Wat moet je kunnen?
- De vier fasen in het samenspel in de juiste volgorde noemen, en herkennen in voorbeelden
- Voorbeelden geven van sociale vaardigheden die een kleuter leert
- Uitleggen hoe een kleuter met doe-alsofspel sociale vaardigheden oefent
Wat denk jij?
Bekijk de uitleg
Niet echt. Ze spelen naast elkaar, met hetzelfde materiaal, en kijken af en toe wat de ander doet. Maar ze maken geen afspraken en spelen geen gezamenlijk spel. Dat heet parallel spel: een typische stap op weg naar echt samenspelen.
Sociale vaardigheden
Een sociale vaardigheid is een vaardigheid om met anderen om te gaan en met hen te communiceren.
Op de kleuterschool leert een kind stap voor stap om samen met andere kinderen te zijn. Het leert:
- zijn beurt afwachten;
- speelgoed delen;
- beleefd zijn: goeiedag zeggen, dankjewel zeggen;
- ruzies oplossen, eerst met hulp van de juf, later steeds meer zelf.
Kleuters leren dat vooral door voorbeelden: ze kijken hoe hun ouders, hun juf en oudere kinderen het doen, en doen het na.
Vier fasen in het samenspel
Samen leren spelen gaat in vier fasen.
- Solitair spel
- het kind speelt alleen. Een ander kind is hoogstens een interessant voorwerp om naar te kijken. Typisch voor baby's en jonge peuters.
- Parallel spel
- kinderen spelen naast elkaar, met hetzelfde materiaal. Ze kijken naar elkaar en doen elkaar na, maar spelen niet echt samen. Typisch voor oudere peuters.
- Samenspel met één kind
- de jonge kleuter speelt samen met één ander kind. Dat gebeurt eerder toevallig: het spel is belangrijker dan het vriendje.
- Samenspel in groep
- oudere kleuters spelen in groep. Ze maken afspraken, volgen regels (zoals bij tikkertje), en hebben eerste, vaste vriendschappen.
Doe-alsofspel
Bij doe-alsofspel doen kinderen alsof ze iemand anders zijn, of alsof een voorwerp iets anders is.
Kleuters spelen winkeltje, schooltje, dokter, of mama en papa. Daarbij oefenen ze meer dan hun fantasie. Ze spelen de rol van een volwassene, en oefenen zo de regels en gewoontes van de volwassen wereld:
- zorgen voor iemand (de pop eten geven, de zieke knuffel verzorgen);
- straffen en belonen ("Jij moet in de hoek staan!", "Goed gedaan, je krijgt een sticker");
- beleefdheidsregels ("Goeiedag mevrouw, wat mag het zijn?");
- geld en koopwaar uitwisselen in het winkeltje.
Zo leert een kleuter al spelend hoe het er in zijn samenleving aan toegaat: welke waarden en normen er gelden, en wat volwassenen van elkaar verwachten.
Op de speelplaats met Simon
Bekijk de uitleg
Zakdoek leggen is samenspel in groep: een groepje kinderen speelt samen, met regels. Volgens Peter Adriaenssens zijn het er nog maar één of twee. Met zulke spelletjes oefenen kleuters voor een gezelschapsspel, waarin je zes of zeven regels tegelijk moet volgen.
Sociale vaardigheden:
- regels volgen en je beurt afwachten bij zakdoek leggen;
- ruzies oplossen: als een kind een ander pijn doet, praat de juf kort met hem over wat er gebeurde, en sluit ze positief af: "Jij kan dat, ik weet dat je het kan." Leren om je onder controle te houden, duurt jaren;
- vriendjes maken: de speelplaats is volgens de video "een ideaal laboratorium" om spelletjes uit te vinden en vriendjes te maken.
Oefenen
Bekijk de uitleg
Solitair spel: alleen. Parallel spel: naast elkaar, elkaar nadoen, maar niet echt samen. Samenspel met één kind: samen, maar het spel is belangrijker dan wie meespeelt. Samenspel in groep: afspraken en regels.
Bekijk een voorbeeld
- Beleefd zijn: "Goeiedag mevrouw, mag ik een brood, alstublieft?"
- Je beurt afwachten: Noah wacht tot Mila de vorige klant heeft geholpen.
- Geld en koopwaar uitwisselen: Noah betaalt, Mila geeft wisselgeld.
- Afspraken maken en ruzies oplossen: wie mag winkelier zijn, en wanneer wisselen ze?
Bekijk de uitleg
Assimilatie: Ayla bouwt eerst verder zoals ze gewend is, met haar bestaande schema "zo bouw je een toren". Accommodatie: omdat Jonas iets anders wil, past Ayla haar schema aan: ze bouwt verder met alleen rode blokken. Ze leert zo dat samen spelen ook betekent dat je je aanpast aan een ander.
Klaar met de les?
Download al je antwoorden van deze pagina als PDF. De PDF kan je indienen via de uploadzone in Smartschool, als je leerkracht dat gevraagd heeft. Heb je een antwoord aangepast nadat je de uitleg had geopend, dan staan je eerste antwoord en elke aanpassing erin.