S&P 3HW - H9 les 1: Puberteit en adolescentie

Wat moet je kunnen?

Wat denk jij?

"Onze jeugd houdt van luxe, heeft slechte manieren, minacht het gezag en heeft geen respect voor ouderen. Jongeren staan niet meer recht als een oudere binnenkomt. Ze spreken hun ouders tegen, en tiranniseren hun leraren."

Hoe zeker ben je van je antwoord?
Bekijk de uitleg

Dit citaat wordt vaak toegeschreven aan de Griekse filosoof Socrates (5de eeuw voor Christus). Waarschijnlijk zei hij het niet letterlijk zo: de zinnen komen uit een studie uit 1907 die samenvatte hoe Griekse schrijvers over jongeren klaagden. Maar dat klagen is echt heel oud. Elke generatie vindt dat "de jeugd van tegenwoordig" slechter is dan vroeger. In deze les en in les 6 kijk je of dat beeld klopt.

Puberteit en adolescentie

In het dagelijks leven gebruiken mensen de woorden door elkaar. Psychologen maken een onderscheid.

Puberteit Adolescentie
Wat? Het eerste deel van de tienertijd, waarin vooral het lichaam verandert De hele periode tussen kind en volwassene, met veranderingen op alle gebieden: fysiek, cognitief en socio-emotioneel
Begint Bij de eerste lichamelijke veranderingen, rond 10 à 13 jaar Ook bij de eerste lichamelijke veranderingen
Eindigt Als je geslachtsrijp bent: je kunt kinderen krijgen Als je de verantwoordelijkheden van een volwassene opneemt: tussen 18 en 25 jaar
Voorbeeld Puistjes, een lagere stem, de eerste menstruatie Je losmaken van je ouders, je eerste lief, nadenken over wie je bent

Langer dan vroeger

De puberteit begint vandaag gemiddeld vroeger dan honderd jaar geleden. Kinderen eten beter en zijn gezonder, en dat versnelt de groei. De adolescentie eindigt later. Veel jongeren studeren langer, en een eigen woning is duur. Daardoor blijven ze langer thuis wonen, en worden ze later financieel onafhankelijk. In hoofdstuk 2 zag je al dat de grenzen van een ontwikkelingsfase niet vastliggen.

Adolescentie in andere culturen

Hoe lang de adolescentie duurt, hangt af van de cultuur.

Bij de Sateré-Mawé, een volk in het Amazonewoud in Brazilië, steken jongens hun handen in handschoenen vol kogelmieren, waarvan de beet enorm pijn doet. Wie dat volhoudt, toont dat hij volwassen is.

Speel de video af (YouTube)
Hamish & Andy. (2014, 5 augustus). Worst Pain Known To Man [Video]. YouTube.
Bekijk enkele voorbeelden
  • Het lentefeest of de plechtige communie (rond 12 jaar), de bar- of bat-mitswa (12 à 13 jaar), een besnijdenisfeest.
  • Je 18de verjaardag: je wordt wettelijk volwassen, je mag stemmen en je rijbewijs halen.
  • Je diploma van het secundair, of je eerste job.

Bij ons word je na zo'n ritueel niet meteen volwassen: het is een stap in een lange overgang. Daarom duurt de adolescentie bij ons zo lang.

Ontwikkelingstaken

De Amerikaanse onderwijspsycholoog Robert Havighurst (1900–1991) beschreef voor elke levensfase ontwikkelingstaken: dingen die je in die fase moet leren om goed verder te kunnen. Voor de adolescentie zijn het er zes:

  1. je veranderende lichaam aanvaarden;
  2. je aanpassen aan je nieuwe manier van denken: abstract, kritisch (les 3);
  3. een eigen identiteit ontwikkelen: wie ben ik? (les 5);
  4. emotioneel onafhankelijk worden van je ouders;
  5. stabiele relaties met leeftijdsgenoten opbouwen: vriendschap, verliefdheid;
  6. je eigen waarden kiezen: wat vind ik belangrijk?

Over welke ontwikkelingstaak gaat het? Sleep de taak naar het voorbeeld, en leg daarna in één zin uit waarom.

  1. Ines vindt het niet erg meer dat ze de grootste van de klas is.

  2. Bilal beslist zelf dat hij geen vlees meer eet, omdat hij dierenwelzijn belangrijk vindt.

  3. Lotte belt niet meer naar haar mama als ze een ruzie met een vriendin moet oplossen.

  4. Amir heeft al drie jaar dezelfde beste vriend, ook al zitten ze nu in een andere school.

  5. Sara probeert verschillende stijlen uit, en vraagt zich af welke studierichting bij haar past.

  6. Jonas discussieert graag over de vraag of een wereld zonder geld zou kunnen werken.

Vergelijk je uitleg
Voorbeeld Ontwikkelingstaak
Ines Ze aanvaardt haar lichaam, zoals het is.
Bilal Hij kiest een eigen waarde, en leeft ernaar.
Lotte Ze lost haar problemen zelf op, zonder haar mama: emotioneel onafhankelijk.
Amir Een stabiele relatie met een leeftijdsgenoot.
Sara Ze zoekt wie ze is en wat bij haar past.
Jonas Hij denkt abstract, over iets wat niet bestaat.
Tip

Kies iets concreets: een moment, een keuze, een ruzie, een nieuwe vriend. Bij de taak "eigen waarden kiezen" kun je denken aan een mening waarin je verschilt van je ouders.