Wat moet je kunnen?
- Kritiek geven op de onderzoeksmethode en de inhoud van de theorie van Kohlberg
- Uitleggen hoe hetzelfde gedrag bij verschillende fasen kan horen
- Een moreel dilemma bespreken met argumenten
Wat denk jij?
Bekijk de uitleg
Waarschijnlijk niet altijd. In een interview wil je graag een goede indruk maken, en geef je het antwoord waarvan je denkt dat het "goed" is. Dat heet sociaal wenselijk antwoorden. En wat je zegt dat je zou doen, is niet altijd wat je in het echt doet. Dat is een van de punten van kritiek op Kohlberg.
Kritiek op Kohlberg
De theorie van Kohlberg is bekend en wordt veel gebruikt, maar ze kreeg ook kritiek.
Over de onderzoeksmethode
- Kohlberg gebruikte interviews (hoofdstuk 1). Daarbij is er een risico op sociaal wenselijke antwoorden: mensen zeggen wat goed klinkt.
- Hij vroeg wat iemand zou doen in een verzonnen situatie. Maar wat je zegt, is niet altijd wat je doet.
- Er is weinig bewijs dat fase 6 echt bestaat: bijna niemand redeneert zo. Kohlberg liet de fase later zelf vallen bij het scoren van zijn interviews.
Over de inhoud
- De theorie is te rationeel: ze gaat over redeneren, en vergeet emoties zoals medelijden, schuld of liefde. Toch spelen die een grote rol als we beslissen wat goed is.
- Volgens Kohlberg doorloopt iedereen de fasen in een vaste volgorde. Uit onderzoek blijkt dat dat niet altijd zo is: mensen redeneren soms in verschillende fasen, afhankelijk van de situatie.
- Kohlberg onderzocht eerst alleen jongens en mannen. De Amerikaanse psychologe Carol Gilligan vond dat hij daardoor een belangrijk deel van de moraal miste: zorg voor anderen en relaties, niet alleen rechtvaardigheid en regels.
- De theorie is vooral westers: ze ziet je eigen principes (fase 6) als het hoogste. In andere culturen wegen de familie of de gemeenschap soms zwaarder. Die kritiek ken je ook bij Erikson.
Bekijk de uitleg
Kritiek op de methode gaat over hoe Kohlberg onderzocht: interviews, verzonnen situaties, weinig bewijs. Kritiek op de inhoud gaat over wat hij beweert: te rationeel, een vaste volgorde, te weinig aandacht voor zorg.
Hetzelfde gedrag, een andere fase
Bij Kohlberg telt niet wat je doet, maar waarom. Twee mensen kunnen hetzelfde doen, om heel verschillende redenen.
Vergelijk je uitleg
| Reden | Fase | Waarom? |
|---|---|---|
| Camera's | 1 | Ze wil straf vermijden. |
| Beloning | 2 | Het levert haar iets op. |
| Trotse ouders | 3 | Ze wil de goedkeuring van anderen. |
| De wet | 4 | Ze doet haar plicht, en volgt de regels van de samenleving. |
| Beter voor iedereen | 5 | Ze denkt aan het belang van iedereen: een afspraak die de samenleving beter maakt. |
Dilemma's in de klas
Je beste vriend heeft een toets gemaakt met een spiekbriefje. De leerkracht merkt het niet, maar ziet dat een andere leerling dezelfde fouten heeft. Die leerling krijgt een nul, voor spieken, terwijl hij niets gedaan heeft.
Bekijk enkele redeneringen
- "Ik zeg niets, anders is mijn vriend boos op mij." Dat gaat over de goedkeuring van anderen, en over de vriendschap: fase 3.
- "Ik zeg niets, want als ik verklik, word ik er zelf ook in betrokken en krijg ik problemen." Dat gaat over straf vermijden: fase 1.
- "Ik zeg het, want het is oneerlijk dat iemand gestraft wordt voor iets wat hij niet gedaan heeft." Dat gaat over rechtvaardigheid, een principe dat zwaarder weegt dan de vriendschap: fase 5 of 6.
- Volgens Gilligan kun je ook zoeken naar een oplossing die de relatie spaart: je vriend aanmoedigen om het zelf te zeggen.
Klaar met de les?
Download al je antwoorden van deze pagina als PDF. De PDF kan je indienen via de uploadzone in Smartschool, als je leerkracht dat gevraagd heeft. Heb je een antwoord aangepast nadat je de uitleg had geopend, dan staan je eerste antwoord en elke aanpassing erin.