Wat moet je kunnen?
- Een prentenboek kiezen dat past bij kleuters, en het voorlezen voorbereiden
- Een observatieplan maken, en tijdens het voorlezen observeren met een observatieblad
- Een observatieverslag schrijven met observaties, interpretaties en een conclusie
Op bezoek in de kleuterklas
Tijdens de voorleesweek gaan we op bezoek in een kleuterklas. Je werkt per duo, met een klein groepje kleuters:
- de ene leest voor: dat is een participerende observatie, want je doet zelf mee;
- de andere kijkt toe en noteert: een niet-participerende observatie;
- daarna wissel je van rol, met een ander boek.
Je gebruikt wat je leerde in hoofdstuk 5 over voorlezen en in les 5 over observeren. Kleuters zijn drie tot zes jaar: een stuk ouder dan de peuters uit hoofdstuk 5. In de vorige lessen leerde je hoe kleuters bewegen, denken en spelen. Nu ga je kijken of je dat ook in het echt herkent.
Stap 1: kies een prentenboek
Een boek voor kleuters mag al iets meer dan een peuterboekje (hoofdstuk 5):
- een langer verhaal, met een begin, een probleem en een oplossing;
- fantasie mag: kleuters houden van dieren die praten, draken en kabouters. Kies voor de jongste kleuters toch geen al te spannend verhaal: voor hen lopen fantasie en werkelijkheid nog door elkaar: dat is magisch denken (les 3);
- grote, duidelijke prenten, zodat het hele groepje kan meekijken.
Kind en Gezin geeft deze tips om voor te lezen aan kleuters:
- laat de kleuters reageren en vragen stellen, en praat erover;
- stel zelf vragen: "Wat denk je dat er nu gebeurt?", "Hoe voelt de beer zich?";
- laat de kleuters het verhaal achteraf navertellen: dat helpt hun geheugen en hun begrip.
Oefen thuis: lees je boek een paar keer hardop voor, met stemmetjes en pauzes. Bedenk vooraf drie vragen die je wilt stellen.
Stap 2: maak je observatieplan
Kies samen met je duopartner een observatievraag, bijvoorbeeld:
- Welke motorische, cognitieve en socio-emotionele vaardigheden tonen de kleuters tijdens het voorlezen?
- Hoe praten de kleuters tijdens het voorlezen? Gebruiken ze al lange zinnen, en wat is anders dan bij een peuter (hoofdstuk 5)?
- Zie je magisch denken of waaromvragen bij de kleuters (les 3)?
- Hoe gaan de kleuters met elkaar om: reageren ze op elkaar, wachten ze op hun beurt (les 4)?
- Gebruikt de voorlezer de voorleestips?
Stap 3: observeer met het observatieblad
Neem het observatieblad mee (zie hieronder, of op papier). Noteer tijdens het voorlezen alleen wat je ziet en hoort. Je interpretaties schrijf je achteraf.
| Waarop let je? | Wat zie of hoor je? (observatie) | Wat betekent het, denk je? (interpretatie) |
|---|---|---|
| Motoriek: slaan de kleuters bladzijden om, wijzen ze dingen aan, bewegen ze mee? | ||
| Cognitief: beantwoorden ze vragen, benoemen ze dingen, stellen ze waaromvragen, fantaseren ze mee? | ||
| Sociaal: wachten ze op hun beurt, reageren ze op elkaar, op de voorlezer? | ||
| Emotioneel: tonen of benoemen ze gevoelens (schrik, plezier, verdriet)? | ||
| De voorlezer: stelt hij vragen, laat hij aanwijzen, gebruikt hij stemmetjes, laat hij de kleuters reageren? |
Respect voor de kleuters: je noteert geen namen (schrijf "kleuter 1", "kleuter 2"), en je neemt geen foto's of filmpjes.
Stap 4: schrijf je verslag
Schrijf na het bezoek een kort observatieverslag:
- je observatievraag;
- je observaties: wat zag en hoorde je? Gebruik waarneembare zinnen, geen vage woorden;
- je interpretaties: wat betekent het, denk je? Gebruik woorden als "lijkt", "waarschijnlijk", "misschien";
- je conclusie: het antwoord op je observatievraag;
- wat je herkende uit de lessen: welke begrippen uit dit hoofdstuk (en de vorige) zag je in het echt? Wat kunnen kleuters al meer dan peuters?
Bewaar je verslag: in de lessen over Erikson en over tekenen kun je erop terugkomen.
Bekijk een voorbeeld
"Een kleuter vertelde een heel verhaal over zijn eigen hond, in lange zinnen. Een peuter zegt nog tweewoordzinnen of korte meerwoordzinnen: de taal van een kleuter is al veel verder." "Een kleuter sloeg zelf de bladzijden om, heel voorzichtig, één voor één. Zijn fijne motoriek is beter dan die van een peuter." "Toen ik vroeg wat de beer zou doen, riepen drie kleuters door elkaar. Ze moeten nog leren hun beurt afwachten: hun sociale vaardigheden groeien nog." "Een kleuter vroeg waarom de beer geen jas aanhad, en daarna waarom het buiten koud was. Dat zijn echte waaromvragen."
Klaar met de les?
Download al je antwoorden van deze pagina als PDF. De PDF kan je indienen via de uploadzone in Smartschool, als je leerkracht dat gevraagd heeft. Heb je een antwoord aangepast nadat je de uitleg had geopend, dan staan je eerste antwoord en elke aanpassing erin.