S&P 3HW - Hoofdstuk 14: Klaar voor de toets?

Wat moet je kunnen?

Bij elk leerdoel van dit hoofdstuk hoort hieronder één oefening. De voorbeelden zijn nieuw: zo zie je of je de leerstof ook echt kunt toepassen. Lukt een oefening niet, of was je niet zeker van je antwoord? Bekijk dan de les die erbij staat nog eens.

Persoonlijkheid en temperament

Leerdoel: persoonlijkheid en temperament uitleggen, en van elkaar onderscheiden. Herhaal: les 1.

Bekijk de uitleg

Je persoonlijkheid is het geheel van je unieke innerlijke en uiterlijke kenmerken, waardoor je je in verschillende situaties en door de jaren heen op een gelijkaardige manier gedraagt. Uniek: van niemand anders. Stabiel: het verandert niet van dag tot dag (al ligt het niet levenslang vast). Je temperament is het aangeboren deel van je persoonlijkheid: hoe je emotioneel op prikkels reageert. Je ziet het al bij baby's. Persoonlijkheid is breder, en ook aangeleerd.

Zelfbeeld

Leerdoel: de twee componenten van het zelfbeeld uitleggen, soorten zelfbeeld herkennen, en de factoren die het zelfbeeld beïnvloeden. Herhaal: les 2.

Sinds ze naar een nieuwe school ging, zegt Ines (14): "Ik ben gewoon niet goed genoeg. De anderen zijn allemaal mooier en slimmer." Ze volgt veel influencers, en haar moeder controleert alles wat ze doet.

Bekijk de uitleg

Zelfkennis (wat je over jezelf weet) en zelfwaardering (hoe je jezelf beoordeelt). Ines heeft een laag zelfbeeld. Factoren: leeftijd (adolescentie), sociale vergelijking (de nieuwe klas, influencers), media, en haar opvoeding (een controlerende, overbeschermende moeder).

Identiteit

Leerdoel: het verschil tussen identiteit en persoonlijkheid uitleggen, en de vier soorten identiteit van Cheek herkennen. Herhaal: les 3.

Welke soort identiteit is dit?

  1. "Ik ben de petekind van tante Rosa."

  2. "Ik ben vegetariër uit overtuiging."

  3. "Ik ben lid van de scouts."

  4. "Ik ben jobstudent in de supermarkt."

Bekijk de uitleg

Persoonlijk: een kenmerk of overtuiging van jezelf. Sociaal: een rol in de samenleving. Collectief: een groep. Relationeel: een band met iemand. Het verschil met persoonlijkheid: je persoonlijkheid is wie je vanbinnen bent; je identiteit is hoe je jezelf definieert, in interactie met anderen, en die verandert je hele leven.

De Big Five

Leerdoel: de vijf dimensies van de Big Five uitleggen en herkennen in gedrag. Herhaal: les 4.

Bij welke dimensie hoort dit gedrag het duidelijkst?

  1. Jens is op elk feest de laatste die naar huis gaat, en kent iedereen.

  2. Lara wil volgend jaar een maand in een land waar ze de taal niet spreekt.

  3. Bram vergeet zijn huiswerk, zijn sleutels en zijn sportzak.

  4. Na een slechte toets blijft Zoë rustig: "Volgende keer beter."

  5. Amira troost altijd wie verdriet heeft.

Bekijk de uitleg

De vijf dimensies: extraversie – introversie, vriendelijkheid – afstandelijkheid, zorgvuldigheid – onzorgvuldigheid, emotionele stabiliteit – neuroticisme, openheid – geslotenheid.

Nature en nurture

Leerdoel: de invloed van nature en nurture op persoonlijkheid uitleggen met onderzoek, en het model van Bateson toepassen op jezelf. Herhaal: les 5.

Bekijk de uitleg

Eeneiige tweelingen hebben dezelfde genen. Groeien ze apart op, dan komen de verschillen tussen hen door de omgeving (nurture), en wijst wat ze gemeen hebben op de genen (nature). Gemiddeld komt ongeveer de helft van de verschillen tussen mensen door de genen, en de helft door de omgeving. Bateson: omgeving, gedrag, vaardigheden, overtuigingen en waarden, identiteit, zingeving. Een verandering op een hoger niveau verandert altijd de lagere niveaus.