Wat moet je kunnen?
- Ontwikkeling omschrijven en er een eigen voorbeeld van geven.
- Nature en nurture van elkaar onderscheiden, en groei en rijping uitleggen.
- De vier systemen van het bio-ecologisch model herkennen in voorbeelden.
- De vier opvoedingsstijlen omschrijven met warmte en controle, en ze herkennen in situaties.
- Een kritieke en een gevoelige periode van elkaar onderscheiden, met een voorbeeld.
- De ontwikkelingsfasen in de juiste volgorde noemen, en uitleggen waarom de leeftijdsgrenzen niet vastliggen.
- De drie ontwikkelingsgebieden en hun deelgebieden herkennen in voorbeelden.
Bij elk leerdoel van dit hoofdstuk hoort hieronder één oefening. De voorbeelden zijn nieuw: zo zie je of je de leerstof ook echt kunt toepassen. Lukt een oefening niet, of was je niet zeker van je antwoord? Bekijk dan de les die erbij staat nog eens.
Wat is ontwikkeling?
Leerdoel: ontwikkeling omschrijven en er een eigen voorbeeld van geven. Herhaal: les 1.
Bekijk de uitleg
Ontwikkeling is de manier waarop je gedrag doorheen je leven verandert: stap voor stap, meestal in een vaste volgorde, en vaak blijvend. Een voorbeeld: je kleine nichtje kon vorig jaar alleen "mama" zeggen, nu maakt ze zinnetjes van drie woorden. Of: je grootvader heeft na zijn pensioen leren werken met een tablet. Let op: ontwikkeling stopt niet als je volwassen bent. Een voorbeeld bij een oudere persoon is dus ook juist.
Nature en nurture
Leerdoel: nature en nurture van elkaar onderscheiden, en groei en rijping uitleggen. Herhaal: les 1.
Bekijk de uitleg
Groei en rijping horen allebei bij nature: wat je via je genen meekrijgt. Bij groei wordt je lichaam groter; bij rijping gaat het beter werken. Nurture is alles wat je leert van je omgeving: je familie, je school, je vrienden.
Het bio-ecologisch model
Leerdoel: de vier systemen van het bio-ecologisch model herkennen in voorbeelden. Herhaal: les 2.
Bekijk de uitleg
- Microsysteem: mensen en plaatsen waarmee je zelf rechtstreeks contact hebt.
- Mesosysteem: het contact tussen twee delen van je microsysteem.
- Exosysteem: een plaats of groep waar je zelf niet bij hoort, maar die jou toch raakt.
- Macrosysteem: de cultuur en de samenleving, met haar wetten, waarden en normen.
Opvoedingsstijlen
Leerdoel: de vier opvoedingsstijlen omschrijven met warmte en controle, en ze herkennen in situaties. Herhaal: les 3.
Bekijk de uitleg
| Stijl | Warmte | Controle |
|---|---|---|
| Ondersteunend | Veel | Veel |
| Autoritair | Weinig | Veel |
| Permissief | Veel | Weinig |
| Onverschillig | Weinig | Weinig |
Kritieke en gevoelige periodes
Leerdoel: een kritieke en een gevoelige periode van elkaar onderscheiden, met een voorbeeld. Herhaal: les 4.
Een kind dat doof geboren is, krijgt op zijn tweede een implantaat waarmee het kan horen. Het leert vlot spreken. Een ander kind krijgt zo'n implantaat pas op zijn tiende. Het leert ook spreken, maar veel moeizamer, en minder goed.
Bekijk de uitleg
Een gevoelige periode: het tweede kind leert nog spreken, maar moeilijker en minder goed. Bij een kritieke periode kan een vaardigheid alleen in die periode ontstaan: daarna lukt het niet meer (zoals inprenting bij ganzenkuikens). Bij een gevoelige periode gaat het in die periode het makkelijkst: later lukt het nog, maar met meer moeite. Bij mensen gaat het bijna altijd om gevoelige periodes.
Ontwikkelingsfasen
Leerdoel: de ontwikkelingsfasen in de juiste volgorde noemen, en uitleggen waarom de leeftijdsgrenzen niet vastliggen. Herhaal: les 4.
Bekijk de uitleg
De prenatale fase, de babytijd, de peutertijd, de kleutertijd, de kindertijd, de adolescentie, de jongvolwassenheid, de middenvolwassenheid en de late volwassenheid (ouderdom). Niet iedereen ontwikkelt zich in hetzelfde tempo. De ene peuter is al zindelijk, praat al veel en kan al even zonder zijn ouders; de andere heeft daar nog wat meer tijd voor nodig. De leeftijdsgrenzen zijn een gemiddelde, geen vaste regel.
Ontwikkelingsgebieden
Leerdoel: de drie ontwikkelingsgebieden en hun deelgebieden herkennen in voorbeelden. Herhaal: les 5.
Bekijk de uitleg
| Voorbeeld | Gebied | Deelgebied |
|---|---|---|
| De rammelaar | Fysiek | Fijne motoriek |
| De tafels | Cognitief | Geheugen (langetermijngeheugen) |
| Het vriendje troosten | Socio-emotioneel | Sociale ontwikkeling |
| De tiener die groeit | Fysiek | Lichaamsbouw |
| "Geef de bal aan papa" | Cognitief | Taal (passieve taal) |
| Oneerlijk vinden | Socio-emotioneel | Morele ontwikkeling |
Klaar met oefenen?
Download al je antwoorden van deze pagina als PDF. De PDF kan je indienen via de uploadzone in Smartschool, als je leerkracht dat gevraagd heeft. Heb je een antwoord aangepast nadat je de uitleg had geopend, dan staan je eerste antwoord en elke aanpassing erin.