influencers zijn een nieuwe vorm van sociale beïnvloeding. Ze werken met alles wat je in dit hoofdstuk leerde: we willen bij een groep horen (conformisme), we vinden mooie, succesvolle mensen ook op andere vlakken goed (het halo-effect, hoofdstuk 6), en we nemen ongemerkt gedrag over (het kameleoneffect).

Influencers en je zelfbeeld

Op Instagram en TikTok zie je vooral de mooiste momenten, vaak bewerkt met filters. Wie zich daar voortdurend mee vergelijkt, gaat zichzelf minder mooi vinden: sociale vergelijking kan je zelfbeeld en je mentaal welbevinden aantasten (hoofdstuk 5).

Onderzoek toont dat jongeren die meer tijd op sociale media doorbrengen, gemiddeld een slechter lichaamsbeeld hebben, en vaker somber of angstig zijn. Maar let op: dat is een correlatie (hoofdstuk 4, les 8). Misschien maken sociale media je onzekerder, misschien zoeken onzekere jongeren meer bevestiging online, en misschien speelt een derde factor mee.

Sommige landen nemen maatregelen. In Engeland mogen jongeren onder de achttien sinds 2021 geen botox of fillers meer laten zetten om cosmetische redenen. Aanleiding was onder meer het "Instagramgezicht": jongeren die eruit willen zien als de bewerkte foto's van influencers.

Bekijk een voorbeeld

"Ik begrijp het wel: als je elke dag mensen ziet die mooi, succesvol en gelukkig lijken, wil je dat ook. Daarachter zit het halo-effect: we denken dat mooie mensen ook gelukkiger, slimmer en populairder zijn. Ik zou aanraden om accounts te ontvolgen waar je je slecht door voelt, te onthouden dat de foto's bewerkt zijn, en met iemand te praten als het zwaar wordt."

Influencers en reclame

Influencers hebben een grote commerciële invloed: veel jongeren kochten al iets omdat een influencer het aanprees. Bedrijven betalen influencers daarvoor, of geven hun gratis producten. Dat werkt goed, omdat het niet als gewone reclame aanvoelt: je hebt het gevoel dat een "vriend" je iets aanraadt.

In België moeten influencers duidelijk vermelden wanneer een bericht reclame is, bijvoorbeeld met "#reclame" of "#ad". Op TikTok is de reclame vaak minder duidelijk dan op Instagram: een product wordt "toevallig" gebruikt in een filmpje, zonder dat het als promotie voorgesteld wordt.

Bekijk een voorbeeld
  • Gedrag: een influencer prijst een bepaald energiedrankje aan, en dat ligt een week later in elke boekentas.
  • Ideeën: influencers die beweren dat je met de juiste "mindset" alles bereikt.
  • Taalgebruik: woorden en uitdrukkingen uit filmpjes die je op de speelplaats terughoort.

Kritische vragen: wordt de influencer betaald? Zegt hij dat? Is wat hij zegt waar, of alleen goed voor zijn volgers en zijn sponsors? Wie verdient eraan?