Wat moet je kunnen?
- Het beeld van de opstandige tiener (Hall) kritisch bekijken met cijfers
- Uitleggen hoe de relatie met de ouders verandert, met de terreinhypothese en de conflicthypothese
- Het conformistisch en het zelfbewust stadium van Loevinger herkennen
- Uitleggen wat er verandert in emoties en relaties
Wat denk jij?
Wat zegt onderzoek?
Onderzoek toont dat het om een kleine groep gaat: ongeveer een op vijf jongeren heeft een echt problematische adolescentie. De meeste jongeren hebben af en toe ruzie met hun ouders, zijn soms somber of boos, en experimenteren wat. Maar ze komen er goed door, en hebben een goede band met hun ouders.
Storm en stress?
De Amerikaanse psycholoog G. Stanley Hall schreef in 1904 een boek over de adolescentie. Hij noemde ze een periode van storm en stress, met drie kenmerken:
- conflicten met de ouders;
- stemmingswisselingen;
- risicovol en opstandig gedrag.
Dat beeld van de rebelse tiener is nog altijd populair, in films, series en bij volwassenen die klagen over "de jeugd van tegenwoordig" (les 1). Maar klopt het?
- Alle drie de kenmerken komen vaker voor in de adolescentie dan in de kindertijd. Daarin had Hall gelijk.
- Maar ze gelden niet voor iedereen, en meestal niet heel sterk. Slechts ongeveer een op vijf jongeren heeft een echt problematische adolescentie.
- In Nederland daalde het aantal minderjarigen dat door de politie verdacht werd van een misdrijf, tussen 2010 en 2021 met ongeveer de helft. De jeugd van tegenwoordig is dus niet slechter dan vroeger.
Nederlands Jeugdinstituut (z.d.): Cijfers over jeugdcriminaliteit
Ouders
Weet je nog, de koppigheidsfase van de peuter? De adolescentie wordt soms de tweede protestfase genoemd. Ook nu wil je zelf beslissen, en zet je je af tegen je ouders. Zo ontdek je wie je zelf bent, los van hen.
De meeste ruzies gaan niet over grote dingen, zoals waarden of geloof, maar over dagelijkse dingen: je kamer opruimen, hoe laat je thuis moet zijn, hoe lang je op je gsm zit.
Wie vraag je om raad: je ouders, of je vrienden? Twee verklaringen:
- Terreinhypothese
- het hangt af van het onderwerp. Voor beslissingen op lange termijn (je studies, je job, je waarden) luisteren jongeren meer naar hun ouders. Voor dingen op korte termijn (kleren, muziek, uitgaan) meer naar hun vrienden.
- Conflicthypothese
- als je denkt dat je ouders en je vrienden het oneens zijn, kies je vaak de kant van je vrienden, en verberg je dingen voor je ouders.
Vrienden
In de adolescentie wordt de peergroep heel belangrijk. De Amerikaanse psychologe Jane Loevinger (1918–2008) beschreef hoe jongeren zich tegenover hun vrienden opstellen:
- Conformistisch stadium
- je doet wat je vrienden doen, en je wilt vooral niet anders zijn. De regels van de groep zijn heel belangrijk. Bijvoorbeeld: iedereen draagt hetzelfde merk sneakers, dus jij ook.
- Zelfbewust stadium
- je maakt meer je eigen keuzes, ook als je vrienden iets anders doen. Je beseft dat je anders mag zijn dan de groep. Bijvoorbeeld: je gaat niet mee naar een feestje, omdat je liever naar je training gaat, ook al lachen je vrienden er wat mee.
Veel jongeren gaan in de loop van de adolescentie van het eerste naar het tweede stadium.
Emoties en verliefdheid
Adolescenten ervaren hun emoties heftiger dan volwassenen: diepe dalen en hoge pieken wisselen elkaar af. Dat komt onder meer door de amygdala, die sterk reageert, en door de hormonen.
In de adolescentie word je voor het eerst echt verliefd, en ontstaat interesse in seksualiteit. Iedereen doet dat op zijn eigen tempo: gemiddeld kussen jongeren voor het eerst rond 14 à 15 jaar, en hebben ze voor het eerst seks rond 17 jaar. Maar veel jongeren wachten langer, en dat is even normaal.
Sommige jongeren ontdekken dat ze verliefd worden op iemand van hetzelfde geslacht, of dat ze zich niet (helemaal) jongen of meisje voelen. Steun van ouders, vrienden en de school is voor hen heel belangrijk. Wie daar met iemand over wil praten, kan terecht bij Sensoa of Awel.
Oefenen
Vergelijk je uitleg
| Voorbeeld | Begrip | Waarom? |
|---|---|---|
| Yara | Terreinhypothese | Kort termijn (een jas): vrienden. Lange termijn (studies): ouders. |
| Ilias | Conflicthypothese | Ouders en vrienden zijn het oneens: hij verbergt het voor zijn ouders. |
| Emma | Conformistisch stadium | Ze doet wat de groep doet. |
| Robin | Zelfbewust stadium | Hij maakt zijn eigen keuze, ook als de groep anders denkt. |
Bekijk de uitleg
Het beeld van storm en stress (Hall) klopt maar gedeeltelijk. Conflicten, stemmingswisselingen en risico's komen vaker voor in de adolescentie, maar slechts ongeveer een op vijf jongeren heeft een echt problematische adolescentie. De cijfers tonen ook geen jeugd die "slechter dan ooit" is: in Nederland halveerde het aantal minderjarige verdachten tussen 2010 en 2021. Al eeuwenlang klagen volwassenen over "de jeugd van tegenwoordig" (les 1).
Klaar met de les?
Download al je antwoorden van deze pagina als PDF. De PDF kan je indienen via de uploadzone in Smartschool, als je leerkracht dat gevraagd heeft. Heb je een antwoord aangepast nadat je de uitleg had geopend, dan staan je eerste antwoord en elke aanpassing erin.