Wat moet je kunnen?
- [object Object]
- Dubbele, onduidelijke en suggestieve vragen herkennen en verbeteren
- Uitleggen wat een steekproef is, en waarom ze representatief en anoniem moet zijn
Wat denk jij?
Een leerling wil weten hoeveel tijd zijn klasgenoten op sociale media doorbrengen. Hij vraagt: "Zit jij ook veel te veel op TikTok en Instagram?"
Bekijk de uitleg
De vraag is suggestief: "ook" en "veel te veel" duwen je naar een antwoord. Ze is ook onduidelijk (wat is "veel"?), en ze vraagt naar twee apps tegelijk. Beter: "Hoeveel tijd zat je gisteren op TikTok?" met als antwoorden "minder dan 1 uur", "1 tot 2 uur", "2 tot 3 uur", "meer dan 3 uur". Zo'n vraag leer je in deze les opstellen.
Waarom een enquête?
In hoofdstuk 1 leerde je dat een enquête een vragenlijst is met meestal gesloten vragen, die veel mensen invullen.
- Voordelen: je verzamelt snel veel gegevens, en je kunt ze makkelijk verwerken en vergelijken. Je kunt ook verbanden zoeken: zitten jongens anders op sociale media dan meisjes?
- Nadelen: je gaat niet in de diepte (je kunt niet doorvragen), het is moeilijk om duidelijke vragen te stellen, en niet iedereen wil meewerken. Bij gevoelige vragen geven mensen ook vaak een sociaal wenselijk antwoord: wat goed klinkt, niet wat waar is (hoofdstuk 10).
Soorten vragen
Een enquête bestaat vooral uit gesloten vragen: vragen met vaste antwoordmogelijkheden. Zo kun je de antwoorden tellen.
| Soort vraag | Voorbeeld |
|---|---|
| Filtervraag: aan het begin, om de groep op te delen | In welk jaar zit je? 1ste, 2de, 3de, 4de, 5de, 6de jaar |
| Meerkeuzevraag: één (of meer) antwoorden kiezen | Welke app gebruik je het meest? TikTok, Instagram, Snapchat, YouTube, WhatsApp, een andere |
| Schaalvraag: hoe sterk je akkoord bent, of hoe vaak iets gebeurt | "Ik vergelijk mezelf met wat ik op sociale media zie." Nooit, soms, vaak, altijd |
| Rangschikkingsvraag: in volgorde zetten | Zet in volgorde, van belangrijkst naar minst belangrijk: vrienden, ouders, school, sociale media |
Met de filtervraag kun je later subgroepen vergelijken: antwoorden de leerlingen van het 1ste jaar anders dan die van het 6de?
Let bij een meerkeuzevraag op twee dingen:
- de antwoorden overlappen niet: niet "1 tot 2 uur" en "2 tot 3 uur", maar "1 uur tot minder dan 2 uur" en "2 uur tot minder dan 3 uur";
- elk mogelijk antwoord heeft een plaats. Zet er desnoods "een andere" of "weet ik niet" bij.
Een enkele open vraag mag, bijvoorbeeld helemaal aan het einde ("Wil je nog iets kwijt?"), maar die is moeilijk te verwerken.
Drie fouten
- Dubbele vraag
- je vraagt twee dingen tegelijk, dus je weet niet waarop iemand antwoordt. "Vind je TikTok leuk en leerrijk?" Beter: twee vragen.
- Onduidelijke vraag
- een woord kan verschillende dingen betekenen. "Gebruik je je gsm veel?" Wat is veel? Beter: "Hoeveel uur gebruikte je je gsm gisteren?"
- Suggestieve vraag
- de vraag duwt naar een bepaald antwoord. "Vind je ook dat influencers een slecht voorbeeld zijn?" Beter: "Wat vind je van influencers als voorbeeld?" met een schaal van "heel slecht" tot "heel goed".
