Wat moet je kunnen?
- Uitleggen wat socialisatie is
- Enculturatie en acculturatie van elkaar onderscheiden
- Uitleggen wat een kind leert in de primaire socialisatie, en hoe het gezin daarbij helpt
Wat denk jij?
Bekijk enkele voorbeelden
- Bij de ene eet je met mes en vork, bij de andere met de handen of met stokjes.
- In het ene gezin geef je oma een kus, in het andere geef je een hand, of buig je even.
- Sommigen spreken thuis Nederlands, anderen Frans, Arabisch, Turks of Pools, of een mengeling.
Niemand is met die gewoonten geboren: je hebt ze geleerd. Dat leerproces heet socialisatie.
Socialisatie
Socialisatie is het leerproces waarin je de waarden, normen, tradities, gewoonten, kennis en vaardigheden leert die je nodig hebt om mee te doen in een samenleving.
Socialisatie begint bij je geboorte, en stopt eigenlijk nooit. Ook als volwassene leer je nog nieuwe regels: op een nieuw werk, in een nieuw land, als je zelf ouder wordt.
Socialisatie is ook cultuuroverdracht: zo geeft een samenleving door wat ze belangrijk vindt.
Enculturatie en acculturatie
- Enculturatie
- socialisatie binnen je eigen samenleving. Je leert de cultuur waarin je opgroeit. Bijvoorbeeld: een kind in Brussel leert dat je op 6 december Sinterklaas viert, of dat je op zondag bij oma gaat eten.
- Acculturatie
- je leert een nieuwe cultuur kennen als je al opgegroeid bent in een andere. Je past je (gedeeltelijk) aan, en neemt nieuwe gewoonten over. Bijvoorbeeld: een jongere die op zijn veertiende uit Syriƫ naar Belgiƫ komt, leert in de onthaalklas Nederlands, en hoe het er hier op school aan toegaat.
Acculturatie betekent niet dat je je eigen cultuur moet vergeten. Veel mensen leven met twee (of meer) culturen, en kiezen uit elk wat bij hen past. In Brussel is dat eerder de regel dan de uitzondering.
Primaire socialisatie
Primaire socialisatie is de socialisatie in de kinderjaren, meestal in het gezin. Een kind leert er de algemene vaardigheden en de eerste waarden en normen die het nodig heeft om mee te doen in de samenleving.
Wat leert een kind in de primaire socialisatie?
- Vaardigheden: praten (de taal van zijn omgeving), eten met een lepel of met mes en vork, zich aankleden, naar het toilet gaan.
- Waarden en normen: beleefd zijn ("wat zeg je dan?"), je handen wassen, respect voor ouderen, delen met je broer of zus.
Prentenboeken
Ook prentenboeken socialiseren. In hoofdstuk 5 zag je waarom voorlezen zo belangrijk is voor de taal van een peuter. Maar een verhaal leert ook wat goed en slecht is. In veel prentenboeken beleven dieren avonturen. Omdat ze zich gedragen als mensen, herkent een kind zichzelf erin, en leert het ongemerkt een heleboel waarden en normen.
Bekijk een voorbeeld
- Roodkapje: je praat niet met vreemden, en je blijft op het pad (veiligheid, gehoorzaamheid).
- De drie biggetjes: wie hard werkt en goed bouwt, is veilig (inzet, verantwoordelijkheid).
- Nijntje gaat naar school: je wacht op je beurt, je helpt de anderen (samenwerken, respect).
Zonder socialisatie
Wat gebeurt er als een kind die primaire socialisatie mist? In hoofdstuk 2 leerde je over Genie en over wolfskinderen: kinderen die zonder (veel) menselijk contact opgroeiden.
Genie werd tot haar dertiende opgesloten in een lege kamer, en bijna niemand sprak met haar. Toen ze gevonden werd, kon ze bijna niet praten. Ze kon niet goed kauwen, en liep onzeker. Ze spuwde waar ze stond, en liep op vreemden af om ze aan te raken.
Bekijk de uitleg
- Vaardigheden: praten, kauwen (vast eten leren eten), zelfzeker lopen.
- Normen: je spuwt niet zomaar; je raakt geen onbekenden aan.
Die vaardigheden en normen leer je in de primaire socialisatie, van de mensen rond je. Zonder hen leer je ze niet vanzelf: socialisatie is nodig om mee te kunnen doen in een samenleving.
Klaar met de les?
Download al je antwoorden van deze pagina als PDF. De PDF kan je indienen via de uploadzone in Smartschool, als je leerkracht dat gevraagd heeft. Heb je een antwoord aangepast nadat je de uitleg had geopend, dan staan je eerste antwoord en elke aanpassing erin.