S&P 3HW - Hoofdstuk 4: Klaar voor de toets?

Wat moet je kunnen?

Bij elk leerdoel van dit hoofdstuk hoort hieronder één oefening. De voorbeelden zijn nieuw: zo zie je of je de leerstof ook echt kunt toepassen. Lukt een oefening niet, of was je niet zeker van je antwoord? Bekijk dan de les die erbij staat nog eens.

Groeien

Leerdoel: een groeicurve lezen, en babyreflexen uitleggen met een voorbeeld. Herhaal: les 1.

Welke reflex lokt deze prikkel uit?

  1. Iets raakt de mond van de baby.

  2. Iets raakt de handpalm van de baby.

  3. De voetzolen van de baby raken de grond, terwijl iemand hem rechtop houdt.

Bekijk de uitleg

Een babyreflex is een automatische reactie op een prikkel: de baby hoeft ze niet te leren en kan ze niet tegenhouden. Op een groeicurve vergelijk je een baby vooral met zichzelf: volgt hij zijn eigen lijn?

Bewegen

Leerdoel: de richting en de stadia van de motorische ontwikkeling herkennen, en ze koppelen aan speelgoed. Herhaal: les 2.

In welk stadium zit deze baby?

  1. Hij volgt een rammelaar met zijn ogen, maar grijpt er nog niet naar.

  2. Hij reikt naar een knuffel, en rolt zich om om er beter bij te kunnen.

  3. Hij zit zonder steun op de grond, en speelt met twee blokken tegelijk.

  4. Hij trekt zich op aan de zetel, en pakt een rozijntje op met duim en wijsvinger.

  5. Hij wandelt zelfstandig van de zetel naar de tafel.

Bekijk de uitleg

De grove motoriek ontwikkelt zich van het hoofd naar de benen, de fijne motoriek van de romp naar de vingertoppen. Daarom komen de stadia altijd in dezelfde volgorde: kijken, grijpen, zitten, kruipen, lopen.

Piaget: schema's en adaptatie

Leerdoel: schema, adaptatie, assimilatie en accommodatie uitleggen aan de hand van een situatie. Herhaal: les 3.

Is dit assimilatie of accommodatie?

  1. Een peuter noemt elke vogel "eend", ook een duif in het park.

  2. Een kleuter leert dat een walvis geen vis is, al zwemt hij in de zee.

  3. Een baby die aan de borst drinkt, leert zuigen aan een fles met een andere vorm.

  4. Een kind dat kan fietsen, fietst zonder problemen op de fiets van een vriendje.

Bekijk de uitleg

Bij assimilatie gebruikt het kind een bestaand schema in een nieuwe situatie. Bij accommodatie klopt het schema niet meer, en past het kind het aan.

De sensomotorische fase

Leerdoel: de stappen van de sensomotorische fase herkennen, objectpermanentie uitleggen, en twee kritieken op Piaget geven. Herhaal: les 4.

Hoe zeker ben je van je antwoord?
Bekijk de uitleg

Hij zit in de stap intentioneel handelen (8 – 12 maanden): hij trekt het dekentje weg om de speen te pakken. Hij toont objectpermanentie: hij weet dat de speen blijft bestaan, ook al ziet hij ze niet. Kritieken: Piaget baseerde zich op te weinig kinderen (onder wie zijn eigen kinderen); en volgens het onderzoek van Baillargeon en DeVos hebben baby's al veel vroeger objectpermanentie dan Piaget dacht.

Erikson

Leerdoel: de crisis van Erikson voor de babytijd (vertrouwen of wantrouwen) uitleggen met voorbeelden. Herhaal: les 5.

Hoe zeker ben je van je antwoord?
Bekijk de uitleg

De crisis van de babytijd is vertrouwen tegenover wantrouwen. Vertrouwen groeit als er telkens liefdevol en voorspelbaar gereageerd wordt: de baby huilt en wordt getroost. Wantrouwen groeit als reacties uitblijven of onvoorspelbaar zijn: soms komt er iemand, soms niet.

Hechting

Leerdoel: de fasen van hechting herkennen, en uitleggen wat sensitieve responsiviteit is. Herhaal: les 6.

Welk begrip uit de les past bij deze situatie?

  1. Een baby van 7 weken lacht naar zijn grote broer terwijl hij naar zijn gezicht kijkt.

  2. Een baby van 8 maanden begint te huilen als de buurvrouw hem wil vastpakken.

  3. Een baby van 9 maanden huilt hard als mama hem achterlaat bij de onthaalmoeder.

  4. Mama merkt dat haar baby honger heeft aan hoe hij met zijn mondje beweegt, en geeft hem meteen eten.

Bekijk de uitleg

Sensitieve responsiviteit: aandacht hebben voor de signalen van het kind (sensitiviteit), en er gepast op reageren (responsiviteit). Vreemdenangst en scheidingsangst rond 8 maanden tonen dat de baby zich gehecht heeft aan vaste personen.

Hechtingsstijlen

Leerdoel: de hechtingsstijlen herkennen, en uitleggen hoe een hechtingsstoornis kan ontstaan. Herhaal: les 6.

Welke hechtingsstijl past bij dit gedrag in de vreemde-situatietest?

  1. Het kind is getroost zodra de ouder terug is, en speelt verder.

  2. Het kind toont geen emotie, zowel bij het vertrek als bij de terugkomst van de ouder.

  3. Het kind wil bij de ouder zijn, maar is boos en laat zich niet troosten.

  4. Het kind reageert verward: het loopt naar de ouder toe en draait zich dan plots om.

Bekijk de uitleg

Een veilige hechting groeit bij ouders die liefdevol en voorspelbaar reageren. Een hechtingsstoornis kan ontstaan bij verwaarlozing, mishandeling of heel vaak wisselende verzorgers: het kind voelt zich bij niemand veilig.