Vergelijk je verbetering
| Vraag | Fout | Een betere vraag |
|---|---|---|
| Speel je vaak games? | Onduidelijk | Hoeveel uur speelde je vorige week games? |
| Influencers volgen en kopen | Dubbel | Volg je influencers? Heb je al eens iets gekocht omdat een influencer het aanraadde? |
| Toch ook verslavend? | Suggestief | "Sociale media zijn verslavend." Helemaal oneens, oneens, eens, helemaal eens |
| YouTube en Netflix | Dubbel | Twee aparte vragen. |
| Ook terecht verbiedt? | Suggestief | Wat vind je van het gsm-verbod op school? Heel slecht tot heel goed |
Wie vraag je?
Je kunt zelden iedereen bevragen. Daarom kies je een steekproef: een kleinere groep die de enquête invult, de respondenten.
Wil je iets zeggen over de hele groep, dan moet je steekproef representatief zijn: ze lijkt op de hele groep, bijvoorbeeld in geslacht, leeftijd of studierichting. Hoe groter de steekproef, hoe zekerder je besluiten.
Maak je enquête anoniem: vraag geen namen. Zo krijg je minder sociaal wenselijke antwoorden.
Bekijk de uitleg
Nee. Je klas is maar één leeftijd en één studierichting, en je klasgenoten denken misschien hetzelfde. Beter: bevraag leerlingen uit alle jaren en verschillende studierichtingen, jongens en meisjes, en ongeveer in dezelfde verhouding als op school. En bevraag er meer: hoe meer, hoe zekerder.
Verwerken
Met een online tool, zoals Microsoft Forms (dat je via Smartschool kunt gebruiken) of Google Forms, maak je de enquête, deel je een link of QR-code, en telt het programma de antwoorden voor je. Per vraag krijg je een tabel of een grafiek. Met een filter kun je subgroepen vergelijken, bijvoorbeeld het 1ste en het 6de jaar.
Schrijf bij elke grafiek in één of twee zinnen wat je ziet, en wees voorzichtig met je besluiten: een kleine steekproef zegt niet alles.
Onderzoeksopdracht: sociale media en wat je ervan leert
In les 4 leerde je dat ook de media ons socialiseren: tertiaire socialisatie. Hoe zit dat bij jongeren op jouw school? Je onderzoekt het met een enquête, in een groepje van drie.
- Onderzoeksvraag: kies samen een vraag, bijvoorbeeld: "Welke waarden en normen leren leerlingen van onze school via sociale media?" of "Vergelijken jongeren zichzelf met wat ze op sociale media zien?"
- Vragen: schrijf 6 tot 8 vragen, met minstens één filtervraag, één meerkeuzevraag en één schaalvraag. Geen namen.
- Nakijken: laat een ander groepje je vragen controleren op de drie fouten. Verbeter ze.
- Afnemen: zet je enquête in Microsoft Forms, en laat ze invullen door minstens 20 leerlingen uit andere klassen. Let op een representatieve steekproef.
- Verwerken: maak bij elke vraag een grafiek, schrijf erbij wat je ziet, en beantwoord je onderzoeksvraag in een besluit van 5 à 8 zinnen. Gebruik de begrippen uit dit hoofdstuk.
De opdracht staat ook bij de taken op de hoofdstukpagina: een versie om in te typen, en een versie om af te drukken.
| Je wordt beoordeeld op (20 punten) | |
|---|---|
| Onderzoeksvraag | Duidelijk, en past bij tertiaire socialisatie |
| Vragen | Verschillende soorten, geen dubbele, onduidelijke of suggestieve vragen |
| Steekproef | Minstens 20 respondenten, zo representatief mogelijk, anoniem |
| Verwerking | Een grafiek per vraag, met een zin uitleg |
| Besluit | Beantwoordt de onderzoeksvraag, met begrippen uit het hoofdstuk, en voorzichtig geformuleerd |
Klaar met de les?
Download al je antwoorden van deze pagina als PDF. De PDF kan je indienen via de uploadzone in Smartschool, als je leerkracht dat gevraagd heeft. Heb je een antwoord aangepast nadat je de uitleg had geopend, dan staan je eerste antwoord en elke aanpassing erin.