S&P 3HW - H6 les 4: Samen spelen

Wat moet je kunnen?

Wat denk jij?

Hoe zeker ben je van je antwoord?
Bekijk de uitleg

Niet echt. Ze spelen naast elkaar, met hetzelfde materiaal, en kijken af en toe wat de ander doet. Maar ze maken geen afspraken en spelen geen gezamenlijk spel. Dat heet parallel spel: een typische stap op weg naar echt samenspelen.

Sociale vaardigheden

Een sociale vaardigheid is een vaardigheid om met anderen om te gaan en met hen te communiceren.

Op de kleuterschool leert een kind stap voor stap om samen met andere kinderen te zijn. Het leert:

Kleuters leren dat vooral door voorbeelden: ze kijken hoe hun ouders, hun juf en oudere kinderen het doen, en doen het na.

Vier fasen in het samenspel

Samen leren spelen gaat in vier fasen.

Vier tekeningetjes na elkaar. 1, solitair spel: één kind speelt alleen met een blok. 2, parallel spel: twee kinderen zitten naast elkaar, elk met een eigen toren. 3, samenspel met één kind: twee kinderen bouwen samen één toren. 4, samenspel in groep: vier kinderen staan naast elkaar en spelen samen een spel.
Schema: gemaakt door Claude (Anthropic)
Solitair spel
het kind speelt alleen. Een ander kind is hoogstens een interessant voorwerp om naar te kijken. Typisch voor baby's en jonge peuters.
Parallel spel
kinderen spelen naast elkaar, met hetzelfde materiaal. Ze kijken naar elkaar en doen elkaar na, maar spelen niet echt samen. Typisch voor oudere peuters.
Samenspel met één kind
de jonge kleuter speelt samen met één ander kind. Dat gebeurt eerder toevallig: het spel is belangrijker dan het vriendje.
Samenspel in groep
oudere kleuters spelen in groep. Ze maken afspraken, volgen regels (zoals bij tikkertje), en hebben eerste, vaste vriendschappen.

Doe-alsofspel

Bij doe-alsofspel doen kinderen alsof ze iemand anders zijn, of alsof een voorwerp iets anders is.

Kleuters spelen winkeltje, schooltje, dokter, of mama en papa. Daarbij oefenen ze meer dan hun fantasie. Ze spelen de rol van een volwassene, en oefenen zo de regels en gewoontes van de volwassen wereld:

Zo leert een kleuter al spelend hoe het er in zijn samenleving aan toegaat: welke waarden en normen er gelden, en wat volwassenen van elkaar verwachten.

Op de speelplaats met Simon

Speel de video af (YouTube)
Klasse. (2011, 12 oktober). Groei! 1: 4 jaar [Video]. YouTube.
Hoe zeker ben je van je antwoord?
Bekijk de uitleg

Zakdoek leggen is samenspel in groep: een groepje kinderen speelt samen, met regels. Volgens Peter Adriaenssens zijn het er nog maar één of twee. Met zulke spelletjes oefenen kleuters voor een gezelschapsspel, waarin je zes of zeven regels tegelijk moet volgen.

Sociale vaardigheden:

  • regels volgen en je beurt afwachten bij zakdoek leggen;
  • ruzies oplossen: als een kind een ander pijn doet, praat de juf kort met hem over wat er gebeurde, en sluit ze positief af: "Jij kan dat, ik weet dat je het kan." Leren om je onder controle te houden, duurt jaren;
  • vriendjes maken: de speelplaats is volgens de video "een ideaal laboratorium" om spelletjes uit te vinden en vriendjes te maken.

Oefenen

Welke fase in het samenspel herken je?

  1. Baby Lou zit op een dekentje, en speelt met haar rammelaar. Naast haar kruipt een ander kindje voorbij.

  2. Twee peuters rijden allebei met een autootje over de vloer, naast elkaar. Als de ene "vroem" roept, doet de andere het na.

  3. Ilias (3 jaar) wil met de blokken bouwen. Hij gaat naast Yara zitten, en ze bouwen samen een toren.

  4. Vijf kleuters spelen verstoppertje. Ze spreken af wie zoekt, en tot hoeveel die moet tellen.

Bekijk de uitleg

Solitair spel: alleen. Parallel spel: naast elkaar, elkaar nadoen, maar niet echt samen. Samenspel met één kind: samen, maar het spel is belangrijker dan wie meespeelt. Samenspel in groep: afspraken en regels.

Bekijk een voorbeeld
  • Beleefd zijn: "Goeiedag mevrouw, mag ik een brood, alstublieft?"
  • Je beurt afwachten: Noah wacht tot Mila de vorige klant heeft geholpen.
  • Geld en koopwaar uitwisselen: Noah betaalt, Mila geeft wisselgeld.
  • Afspraken maken en ruzies oplossen: wie mag winkelier zijn, en wanneer wisselen ze?
Bekijk de uitleg

Assimilatie: Ayla bouwt eerst verder zoals ze gewend is, met haar bestaande schema "zo bouw je een toren". Accommodatie: omdat Jonas iets anders wil, past Ayla haar schema aan: ze bouwt verder met alleen rode blokken. Ze leert zo dat samen spelen ook betekent dat je je aanpast aan een ander.