S&P 3HW - Hoofdstuk 13: Klaar voor de toets?

Wat moet je kunnen?

Bij elk leerdoel van dit hoofdstuk hoort hieronder één oefening. De voorbeelden zijn nieuw: zo zie je of je de leerstof ook echt kunt toepassen. Lukt een oefening niet, of was je niet zeker van je antwoord? Bekijk dan de les die erbij staat nog eens.

Oud worden

Leerdoel: vooroordelen over ouderen herkennen en weerleggen, en de vroege en de hoge ouderdom van elkaar onderscheiden. Herhaal: les 1.

Hoe zeker ben je van je antwoord?
Bekijk de uitleg

Het klopt niet voor alle ouderen: veel ouderen hebben veel vrije tijd voor hobby's, vrijwilligerswerk, reizen en familie, en zijn gemiddeld even gelukkig of gelukkiger dan drukke volwassenen. Iedere oudere is anders. In de vroege ouderdom (derde leeftijd, ongeveer 65 tot 75 à 80 jaar) zijn mensen meestal nog zelfstandig en actief. In de hoge ouderdom (vierde leeftijd, vanaf 75 à 80 jaar) hebben ze meer zorg en hulp nodig. Eenzaamheid komt vooral daar meer voor.

Het lichaam

Leerdoel: de lichamelijke achteruitgang beschrijven, en de negatieve vicieuze cirkel van bewegen uitleggen. Herhaal: les 2.

Hoe zeker ben je van je antwoord?
Bekijk de uitleg

Bijvoorbeeld: slechter zien en horen, ontkalking van de beenderen (osteoporose), minder spierkracht, artrose, een slechter evenwicht, een tragere reactie. De vicieuze cirkel: de spieren verzwakken, bewegen wordt zwaar, de oudere krijgt schrik om te vallen, beweegt minder, en de spieren verzwakken nog meer. Je doorbreekt hem door regelmatig en gevarieerd te bewegen, eventueel met hulp van een kinesitherapeut.

Dementie

Leerdoel: gewone ouderdomsvergeetachtigheid en dementie van elkaar onderscheiden, en de kenmerken van dementie herkennen. Herhaal: les 3.

Is dit gewone ouderdomsvergeetachtigheid, of een kenmerk van dementie?

  1. Opa weet even niet meer hoe de buurvrouw heet, maar een uur later schiet het hem te binnen.

  2. Oma vindt de weg naar huis niet meer, in de straat waar ze al vijftig jaar woont.

  3. Opa zet de melk in de wasmachine, en weet niet meer hoe hij koffie moet zetten.

  4. Oma vergeet soms waar ze haar bril gelegd heeft.

  5. Opa vraagt zijn kleindochter of zij de nieuwe verpleegster is.

Bekijk de uitleg

Bij ouderdomsvergeetachtigheid vergeet je details, en blijf je zelfstandig. Bij dementie gaat het geheugen blijvend achteruit, raakt iemand gedesoriënteerd (in tijd, ruimte of persoon) en lukken dagelijkse handelingen niet meer.

Gevoelens en Erikson

Leerdoel: het positiviteitseffect en de crisis van Erikson (integriteit of wanhoop) uitleggen en toepassen. Herhaal: les 4.

André (78) zegt: "Ik heb fouten gemaakt, zoals iedereen. Maar ik heb fijne kinderen, en ik heb van mijn werk gehouden. Nu geniet ik van mijn tuin en mijn kleinkinderen. Ik ben niet bang voor wat komt."

Hoe zeker ben je van je antwoord?
Bekijk de uitleg

André kijkt tevreden terug op zijn leven, aanvaardt dat hij ouder wordt, en is niet bang voor het einde: dat is integriteit. Je herkent ook het positiviteitseffect: hij let vooral op wat goed was en is (zijn kinderen, zijn tuin), meer dan op zijn fouten.

Twee culturen en samenhang

Leerdoel: ouder worden met een migratieachtergrond vergelijken met ouder worden in de westerse cultuur, en uitleggen hoe de ontwikkelingsgebieden elkaar beïnvloeden. Herhaal: les 4.

Hoe zeker ben je van je antwoord?
Bekijk de uitleg

In veel families met een migratieachtergrond zorgen de kinderen zelf voor hun ouders: als wederkerigheid en soms als religieuze plicht. Een woonzorgcentrum geldt dan als "je ouder dumpen". Haar kinderen leven meer volgens het westerse model, met twee banen en minder tijd: er is een kloof tussen de generaties. Haar socio-emotionele ontwikkeling (verdriet, zich in de steek gelaten voelen, misschien eenzaamheid) wordt beïnvloed door haar omgeving en haar cultuur. Als ze zich terugtrekt, kan dat ook haar lichamelijke en cognitieve gezondheid verslechteren.