Wat moet je kunnen?
- De crisis van Erikson voor de adolescentie uitleggen, met de twee polen
- Exploratie, moratorium en foreclosure herkennen in een voorbeeld
- Uitleggen wat zelfpresentatie en een digitale identiteit zijn
Wat denk jij?
Bekijk de uitleg
De meeste mensen tonen niet overal hetzelfde van zichzelf. Thuis ben je misschien anders dan bij je vrienden, en online toon je vooral je beste momenten. Dat is niet "nep": je zoekt uit wie je bent, en welke kanten van jezelf je wilt laten zien. Dat zoeken is volgens Erikson de grote taak van de adolescentie.
Identiteit of identiteitsverwarring
Je kent de theorie van Erik Erikson uit de vorige hoofdstukken, het laatst uit hoofdstuk 7. In de adolescentie komt de vijfde crisis.
Je identiteit is het beeld van wie je bent: wat je belangrijk vindt, waar je goed in bent, bij wie je hoort, en wat je wilt worden. Het is meer dan je zelfbeeld: het gaat ook over je waarden en je plannen voor de toekomst.
| Identiteit | Identiteitsverwarring | |
|---|---|---|
| De adolescent | weet wie hij is, wat hij belangrijk vindt, en welke richting hij uit wil | weet niet goed wie hij is, en voelt zich verloren tussen alle mogelijkheden |
| Gevolg | zelfvertrouwen, keuzes waar je achter staat | twijfel, keuzes die je niet zelf maakt, of keuzes die je blijft uitstellen |
Een identiteit vind je niet in één keer. Je zoekt, probeert, en kiest.
Zoeken en kiezen
- Exploratie
- je zoekt en probeert uit: nieuwe interesses, nieuwe vrienden, een andere stijl, verschillende studierichtingen, ideeën over geloof of politiek. Bijvoorbeeld: een jaar in de toneelclub, een jaar voetbal, en dan merken wat echt bij je past.
- Moratorium
- een periode waarin je de tijd krijgt om te experimenteren, zonder dat je keuzes al blijvende gevolgen hebben. In onze samenleving is de lange adolescentie zo'n moratorium. Bijvoorbeeld: je verandert van studierichting in het derde middelbaar, en dat kan nog.
- Foreclosure
- je kiest te snel, zonder eerst te zoeken. Vaak neem je gewoon de keuzes van je ouders of je omgeving over, of moet je door omstandigheden te vroeg kiezen. Bijvoorbeeld: "Mijn vader is dokter, dus ik word ook dokter", zonder ooit na te denken of je dat wilt.
Wie te snel kiest, staat later soms niet achter zijn keuzes. Wie nooit kiest, en het maken van keuzes eindeloos uitstelt, blijft in de identiteitsverwarring.
Hamza is 16. Zijn ouders hebben een bakkerij, en van kleins af is het duidelijk dat hij die later overneemt. Hij werkt elk weekend en elke vakantie in de winkel. Als zijn vrienden vragen wat hij later wil doen, haalt hij zijn schouders op: "Bakker, wat anders?" Hij heeft nooit iets anders geprobeerd.
Bekijk de uitleg
Dit is een voorbeeld van foreclosure: Hamza neemt de keuze van zijn ouders over, zonder exploratie. Hij krijgt geen moratorium: geen tijd om andere dingen uit te proberen. Misschien wordt hij een tevreden bakker. Maar misschien beseft hij later dat hij nooit zelf gekozen heeft, en twijfelt hij dan alsnog. Het helpt als hij de kans krijgt om ook andere dingen te ontdekken, al blijft hij daarna voor de bakkerij kiezen.
Jezelf laten zien
Bij het zoeken naar wie je bent, hoort ook: hoe laat ik mezelf zien?
- Zelfpresentatie
- de manier waarop je jezelf toont aan anderen: met je kleren, je kapsel, je muziek, je taal, de mensen met wie je omgaat, en wat je online deelt. Bijvoorbeeld: je kiest de foto waarop je het stoerst of het mooist staat.
- Digitale identiteit
- het beeld van jou dat online bestaat: je profielen, je foto's, je reacties, en wat anderen over jou posten.
Wie je bent en hoe je jezelf presenteert, is niet hetzelfde. Online kies je wat je toont, en wat je weglaat. Je stemt het af op je publiek: op TikTok toon je misschien iets anders dan aan je familie op WhatsApp.
Het imaginair publiek speelt daarbij een grote rol: je denkt dat iedereen meekijkt en oordeelt. Likes en reacties voelen dan als een beloning voor je beloningssysteem.
En: wat je online deelt, blijft vaak lang bestaan. Een foto die je op je veertiende grappig vond, kan je op je twintigste gênant vinden, of een werkgever kan hem vinden.
Tip
Gebruik de begrippen uit de fiche: identiteitsontwikkeling, zelfpresentatie, digitale identiteit en imaginair publiek. Vraag je ook af of er andere mensen op je beelden staan, en of zij het goed zouden vinden. Gebruik je geen sociale media, of wil je geen eigen beelden delen? Beschrijf dan hoe je jezelf in het echte leven toont: kleding, muziek, taal, met wie je omgaat. Je hoeft je antwoord niet in de klas te delen.
Klaar met de les?
Download al je antwoorden van deze pagina als PDF. De PDF kan je indienen via de uploadzone in Smartschool, als je leerkracht dat gevraagd heeft. Heb je een antwoord aangepast nadat je de uitleg had geopend, dan staan je eerste antwoord en elke aanpassing erin.