Wat moet je kunnen?
- De zes cultuurdimensies van Hofstede uitleggen, met een voorbeeld
- De scores van landen opzoeken, lezen en vergelijken
- Kritiek geven op het model van Hofstede
Wat denk jij?
Bekijk de uitleg
Misschien schreef je: "We houden van duidelijke regels", "We spreken een leerkracht met u aan", "We werken hard, maar genieten ook van eten en drinken". Zulke uitspraken vatten een hele cultuur samen in een paar kenmerken.
De Nederlandse psycholoog Geert Hofstede probeerde dat wetenschappelijk te doen: hij gaf landen scores op zes dimensies. Maar let op: een uitspraak over "de Belgen" geldt nooit voor elke Belg. Daar kom je aan het einde van de les op terug.
Het onderzoek van Hofstede
In de jaren 1960 en 1970 werkte Geert Hofstede bij het computerbedrijf IBM. Het bedrijf liet een vragenlijst over werk en waarden invullen door meer dan honderdduizend werknemers in tientallen landen. Omdat ze allemaal hetzelfde werk deden bij hetzelfde bedrijf, dacht Hofstede: de verschillen tussen de landen komen vooral door hun cultuur.
Uit de antwoorden haalde hij eerst vier, later zes dimensies: schalen waarop culturen van elkaar verschillen. Elk land krijgt op elke dimensie een score van 0 tot 100.
Een cultuurdimensie is een kenmerk waarop culturen van elkaar verschillen, uitgedrukt als een schaal met twee uitersten, zoals individualisme tegenover collectivisme.
De zes dimensies
Machtsafstand
Machtsafstand is de mate waarin de mensen met weinig macht aanvaarden dat de macht ongelijk verdeeld is. Hoe dichter bij 100, hoe groter de afstand tussen wie de macht heeft en de anderen.
Bij een grote machtsafstand spreek je je baas of je leerkracht niet tegen, en is het normaal dat de leiders voordelen hebben. Veel Arabische landen scoren hoog. Bij een kleine machtsafstand spreek je je baas aan met de voornaam, en mag je kritiek geven. De Scandinavische landen scoren laag.
Individualisme of collectivisme
Die dimensie ken je al uit hoofdstuk 3 (les 3): in een individualistische cultuur staat het individu centraal, in een collectivistische cultuur de groep. Hoe dichter bij 100, hoe individualistischer. Westerse landen scoren meestal hoog, veel Aziatische, Afrikaanse en Latijns-Amerikaanse landen laag.
Masculien of feminien
In een masculiene cultuur vinden mensen succes, presteren, competitie en status heel belangrijk, en zijn de rollen van mannen en vrouwen duidelijk verschillend. In een feminiene cultuur vinden mensen zorg voor elkaar, bescheidenheid en de kwaliteit van het leven belangrijker, en zijn de rollen minder strikt verdeeld.
Hoe dichter bij 100, hoe masculiener. Japan scoort heel hoog, Nederland en de Scandinavische landen heel laag. Op de website van Hofstede heet deze dimensie vandaag "de motivatie om te presteren": de oude namen klonken alsof het over mannen en vrouwen zelf ging.
Onzekerheidsvermijding
Onzekerheidsvermijding is de mate waarin mensen zich bedreigd voelen door onzekere of onbekende situaties, en die proberen te vermijden met regels en controle.
Hoe dichter bij 100, hoe meer regels, plannen en zekerheid mensen willen. Duitsland scoort hoog, het Verenigd Koninkrijk laag. België scoort nog hoger dan Duitsland: 94, een van de hoogste scores ter wereld.
Langetermijn- of kortetermijndenken
Bij langetermijndenken richten mensen zich op de toekomst: sparen, volhouden, je aanpassen. Bij kortetermijndenken richten ze zich meer op het verleden en het heden: tradities respecteren, je gezicht niet verliezen, nu genieten.
Hoe dichter bij 100, hoe meer langetermijndenken. Oost-Aziatische landen zoals China, Japan en Zuid-Korea scoren hoog.
Hedonisme of soberheid
In een hedonistische cultuur vinden mensen het normaal om te genieten van het leven en hun verlangens te volgen: plezier maken, uitgaan, vrije tijd. In een sobere cultuur houden strikte sociale normen dat genot meer in toom.
Hoe dichter bij 100, hoe hedonistischer. Veel Latijns-Amerikaanse landen, zoals Mexico, scoren hoog. Landen in Oost-Europa, en veel Aziatische en islamitische landen, scoren laag (sober).
België in cijfers
Bekijk het juiste antwoord
| Dimensie | België | Wat betekent dat? |
|---|---|---|
| Machtsafstand | 65 | Eerder groot: mensen aanvaarden dat er hiërarchie is, bijvoorbeeld op het werk. |
| Individualisme | 81 | Heel individualistisch: je eigen keuzes en je eigen gezin staan centraal. |
| Masculien (motivatie om te presteren) | 54 | In het midden, maar met een groot verschil tussen Vlaanderen en Wallonië. |
| Onzekerheidsvermijding | 94 | Heel hoog: Belgen houden van regels, zekerheid en duidelijke afspraken. |
| Langetermijndenken | 61 | Eerder op de toekomst gericht. |
| Hedonisme | 57 | Eerder hedonistisch: genieten van eten, drinken en vrije tijd is aanvaard. |
Kritiek op Hofstede
Het model van Hofstede is handig, en wordt veel gebruikt in bedrijven en in het onderwijs. Maar er is ook kritiek:
- Een land is geen persoon. Een score is een gemiddelde. Er zijn Belgen die regels haten, en Japanners die heel individualistisch zijn. Wie de score van een land op elke inwoner plakt, maakt er een stereotype van (hoofdstuk 6, les 5).
- Een land is geen eenheid. Binnen één land leven verschillende culturen. Op de website krijgt de dimensie masculien–feminien voor het noorden van België een score van 43, en voor het zuiden 60. En hoe zit het in Brussel?
- Wie werd er gevraagd? De eerste gegevens kwamen van IBM-werknemers: vooral mannen uit de middenklasse, niet de hele bevolking.
- Culturen veranderen. Een groot deel van de gegevens is tientallen jaren oud. Daarom paste de website sommige scores later aan.
Ilias leest dat België hoog scoort op onzekerheidsvermijding. Op zijn eerste dag in een nieuwe sportclub zegt hij tegen de trainer: "Jij bent Belg, dus jij wilt vast dat alles volgens strikte regels gebeurt."
Bekijk de uitleg
Ilias past een gemiddelde van een land toe op één persoon. De score zegt iets over Belgen als groep, niet over deze trainer. Zo wordt een cultuurdimensie een stereotype. Bovendien zijn er grote verschillen binnen België, en kan de cultuur van een sportclub heel anders zijn dan die van een bedrijf. Beter: kijk eerst hoe deze trainer en deze club werken.
Klaar met de les?
Download al je antwoorden van deze pagina als PDF. De PDF kan je indienen via de uploadzone in Smartschool, als je leerkracht dat gevraagd heeft. Heb je een antwoord aangepast nadat je de uitleg had geopend, dan staan je eerste antwoord en elke aanpassing erin.