Wat moet je kunnen?
- Fijnmazige en grofmazige culturen uitleggen en herkennen, en uitleggen wat een mixcultuur is
- De behoeftenpiramide van Pinto vergelijken met die van Maslow
- De grenzen van een model over culturen uitleggen
Wat denk jij?
Lina (16) vraagt of ze zaterdag naar een fuif mag. Haar vader zegt: "Wat zullen de buren en de familie zeggen als ze horen dat je daar was?" Haar vriendin Emma krijgt van haar moeder te horen: "Doe maar wat je zelf het beste vindt, je bent oud genoeg."
Bekijk de uitleg
Lina's vader denkt vooral aan de groep: de familie en de buren, en wat zij ervan zullen vinden. Er zijn duidelijke regels, en wie ze overtreedt, brengt de hele familie in verlegenheid.
Emma's moeder legt de keuze bij Emma zelf: er zijn weinig vaste regels, en Emma is zelf verantwoordelijk.
De Nederlandse socioloog David Pinto beschreef dat verschil met twee soorten culturen. Let op: het gaat hier niet over "Belgen" en "migranten". Zulke verschillen vind je ook tussen Belgische families.
F-culturen en G-culturen
David Pinto werkte als socioloog en trainer rond de communicatie tussen mensen uit verschillende culturen in Nederland. Hij vergeleek culturen met een net: met heel kleine of met grote mazen.
Een fijnmazige cultuur (F-cultuur) heeft veel gedetailleerde regels voor hoe je je in allerlei situaties gedraagt, en veel sociale controle. De groep staat centraal: het is een wij-cultuur.
Een grofmazige cultuur (G-cultuur) heeft weinig vaste regels voor het dagelijkse gedrag, en weinig sociale controle. Het individu staat centraal: het is een ik-cultuur.
| F-cultuur (fijnmazig) | G-cultuur (grofmazig) | |
|---|---|---|
| Regels | Veel regels, voor veel situaties: hoe je groet, eet, je kleedt, met ouderen spreekt | Weinig vaste regels; je interpreteert ze zelf |
| Sociale controle | Veel: de familie en de buurt kijken mee | Weinig: wat je doet, is je eigen zaak |
| Wat telt? | Erbij horen, de eer van de familie, de regels van de groep eigen maken | Authentiek zijn, jezelf tonen zoals je wilt |
| Afwijken | Wordt niet aanvaard | Wordt meer aanvaard |
| Verantwoordelijk | De groep (wat jij doet, valt terug op je familie) | Het individu: jij bent verantwoordelijk voor je daden |
| Keerzijde | Weinig vrijheid voor wie anders wil leven | Minder solidariteit, meer eenzaamheid |
Je ziet het verband met de sociale controle (les 5) en met individualisme en collectivisme (les 4).
Mixculturen
Veel mensen leven tussen twee culturen. Pinto stelde vast dat dat vaak geldt voor jongeren van de tweede generatie: kinderen van migranten die in West-Europa opgroeien. Thuis gelden de regels van een F-cultuur, op school en bij vrienden die van een G-cultuur. Ze leren schakelen tussen de twee, en maken er vaak een eigen mix van.
Een mixcultuur is een combinatie van kenmerken van een fijnmazige en een grofmazige cultuur, bijvoorbeeld bij jongeren die thuis andere regels volgen dan op school.
Pinto en Maslow
In hoofdstuk 3 (les 3) leerde je de behoeftenpiramide van Maslow, en de kritiek dat ze vooral past bij een individualistische cultuur. Pinto tekende een piramide voor een F-cultuur.
Bekijk de uitleg
- Hetzelfde: de basis. In beide modellen komen eerst de primaire behoeften, zoals eten, drinken en veiligheid.
- Anders: bij Maslow staat het individu bovenaan (zelfontplooiing: worden wie je bent). Bij Pinto staat de groep bovenaan: de familie en de gemeenschap tevreden stellen, en hun eer bewaren. Pinto heeft vier niveaus, Maslow vijf.
- Maslow was een Amerikaan, en schreef vanuit een individualistische G-cultuur: daar is zelfontplooiing het hoogste doel. Voor iemand uit een F-cultuur is "je eigen weg gaan" niet altijd het hoogste wat je kunt bereiken.
Een model is geen werkelijkheid
Pinto noemde de meeste West-Europese landen grofmazig, en veel Arabische en Aziatische landen fijnmazig. Wees daar voorzichtig mee:
- Binnen één land bestaan beide. Een klein dorp kan fijnmaziger zijn dan een grote stad; een religieuze gemeenschap fijnmaziger dan een groep studenten. Ook in België waren de meeste families vijftig jaar geleden een stuk fijnmaziger dan nu.
- Landen met dezelfde structuur verschillen onderling sterk: Japan en Marokko zijn allebei "fijnmazig", maar hebben heel andere regels.
- Mensen passen niet in één vakje: iedereen leeft met een mix van regels, en kiest zelf welke hij belangrijk vindt.
Wie het model gebruikt om over één persoon te oordelen ("jij komt uit een F-cultuur, dus jij mag vast niets"), maakt er een stereotype van (hoofdstuk 6). Het model is bedoeld om verschillen te begrijpen, bijvoorbeeld waarom twee mensen elkaar niet begrijpen, niet om mensen in een hokje te stoppen.
Oefenen
Bekijk de uitleg
- Fijnmazig: vaste regels voor elke situatie (de begroeting), en wat één persoon doet, valt terug op de groep (de scheiding).
- Grofmazig: je maakt zelf je keuzes (het blauwe haar), en er is weinig sociale controle (de buren). Merk de keerzijde op: weinig solidariteit.
- Mixcultuur: Youssef schakelt tussen de regels van thuis en die van school.
Klaar met de les?
Download al je antwoorden van deze pagina als PDF. De PDF kan je indienen via de uploadzone in Smartschool, als je leerkracht dat gevraagd heeft. Heb je een antwoord aangepast nadat je de uitleg had geopend, dan staan je eerste antwoord en elke aanpassing erin.